൭. സത്തമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൮൨൨. സത്തമേ – ഭുഞ്ജിസ്സാമീതി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി ഇദം പയോഗദുക്കടം നാമ, തസ്മാ ന കേവലം പടിഗ്ഗഹണേയേവ ഹോതി, പടിഗ്ഗണ്ഹിത്വാ പന അരഞ്ഞതോ ആഹരണേപി സുക്ഖാപനേപി വദ്ദലിദിവസേ ഭജ്ജനത്ഥായ ഉദ്ധനസജ്ജനേപി കപല്ലസജ്ജനേപി ദബ്ബിസജ്ജനേപി ദാരൂനി ആദായ അഗ്ഗികരണേപി കപല്ലമ്ഹി ധഞ്ഞപക്ഖിപനേപി ദബ്ബിയാ സങ്ഘട്ടനേസുപി കോട്ടനത്ഥം ഉദുക്ഖലമുസലാദിസജ്ജനേസുപി കോട്ടനപപ്ഫോടനധോവനാദീസുപി യാവ മുഖേ ഠപേത്വാ അജ്ഝോഹരണത്ഥം ദന്തേഹി സങ്ഖാദതി, താവ സബ്ബപയോഗേസു ദുക്കടാനി, അജ്ഝോഹരണകാലേ പന അജ്ഝോഹരണഗണനായ പാചിത്തിയാനി. ഏത്ഥ ച വിഞ്ഞത്തി ചേവ ഭോജനഞ്ച പമാണം. തസ്മാ സയം വിഞ്ഞാപേത്വാ അഞ്ഞായ ഭജ്ജനകോട്ടനപചനാനി കാരാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാപി ആപത്തി. അഞ്ഞായ വിഞ്ഞാപേത്വാ സയം ഭജ്ജനാദീനി കത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാപി ആപത്തി. മഹാപച്ചരിയം പന വുത്തം – ‘‘ഇദം ആമകധഞ്ഞം നാമ മാതരമ്പി വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാ പാചിത്തിയമേവ, അവിഞ്ഞത്തിയാ ലദ്ധം സയം ഭജ്ജനാദീനി കത്വാ വാ കാരാപേത്വാ വാ ഭുഞ്ജന്തിയാ ദുക്കടം. അഞ്ഞായ വിഞ്ഞത്തിയാ ലദ്ധം സയം വാ ഭജ്ജനാദീനി കത്വാ തായ വാ കാരാപേത്വാ അഞ്ഞായ വാ കാരാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാപി ദുക്കടമേവാ’’തി. പുനപി വുത്തം ‘‘അഞ്ഞായ വിഞ്ഞത്തിയാ ലദ്ധം, സയം ഭജ്ജനാദീനി കത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാ പാചിത്തിയമേവ. ഭജ്ജനാദീനി കാരാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാ പന ദുക്കട’’ന്തി. തം പുബ്ബാപരവിരുദ്ധം ഹോതി, ന ഹി ഭജ്ജനാദീനം കരണേ വാ കാരാപനേ വാ വിസേസോ അത്ഥി. മഹാഅട്ഠകഥായം പന ‘‘അഞ്ഞായ വിഞ്ഞത്തം ഭുഞ്ജന്തിയാ ദുക്കട’’ന്തി അവിസേസേന വുത്തം.

൮൨൩. ആബാധപച്ചയാതി സേദകമ്മാദീനം അത്ഥായ ധഞ്ഞവിഞ്ഞത്തിയാ അനാപത്തി. ‘‘അവിഞ്ഞത്തിയാ ലബ്ഭമാനം പന നവകമ്മത്ഥായ സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതീ’’തി മഹാപച്ചരിയം വുത്തം. അപരണ്ണം വിഞ്ഞാപേതീതി ഠപേത്വാ സത്ത ധഞ്ഞാനി മുഗ്ഗമാസാദിം വാ ലാബുകുമ്ഭണ്ഡാദിം വാ അഞ്ഞം യംകിഞ്ചി ഞാതകപവാരിതട്ഠാനേ വിഞ്ഞാപേന്തിയാ അനാപത്തി. ആമകധഞ്ഞം പന ഞാതകപവാരിതട്ഠാനേ ന വട്ടതി. സേസം ഉത്താനമേവ.

ചതുസമുട്ഠാനം – കായതോ കായവാചതോ കായചിത്തതോ കായവാചാചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

സത്തമസിക്ഖാപദം.