൩. ഉജ്ഝാപനകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൧൦൩. തതിയസിക്ഖാപദേ – ദബ്ബം മല്ലപുത്തം ഭിക്ഖൂ ഉജ്ഝാപേന്തീതി ‘‘ഛന്ദായ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ’’തിആദീനി വദന്താ തം ആയസ്മന്തം തേഹി ഭിക്ഖൂഹി അവജാനാപേന്തി, അവഞ്ഞായ ഓലോകാപേന്തി, ലാമകതോ വാ ചിന്താപേന്തീ’’തി അത്ഥോ. ലക്ഖണം പനേത്ഥ സദ്ദസത്ഥാനുസാരേന വേദിതബ്ബം. ഓജ്ഝാപേന്തീതിപി പാഠോ. അയമേവത്ഥോ. ഛന്ദായാതി ഛന്ദേന പക്ഖപാതേന; അത്തനോ അത്തനോ സന്ദിട്ഠസമ്ഭത്താനം പണീതാനി പഞ്ഞപേതീതി അധിപ്പായോ. ഖിയ്യന്തീതി ‘‘ഛന്ദായ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ’’തിആദീനി വദന്താ പകാസേന്തി.

൧൦൫. ഉജ്ഝാപനകേ ഖിയ്യനകേ പാചിത്തിയന്തി ഏത്ഥ യേന വചനേന ഉജ്ഝാപേന്തി, തം ഉജ്ഝാപനകം. യേന ച ഖിയ്യന്തി തം ഖിയ്യനകം. തസ്മിം ഉജ്ഝാപനകേ ഖിയ്യനകേ. പാചിത്തിയന്തി വത്ഥുദ്വയേ പാചിത്തിയദ്വയം വുത്തം.

൧൦൬. ഉജ്ഝാപനകം നാമ ഉപസമ്പന്നം സങ്ഘേന സമ്മതം സേനാസനപഞ്ഞാപകം വാ…പേ… അപ്പമത്തകവിസ്സജ്ജനകം വാതി ഏതേസം പദാനം ‘‘മങ്കുകത്തുകാമോ’’തി ഇമിനാ സമ്ബന്ധോ. അവണ്ണം കത്തുകാമോ അയസം കത്തുകാമോതി ഇമേസം പന വസേന ഉപസമ്പന്നന്തിആദീസു ‘‘ഉപസമ്പന്നസ്സാ’’തി ഏവം വിഭത്തിവിപരിണാമോ കാതബ്ബോ. ഉജ്ഝാപേതി വാ ഖിയ്യതി വാ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സാതി ഏത്ഥ പന യസ്മാ ‘‘ഖിയ്യനകം നാമാ’’തി ഏവം മാതികാപദം ഉദ്ധരിത്വാപി ‘‘ഉജ്ഝാപനകം നാമാ’’തി ഇമസ്സ പദസ്സ വുത്തവിഭങ്ഗോയേവ വത്തബ്ബോ ഹോതി, അഞ്ഞവാദകസിക്ഖാപദേ വിയ അഞ്ഞോ വിസേസോ നത്ഥി, തസ്മാ തം വിസും അനുദ്ധരിത്വാ അവിഭജിത്വാ നിഗമനമേവ ഏകതോ കതന്തി വേദിതബ്ബം. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീതിആദീസു യം തസ്സ ഉപസമ്പന്നസ്സ സമ്മുതികമ്മം കതം തഞ്ചേ ധമ്മകമ്മം ഹോതി, സോ ച ഭിക്ഖു തസ്മിം ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ ഉജ്ഝാപനകഞ്ച ഖിയ്യനകഞ്ച കരോതി, അഥസ്സ തസ്മിം ഉജ്ഝാപനകേ ച ഖിയ്യനകേ ച ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സാതി ഇമിനാ നയേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

അനുപസമ്പന്നം ഉജ്ഝാപേതി വാ ഖിയ്യതി വാതി ഏത്ഥ ഉപസമ്പന്നം സങ്ഘേന സമ്മതം അഞ്ഞം അനുപസമ്പന്നം ഉജ്ഝാപേതി അവജാനാപേതി, തസ്സ വാ തം സന്തികേ ഖിയ്യതീതി അത്ഥോ. ഉപസമ്പന്നം സങ്ഘേന അസമ്മതന്തി കമ്മവാചായ അസമ്മതം കേവലം ‘‘തവേസോ ഭാരോ’’തി സങ്ഘേന ആരോപിതഭാരം ഭിക്ഖൂനം വാ ഫാസുവിഹാരത്ഥായ സയമേവ തം ഭാരം വഹന്തം, യത്ര വാ ദ്വേ തയോ ഭിക്ഖൂ വിഹരന്തി, തത്ര വാ താദിസം കമ്മം കരോന്തന്തി അധിപ്പായോ. അനുപസമ്പന്നം സങ്ഘേന സമ്മതം വാ അസമ്മതം വാതി ഏത്ഥ പന കിഞ്ചാപി അനുപസമ്പന്നസ്സ തേരസ സമ്മുതിയോ ദാതും ന വട്ടന്തി. അഥ ഖോ ഉപസമ്പന്നകാലേ ലദ്ധസമ്മുതികോ പച്ഛാ അനുപസമ്പന്നഭാവേ ഠിതോ, തം സന്ധായ ‘‘സങ്ഘേന സമ്മതം വാ’’തി വുത്തം. യസ്സ പന ബ്യത്തസ്സ സാമണേരസ്സ കേവലം സങ്ഘേന വാ സമ്മതേന വാ ഭിക്ഖുനാ ‘‘ത്വം ഇദം കമ്മം കരോഹീ’’തി ഭാരോ കതോ, താദിസം സന്ധായ ‘‘അസമ്മതം വാ’’തി വുത്തം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

തിസമുട്ഠാനം – കായചിത്തതോ വാചാചിത്തതോ കായവാചാചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.

ഉജ്ഝാപനകസിക്ഖാപദം തതിയം.