൮. സന്നിധികാരകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൫൨. അട്ഠമസിക്ഖാപദേ – ബേലട്ഠസീസോ നാമ ജടിലസഹസ്സബ്ഭന്തരോ മഹാഥേരോ. അരഞ്ഞേ വിഹരതീതി ജേതവനസ്സ അവിദൂരേ പധാനഘരേ ഏകസ്മിം ആവാസേ വസതി. സുക്ഖകുരന്തി അസൂപബ്യഞ്ജനം ഓദനം. സോ കിര അന്തോഗാമേ ഭുഞ്ജിത്വാ പച്ഛാ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ താദിസം ഓദനം ആഹരതി, തഞ്ച ഖോ അപ്പിച്ഛതായ, ന പച്ചയഗിദ്ധതായ. ഥേരോ കിര സത്താഹം നിരോധസമാപത്തിയാ വീതിനാമേത്വാ സമാപത്തിതോ വുട്ഠായ തം പിണ്ഡപാതം ഉദകേന തേമേത്വാ ഭുഞ്ജതി, തതോ പുന സത്താഹം സമാപത്തിയാ നിസീദതി. ഏവം ദ്വേപി തീണിപി ചത്താരിപി സത്താഹാനി വീതിനാമേത്വാ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിസതി. തേന വുത്തം – ‘‘ചിരേന ഗാമം പിണ്ഡായ പവിസതീ’’തി.

൨൫൩. കാരോ കരണം കിരിയാതി അത്ഥതോ ഏകം, സന്നിധികാരോ അസ്സാതി സന്നിധികാരം; സന്നിധികാരമേവ സന്നിധികാരകം. പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഏകരത്തം വീതിനാമിതസ്സേതം അധിവചനം. തേനേവസ്സ പദഭാജനേ വുത്തം – ‘‘സന്നിധികാരകം നാമ അജ്ജ പടിഗ്ഗഹിതം അപരജ്ജൂ’’തി.

പടിഗ്ഗണ്ഹാതി ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി ഏവം സന്നിധികതം യംകിഞ്ചി യാവകാലികം വാ യാമകാലികം വാ അജ്ഝോഹരിതുകാമതായ ഗണ്ഹന്തസ്സ പടിഗ്ഗഹണേ താവ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹരതോ പന ഏകമേകസ്മിം അജ്ഝോഹാരേ പാചിത്തിയം. സചേപി പത്തോ ദുദ്ധോതോ ഹോതി, യം അങ്ഗുലിയാ ഘംസന്തസ്സ ലേഖാ പഞ്ഞായതി, ഗണ്ഠികപത്തസ്സ വാ ഗണ്ഠികന്തരേ സ്നേഹോ പവിട്ഠോ ഹോതി, സോ ഉണ്ഹേ ഓതാപേന്തസ്സ പഗ്ഘരതി, ഉണ്ഹയാഗുയാ വാ ഗഹിതായ സന്ദിസ്സതി, താദിസേ പത്തേപി പുനദിവസേ ഭുഞ്ജന്തസ്സ പാചിത്തിയം. തസ്മാ പത്തം ധോവിത്വാ പുന തത്ഥ അച്ഛോദകം വാ ആസിഞ്ചിത്വാ അങ്ഗുലിയാ വാ ഘംസിത്വാ നിസ്നേഹഭാവോ ജാനിതബ്ബോ. സചേ ഹി ഉദകേ വാ സ്നേഹഭാവോ പത്തേ വാ അങ്ഗുലിലേഖാ പഞ്ഞായതി, ദുദ്ധോതോ ഹോതി. തേലവണ്ണപത്തേ പന അങ്ഗുലിലേഖാ പഞ്ഞായതി, സാ അബ്ബോഹാരികാ. യം ഭിക്ഖൂ നിരപേക്ഖാ സാമണേരാനം പരിച്ചജന്തി, തഞ്ചേ സാമണേരാ നിദഹിത്വാ ദേന്തി, സബ്ബം വട്ടതി. സയം പടിഗ്ഗഹേത്വാ അപരിച്ചത്തമേവ ഹി ദുതിയദിവസേ ന വട്ടതി. തതോ ഹി ഏകസിത്ഥമ്പി അജ്ഝോഹരതോ പാചിത്തിയമേവ.

അകപ്പിയമംസേസു മനുസ്സമംസേ ഥുല്ലച്ചയേന സദ്വിം പാചിത്തിയം, അവസേസേസു ദുക്കടേന സദ്ധിം. യാമകാലികം സതി പച്ചയേ അജ്ഝോഹരതോ പാചിത്തിയം. ആഹാരത്ഥായ അജ്ഝോഹരതോ ദുക്കടേന സദ്ധിം പാചിത്തിയം. സചേ പവാരിതോ ഹുത്വാ അനതിരിത്തകതം അജ്ഝോഹരതി, പകതിആമിസേ ദ്വേ പാചിത്തിയാനി, മനുസ്സമംസേ ഥുല്ലച്ചയേന സദ്ധിം ദ്വേ, സേസഅകപ്പിയമംസേ ദുക്കടേന സദ്ധിം, യാമകാലികം സതി പച്ചയേ സാമിസേന മുഖേന അജ്ഝോഹരതോ ദ്വേ, നിരാമിസേന ഏകമേവ. ആഹാരത്ഥായ അജ്ഝോഹരതോ വികപ്പദ്വയേപി ദുക്കടം വഡ്ഢതി. സചേ വികാലേ അജ്ഝോഹരതി, പകതിഭോജനേ സന്നിധിപച്ചയാ ച വികാലഭോജനപച്ചയാ ച ദ്വേ പാചിത്തിയാനി, അകപ്പിയമംസേസു ഥുല്ലച്ചയഞ്ച ദുക്കടഞ്ച വഡ്ഢതി. യാമകാലികേസു വികാലപച്ചയാ അനാപത്തി, അനതിരിത്തപച്ചയാ പന വികാലേ സബ്ബവികപ്പേസു അനാപത്തി.

൨൫൫. സത്താഹകാലികം യാവജീവികം ആഹാരത്ഥായാതി ആഹാരത്ഥായ പടിഗ്ഗണ്ഹതോ പടിഗ്ഗഹണപച്ചയാ താവ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹരതോ പന സചേ നിരാമിസം ഹോതി, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ദുക്കടം. അഥ ആമിസസംസട്ഠം പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഠപിതം ഹോതി, യഥാവത്ഥുകം പാചിത്തിയമേവ.

൨൫൬. അനാപത്തി യാവകാലികന്തിആദിമ്ഹി വികാലഭോജനസിക്ഖാപദേ നിദ്ദിട്ഠം ഖാദനീയഭോജനീയം യാവ മജ്ഝന്തികസങ്ഖാതോ കാലോ, താവ ഭുഞ്ജിതബ്ബതോ യാവകാലികം. സദ്ധിം അനുലോമപാനേഹി അട്ഠവിധം പാനം യാവ രത്തിയാ പച്ഛിമയാമസങ്ഖാതോ യാമോ, താവ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബതോ യാമോ കാലോ അസ്സാതി യാമകാലികം. സപ്പിആദി പഞ്ചവിധം ഭേസജ്ജം സത്താഹം നിധേതബ്ബതോ സത്താഹോ കാലോ അസ്സാതി സത്താഹകാലികം. ഠപേത്വാ ഉദകം അവസേസം സബ്ബമ്പി യാവജീവം പരിഹരിത്വാ സതി പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബതോ യാവജീവകന്തി വുച്ചതി.

തത്ഥ അരുണോദയേവ പടിഗ്ഗഹിതം യാവകാലികം സതക്ഖത്തുമ്പി നിദഹിത്വാ യാവകാലോ നാതിക്കമതി താവ, യാമകാലികം ഏകം അഹോരത്തം, സത്താഹകാലികം സത്തരത്തം, ഇതരം സതി പച്ചയേ, യാവജീവമ്പി പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ അനാപത്തി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. അട്ഠകഥാസു പന ഇമസ്മിം ഠാനേ പാനകഥാ കപ്പിയാനുലോമകഥാ ‘‘കപ്പതി നു ഖോ യാവകാലികേന യാമകാലിക’’ന്തിആദികഥാ ച കപ്പിയഭൂമികഥാ ച വിത്ഥാരിതാ, തം മയം ആഗതട്ഠാനേയേവ കഥയിസ്സാമ.

ഏളകലോമസമുട്ഠാനം – കായതോ ച കായചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

സന്നിധികാരകസിക്ഖാപദം അട്ഠമം.