൩. നഗ്ഗവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൮൮൩-൬. നഗ്ഗവഗ്ഗസ്സ പഠമസിക്ഖാപദേ – ബ്രഹ്മചരിയം ചിണ്ണേനാതി ബ്രഹ്മചരിയേന ചിണ്ണേന; അഥ വാ ബ്രഹ്മചരിയസ്സ ചരണേനാതി; ഏവം കരണത്ഥേ വാ സാമിഅത്ഥേ വാ ഉപയോഗവചനം വേദിതബ്ബം. അച്ഛിന്നചീവരികായാതി ഇദം ഉദകസാടികം സന്ധായ വുത്തം, ന അഞ്ഞം ചീവരം. തസ്മാ ഉദകസാടികായ അച്ഛിന്നായ വാ നട്ഠായ വാ നഗ്ഗായ ന്ഹായന്തിയാ അനാപത്തി. സചേപി ഉദകസാടികചീവരം മഹഗ്ഘം ഹോതി, ന സക്കാ നിവാസേത്വാ ബഹി ഗന്തും, ഏവമ്പി നഗ്ഗായ ന്ഹായിതും വട്ടതി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

ഏളകലോമസമുട്ഠാനം – കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

പഠമസിക്ഖാപദം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൮൮൭. ദുതിയേ – സബ്ബം ഉത്താനമേവ. ഛസമുട്ഠാനം – കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ദുതിയസിക്ഖാപദം.

൩. തതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൮൯൩-൪. തതിയേ – അനന്തരായികിനീതി ദസസു അന്തരായേസു ഏകേനപി അന്തരായേന അനന്തരായാ. ധുരം നിക്ഖിത്തമത്തേതി ധുരം നിക്ഖിപിത്വാ സചേപി പച്ഛാ സിബ്ബതി, ആപത്തിയേവാതി അത്ഥോ. സേസം ഉത്താനമേവ.

ധുരനിക്ഖേപസമുട്ഠാനം – അകിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.

തതിയസിക്ഖാപദം.

൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൮൯൮-൯. ചതുത്ഥേ – പഞ്ച അഹാനി പഞ്ചാഹം, പഞ്ചാഹമേവ പഞ്ചാഹികം. സങ്ഘാടീനം ചാരോ സങ്ഘാടിചാരോ; പരിഭോഗവസേന വാ ഓതാപനവസേന വാ സങ്ഘടിതട്ഠേന സങ്ഘാടീതി ലദ്ധനാമാനം പഞ്ചന്നം ചീവരാനം പരിവത്തനന്തി അത്ഥോ. തസ്മായേവ പദഭാജനേ ‘‘പഞ്ചമം ദിവസം പഞ്ച ചീവരാനീ’’തിആദിമാഹ. ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സാതി ഏത്ഥ ച ഏകസ്മിം ചീവരേ ഏകാ ആപത്തി; പഞ്ചസു പഞ്ച.

൯൦൦. ആപദാസൂതി മഹഗ്ഘം ചീവരം, ന സക്കാ ഹോതി ചോരഭയാദീസു പരിഭുഞ്ജിതും; ഏവരൂപേ ഉപദ്ദവേ അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ. കഥിനസമുട്ഠാനം – അകിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം.

൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൦൩. പഞ്ചമേ – ചീവരസങ്കമനീയന്തി സങ്കമേതബ്ബം ചീവരം; അഞ്ഞിസ്സാ സന്തകം അനാപുച്ഛാ ഗഹിതം പുന പടിദാതബ്ബചീവരന്തി അത്ഥോ.

൯൦൬. ആപദാസൂതി സചേ അപാരുതം വാ അനിവത്ഥം വാ ചോരാ ഹരന്തി, ഏവരൂപാസു ആപദാസു ധാരേന്തിയാ അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ. കഥിനസമുട്ഠാനം – കിരിയാകിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

പഞ്ചമസിക്ഖാപദം.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൦൯-൧൦. ഛട്ഠേ – അഞ്ഞം പരിക്ഖാരന്തി യംകിഞ്ചി ഥാലകാദീനം വാ സപ്പിതേലാദീനം വാ അഞ്ഞതരം. ആനിസംസന്തി ‘‘കിത്തകം അഗ്ഘനകം ദാതുകാമത്ഥാ’’തി പുച്ഛതി, ‘‘ഏത്തകം നാമാ’’തി വദന്തി, ‘‘ആഗമേഥ താവ, ഇദാനി വത്ഥം മഹഗ്ഘം, കതിപാഹേന കപ്പാസേ ആഗതേ സമഗ്ഘം ഭവിസ്സതീ’’തി ഏവം വത്വാ നിവാരേന്തിയാ അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ.

തിസമുട്ഠാനം – കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ഛട്ഠസിക്ഖാപദം.

൭. സത്തമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൧൧. സത്തമേ – പക്കമിംസൂതി അഞ്ഞാസമ്പി ആഗമനം ആഗമേന്തീ ‘‘അദ്ധാ അമ്ഹാകമ്പി ആഗമേസ്സതീ’’തി തത്ഥ തത്ഥ അഗമംസു. പടിബാഹേയ്യാതി പടിസേധേയ്യ.

൯൧൫. ആനിസംസന്തി ‘‘ഏകിസ്സാ ഏകം സാടകം നപ്പഹോതി, ആഗമേഥ താവ, കതിപാഹേന ഉപ്പജ്ജിസ്സതി, തതോ ഭാജേസ്സാമീ’’തി ഏവം ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ പടിബാഹന്തിയാ അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ.

തിസമുട്ഠാനം – കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

സത്തമസിക്ഖാപദം.

൮. അട്ഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൧൬-൮. അട്ഠമേ – നടാ നാമ യേ നാടകം നാടേന്തി. നടകാ നാമ യേ നച്ചന്തി. ലങ്ഘകാ നാമ യേ വംസവരത്താദീസു ലങ്ഘനകമ്മം കരോന്തി. സോകജ്ഝായികാ നാമ മായാകാരാ. കുമ്ഭഥൂണികാ നാമ ഘടകേന കീളനകാ; ബിമ്ബിസകവാദകാതിപി വദന്തി. ദേതി ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സാതി ഏത്ഥ ചീവരഗണനായ ആപത്തിയോ വേദിതബ്ബാ. സേസം ഉത്താനമേവ.

ഛസമുട്ഠാനം – കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

അട്ഠമസിക്ഖാപദം.

൯. നവമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൨൧-൪. നവമേ – ദുബ്ബലചീവരപച്ചാസായാതി ദുബ്ബലായ ചീവരപച്ചാസായ. ആനിസംസന്തി കിഞ്ചാപി ‘‘ന മയം അയ്യേ സക്കോമാ’’തി വദന്തി, ‘‘ഇദാനി പന തേസം കപ്പാസോ ആഗമിസ്സതി, സദ്ധോ പസന്നോ പുരിസോ ആഗമിസ്സതി, അദ്ധാ ദസ്സതീ’’തി ഏവം ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ നിവാരേന്തിയാ അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ.

നവമസിക്ഖാപദം.

൧൦. ദസമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൨൭. ദസമേ – കഥിനുദ്ധാരം ന ദസ്സന്തീതി കീദിസോ കഥിനുദ്ധാരോ ദാതബ്ബോ, കീദിസോ ന ദാതബ്ബോതി? യസ്സ അത്ഥാരമൂലകോ ആനിസംസോ മഹാ, ഉബ്ഭാരമൂലകോ അപ്പോ, ഏവരൂപോ ന ദാതബ്ബോ. യസ്സ പന അത്ഥാരമൂലകോ ആനിസംസോ അപ്പോ, ഉബ്ഭാരമൂലകോ മഹാ, ഏവരൂപോ ദാതബ്ബോ. സമാനിസംസോപി സദ്ധാപരിപാലനത്ഥം ദാതബ്ബോവ.

൯൩൧. ആനിസംസന്തി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ജിണ്ണചീവരോ, കഥിനാനിസംസമൂലകോ മഹാലാഭോതി ഏവരൂപം ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ പടിബാഹന്തിയാ അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ.

ദസമസിക്ഖാപദം.

നഗ്ഗവഗ്ഗോ തതിയോ.