൮. നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൧൮൮. അട്ഠമസിക്ഖാപദേ – സംവിധായാതി ലോകസ്സാദമിത്തസന്ഥവവസേന കീളാപുരേക്ഖാരാ സംവിദഹിത്വാ. ഉദ്ധംഗാമിനിന്തി ഉദ്ധം നദിയാ പടിസോതം ഗച്ഛന്തിം. യസ്മാ പന യോ ഉദ്ധം ജവനതോ ഉജ്ജവനികായ നാവായ കീളതി, സോ ‘‘ഉദ്ധംഗാമിനിം അഭിരുഹതീ’’തി വുച്ചതി. തേനസ്സ പദഭാജനേ അത്ഥമേവ ദസ്സേതും ‘‘ഉജ്ജവനികായാ’’തി വുത്തം. അധോഗാമിനിന്തി അധോ അനുസോതം ഗച്ഛന്തിം. യസ്മാ പന യോ അധോ ജവനതോ ഓജവനികായ നാവായ കീളതി, സോ ‘‘അധോഗാമിനിം അഭിരുഹതീ’’തി വുച്ചതി. തേനസ്സാപി പദഭാജനേ അത്ഥമേവ ദസ്സേതും ‘‘ഓജവനികായാ’’തി വുത്തം. തത്ഥ യം തിത്ഥസമ്പടിപാദനത്ഥം ഉദ്ധം വാ അധോ വാ ഹരന്തി, ഏത്ഥ അനാപത്തി. തിരിയം തരണായാതി ഉപയോഗത്ഥേ നിസ്സക്കവചനം.

൧൮൯. ഗാമന്തരേ ഗാമന്തരേതി ഏത്ഥ യസ്സാ നദിയാ ഏകം തീരം കുക്കുടസമ്പാദഗാമേഹി നിരന്തരം, ഏകം അഗാമകം അരഞ്ഞം, തസ്സാ സഗാമകതീരപസ്സേന ഗമനകാലേ ഗാമന്തരഗണനായ പാചിത്തിയാനി, അഗാമകതീരപസ്സേന ഗമനകാലേ അദ്ധയോജനഗണനായ. യാ പന യോജനവിത്ഥതാ ഹോതി, തസ്സാ മജ്ഝേന ഗമനേപി അദ്ധയോജനഗണനായ പാചിത്തിയാനി വേദിതബ്ബാനി. അനാപത്തി തിരിയം തരണായാതി ഏത്ഥ ന കേവലം നദിയാ, യോപി മഹാതിത്ഥപട്ടനതോ താമലിത്തിം വാ സുവണ്ണഭൂമിം വാ ഗച്ഛതി, തസ്സാപി അനാപത്തി. സബ്ബഅട്ഠകഥാസു ഹി നദിയംയേവ ആപത്തി വിചാരിതാ, ന സമുദ്ദേ.

൧൯൧. വിസങ്കേതേനാതി ഇധാപി കാലവിസങ്കേതേനേവ അനാപത്തി, തിത്ഥവിസങ്കേതേന പന നാവാവിസങ്കേതേന വാ ഗച്ഛന്തസ്സ ആപത്തിയേവ. സേസം പഠമസിക്ഖാപദസദിസമേവ സദ്ധിം സമുട്ഠാനാദീഹീതി.

നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദം അട്ഠമം.