൫. ദുതിയസേനാസനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൧൧൬. ദുതിയസേനാസനസിക്ഖാപദേ – ഭിസീതി മഞ്ചകഭിസി വാ പീഠകഭിസി വാ. ചിമിലികാദീനിപി പുരിമസിക്ഖാപദേ വുത്തപ്പകാരാനിയേവ. നിസീദനന്തി സദസം വേദിതബ്ബം. പച്ചത്ഥരണന്തി പാവാരോ കോജവോതി ഏത്തകമേവ വുത്തം. തിണസന്ഥാരോതി യേസം കേസഞ്ചി തിണാനം സന്ഥാരോ. ഏസ നയോ പണ്ണസന്ഥാരേ. പരിക്ഖേപം അതിക്കമന്തസ്സാതി ഏത്ഥ പഠമപാദം അതിക്കാമേന്തസ്സ ദുക്കടം, ദുതിയാതിക്കമേ പാചിത്തിയം. അപരിക്ഖിത്തസ്സ ഉപചാരോ നാമ സേനാസനതോ ദ്വേ ലേഡ്ഡുപാതാ.

അനാപുച്ഛം വാ ഗച്ഛേയ്യാതി ഏത്ഥ ഭിക്ഖുമ്ഹി സതി ഭിക്ഖു ആപുച്ഛിതബ്ബോ. തസ്മിം അസതി സാമണേരോ, തസ്മിം അസതി ആരാമികോ, തസ്മിമ്പി അസതി യേന വിഹാരോ കാരിതോ സോ വിഹാരസാമികോ, തസ്സ വാ കുലേ യോ കോചി ആപുച്ഛിതബ്ബോ. തസ്മിമ്പി അസതി ചതൂസു പാസാണേസു മഞ്ചം ഠപേത്വാ മഞ്ചേ അവസേസമഞ്ചപീഠാനി ആരോപേത്വാ ഉപരി ഭിസിആദികം ദസവിധമ്പി സേയ്യം രാസിം കരിത്വാ ദാരുഭണ്ഡം മത്തികാഭണ്ഡം പടിസാമേത്വാ ദ്വാരവാതപാനാനി പിദഹിത്വാ ഗമിയവത്തം പൂരേത്വാ ഗന്തബ്ബം. സചേ പന സേനാസനം ഓവസ്സതി, ഛദനത്ഥഞ്ച തിണം വാ ഇട്ഠകാ വാ ആനീതാ ഹോന്തി, സചേ ഉസ്സഹതി, ഛാദേതബ്ബം. നോ ചേ സക്കോതി, യോ ഓകാസോ അനോവസ്സകോ, തത്ഥ മഞ്ചപീഠാദീനി നിക്ഖിപിത്വാ ഗന്തബ്ബം. സചേ സബ്ബമ്പി ഓവസ്സതി, ഉസ്സഹന്തേന അന്തോഗാമേ ഉപാസകാനം ഘരേ ഠപേതബ്ബം. സചേ തേപി ‘‘സങ്ഘികം നാമ ഭന്തേ ഭാരിയം, അഗ്ഗിദാഹാദീനം ഭായാമാ’’തി ന സമ്പടിച്ഛന്തി, അജ്ഝോകാസേപി പാസാണാനം ഉപരി മഞ്ചം ഠപേത്വാ സേസം പുബ്ബേ വുത്തനയേനേവ നിക്ഖിപിത്വാ തിണേഹി ച പണ്ണേഹി ച പടിച്ഛാദേത്വാ ഗന്തും വട്ടതി. യഞ്ഹി തത്ഥ അങ്ഗമത്തമ്പി അവസിസ്സതി, തം അഞ്ഞേസം തത്ഥ ആഗതാനം ഭിക്ഖൂനം ഉപകാരം ഭവിസ്സതീതി.

൧൧൭. വിഹാരസ്സ ഉപചാരേതിആദീസു വിഹാരസ്സൂപചാരോ നാമ പരിവേണം. ഉപട്ഠാനസാലാതി പരിവേണഭോജനസാലാ. മണ്ഡപോതി പരിവേണമണ്ഡപോ. രുക്ഖമൂലന്തി പരിവേണരുക്ഖമൂലം. അയം താവ നയോ കുരുന്ദട്ഠകഥായം വുത്തോ. കിഞ്ചാപി വുത്തോ, അഥ ഖോ വിഹാരോതി അന്തോഗബ്ഭോ വാ അഞ്ഞം വാ സബ്ബപരിച്ഛന്നം ഗുത്തസേനാസനം വേദിതബ്ബം. വിഹാരസ്സ ഉപചാരേതി തസ്സ ബഹി ആസന്നേ ഓകാസേ. ഉപട്ഠാനസാലായം വാതി ഭോജനസാലായം വാ. മണ്ഡപേ വാതി അപരിച്ഛന്നേ പരിച്ഛന്നേ വാപി ബഹൂനം സന്നിപാതമണ്ഡപേ. രുക്ഖമൂലേ വത്തബ്ബം നത്ഥി. ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി വുത്തപ്പകാരഞ്ഹി ദസവിധം സേയ്യം അന്തോഗബ്ഭാദിമ്ഹി ഗുത്തട്ഠാനേ പഞ്ഞപേത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ യസ്മാ സേയ്യാപി സേനാസനമ്പി ഉപചികാഹി പലുജ്ജതി, വമ്മികരാസിയേവ ഹോതി, തസ്മാ പാചിത്തിയം വുത്തം. ബഹി പന ഉപട്ഠാനസാലാദീസു പഞ്ഞപേത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ സേയ്യാമത്തമേവ നസ്സേയ്യ, ഠാനസ്സ അഗുത്തതായ ന സേനാസനം, തസ്മാ ഏത്ഥ ദുക്കടം വുത്തം. മഞ്ചം വാ പീഠം വാതി ഏത്ഥ യസ്മാ ന സക്കാ മഞ്ചപീഠം സഹസാ ഉപചികാഹി ഖായിതും, തസ്മാ തം വിഹാരേപി സന്ഥരിത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ ദുക്കടം വുത്തം. വിഹാരൂപചാരേ പന തം വിഹാരചാരികം ആഹിണ്ഡന്താപി ദിസ്വാ പടിസാമേസ്സന്തി.

൧൧൮. ഉദ്ധരിത്വാ ഗച്ഛതീതി ഏത്ഥ ഉദ്ധരിത്വാ ഗച്ഛന്തേന മഞ്ചപീഠകവാടം സബ്ബം അപനേത്വാ സംഹരിത്വാ ചീവരവംസേ ലഗ്ഗേത്വാ ഗന്തബ്ബം. പച്ഛാ ആഗന്ത്വാ വസനകഭിക്ഖുനാപി പുന മഞ്ചപീഠം വാ പഞ്ഞപേത്വാ സയിത്വാ ഗച്ഛന്തേന തഥേവ കാതബ്ബം. അന്തോകുട്ടതോ സേയ്യം ബഹികുട്ടേ പഞ്ഞപേത്വാ വസന്തേന ഗമനകാലേ ഗഹിതട്ഠാനേയേവ പടിസാമേതബ്ബം. ഉപരിപാസാദതോ ഓരോപേത്വാ ഹേട്ഠാപാസാദേ വസന്തസ്സപി ഏസേവ നയോ. രത്തിട്ഠാനദിവാട്ഠാനേസു മഞ്ചപീഠം പഞ്ഞപേത്വാപി ഗമനകാലേ പുന ഗഹിതട്ഠാനേയേവ ഠപേതബ്ബം.

ആപുച്ഛം ഗച്ഛതീതി ഏത്ഥായം ആപുച്ഛിതബ്ബാനാപുച്ഛിതബ്ബവിനിച്ഛയോ – യാ താവ ഭൂമിയം ദീഘസാലാ വാ പണ്ണസാലാ വാ ഹോതി, യം വാ രുക്ഖത്ഥമ്ഭേസു, കതഗേഹം ഉപചികാനം ഉട്ഠാനട്ഠാനം ഹോതി, തതോ പക്കമന്തേന താവ ആപുച്ഛിത്വാവ പക്കമിതബ്ബം. തസ്മിഞ്ഹി കതിപയാനി ദിവസാനി അജഗ്ഗിയമാനേ വമ്മികാവ സന്തിട്ഠന്തി. യം പന പാസാണപിട്ഠിയം വാ പാസാണത്ഥമ്ഭേസു വാ കതസേനാസനം സിലുച്ചയലേണം വാ സുധാലിത്തസേനാസനം വാ യത്ഥ ഉപചികാസങ്കാ നത്ഥി, തതോ പക്കമന്തസ്സ ആപുച്ഛിത്വാപി അനാപുച്ഛിത്വാപി ഗന്തും വട്ടതി, ആപുച്ഛനം പന വത്തം. സചേ താദിസേപി സേനാസനേ ഏകേന പസ്സേന ഉപചികാ ആരോഹന്തി, ആപുച്ഛിത്വാവ ഗന്തബ്ബം. യോ പന ആഗന്തുകോ ഭിക്ഖു സങ്ഘികം സേനാസനം ഗഹേത്വാ വസന്തം ഭിക്ഖും അനുവത്തന്തോ അത്തനോ സേനാസനം അഗ്ഗഹേത്വാ വസതി, യാവ സോ ന ഗണ്ഹാതി, താവ തം സേനാസനം പുരിമഭിക്ഖുസ്സേവ പലിബോധോ. യദാ പന സോ സേനാസനം ഗഹേത്വാ അത്തനോ ഇസ്സരിയേന വസതി, തതോ പട്ഠായ ആഗന്തുകസ്സേവ പലിബോധോ. സചേ ഉഭോപി വിഭജിത്വാ ഗണ്ഹന്തി, ഉഭിന്നമ്പി പലിബോധോ. മഹാപച്ചരിയം പന വുത്തം – ‘‘സചേ ദ്വേ തയോ ഏകതോ ഹുത്വാ പഞ്ഞപേന്തി, ഗമനകാലേ സബ്ബേഹിപി ആപുച്ഛിതബ്ബം. തേസു ചേ പഠമം ഗച്ഛന്തോ ‘പച്ഛിമോ ജഗ്ഗിസ്സതീ’തി ആഭോഗം കത്വാ ഗച്ഛതി വട്ടതി. പച്ഛിമസ്സ ആഭോഗേന മുത്തി നത്ഥി. ബഹൂ ഏകം പേസേത്വാ സന്ഥരാപേന്തി, ഗമനകാലേ സബ്ബേഹി വാ ആപുച്ഛിതബ്ബം, ഏകം വാ പേസേത്വാ ആപുച്ഛിതബ്ബം. അഞ്ഞതോ മഞ്ചപീഠാദീനി ആനേത്വാ അഞ്ഞത്ര വസിത്വാപി ഗമനകാലേ തത്ഥേവ നേതബ്ബാനി. സചേ അഞ്ഞാവാസതോ ആനേത്വാ വസമാനസ്സ അഞ്ഞോ വുഡ്ഢതരോ ആഗച്ഛതി, ന പടിബാഹിതബ്ബോ, ‘മയാ ഭന്തേ അഞ്ഞാവാസതോ ആനീതം, പാകതികം കരേയ്യാഥാ’തി വത്തബ്ബം. തേന ‘ഏവം കരിസ്സാമീ’തി സമ്പടിച്ഛിതേ ഇതരസ്സ ഗന്തും വട്ടതി. ഏവമഞ്ഞത്ഥ ഹരിത്വാപി സങ്ഘികപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ നട്ഠം വാ ജിണ്ണം വാ ചോരേഹി വാ ഹടം ഗീവാ ന ഹോതി, പുഗ്ഗലികപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ പന ഗീവാ ഹോതി. അഞ്ഞസ്സ മഞ്ചപീഠം പന സങ്ഘികപരിഭോഗേന വാ പുഗ്ഗലികപരിഭോഗേന വാ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ നട്ഠം ഗീവായേവ’’.

കേനചി പലിബുദ്ധം ഹോതീതി വുഡ്ഢതരഭിക്ഖൂഇസ്സരിയയക്ഖസീഹവാളമിഗകണ്ഹസപ്പാദീസു യേന കേനചി സേനാസനം പലിബുദ്ധം ഹോതി. സാപേക്ഖോ ഗന്ത്വാ തത്ഥ ഠിതോ ആപുച്ഛതി, കേനചി പലിബുദ്ധോ ഹോതീതി അജ്ജേവ ആഗന്ത്വാ പടിജഗ്ഗിസ്സാമീതി ഏവം സാപേക്ഖോ നദീപാരം വാ ഗാമന്തരം വാ ഗന്ത്വാ യത്ഥസ്സ ഗമനചിത്തം ഉപ്പന്നം, തത്ഥേവ ഠിതോ കഞ്ചി പേസേത്വാ ആപുച്ഛതി, നദീപൂരരാജചോരാദീസു വാ കേനചി പലിബുദ്ധോ ഹോതി ഉപദ്ദുതോ, ന സക്കോതി പച്ചാഗന്തും, ഏവംഭൂതസ്സപി അനാപത്തി. സേസം പഠമസിക്ഖാപദേ വുത്തനയമേവ സദ്ധിം സമുട്ഠാനാദീഹീതി.

ദുതിയസേനാസനസിക്ഖാപദം പഞ്ചമം.