൨. അഞ്ഞവാദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൪. ദുതിയസിക്ഖാപദേ – അനാചാരം ആചരിത്വാതി അകാതബ്ബം കത്വാ; കായവചീദ്വാരേസു ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാതി വുത്തം ഹോതി. അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതീതി അഞ്ഞേന വചനേന അഞ്ഞം വചനം പടിചരതി പടിച്ഛാദേതി അജ്ഝോത്ഥരതി; ഇദാനി തം പടിചരണവിധിം ദസ്സേന്തോ ‘‘കോ ആപന്നോ’’തിആദിമാഹ. തത്രായം വചനസമ്ബന്ധോ – സോ കിര കിഞ്ചി വീതിക്കമം ദിസ്വാ ‘‘ആവുസോ, ആപത്തിം ആപന്നോസീ’’തി സങ്ഘമജ്ഝേ ആപത്തിയാ അനുയുഞ്ജിയമാനോ ‘‘കോ ആപന്നോ’’തി വദതി. ‘‘തതോ ത്വ’’ന്തി വുത്തേ ‘‘അഹം കിം ആപന്നോ’’തി വദതി. അഥ ‘‘പാചിത്തിയം വാ ദുക്കടം വാ’’തി വുത്തേ വത്ഥും പുച്ഛന്തോ ‘‘അഹം കിസ്മിം ആപന്നോ’’തി വദതി. തതോ ‘‘അസുകസ്മിം നാമ വത്ഥുസ്മി’’ന്തി വുത്തേ ‘‘അഹം കഥം ആപന്നോ, കിം കരോന്തോ ആപന്നോമ്ഹീ’’തി പുച്ഛതി. അഥ ‘‘ഇദം നാമ കരോന്തോ ആപന്നോ’’തി വുത്തേ ‘‘കം ഭണഥാ’’തി വദതി. തതോ ‘‘തം ഭണാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘കിം ഭണഥാ’’തി വദതി.

അപിചേത്ഥ അയം പാളിമുത്തകോപി അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരണവിധി – ഭിക്ഖൂഹി ‘‘തവ സിപാടികായ കഹാപണോ ദിട്ഠോ, കിസ്സേവമസാരുപ്പം കരോസീ’’തി വുത്തോ ‘‘സുദിട്ഠം, ഭന്തേ, ന പനേസോ കഹാപണോ; തിപുമണ്ഡലം ഏത’’ന്തി ഭണന്തോ വാ ‘‘ത്വം സുരം പിവന്തോ ദിട്ഠോ, കിസ്സേവം കരോസീ’’തി വുത്തോ ‘‘സുദിട്ഠോ, ഭന്തേ, ന പനേസാ സുരാ, ഭേസജ്ജത്ഥായ സമ്പാദിതം അരിട്ഠ’’ന്തി ഭണന്തോ വാ ‘‘ത്വം പടിച്ഛന്നേ ആസനേ മാതുഗാമേന സദ്ധിം നിസിന്നോ ദിട്ഠോ, കിസ്സേവമസാരുപ്പം കരോസീ’’തി വുത്തോ ‘‘യേന ദിട്ഠം സുദിട്ഠം, വിഞ്ഞൂ പനേത്ഥ ദുതിയോ അത്ഥി, സോ കിസ്സ ന ദിട്ഠോ’’തി ഭണന്തോ വാ, ‘‘ഈദിസം തയാ കിഞ്ചി ദിട്ഠ’’ന്തി പുട്ഠോ ‘‘ന സുണാമീ’’തി സോതമുപനേന്തോ വാ, സോതദ്വാരേ പുച്ഛന്താനം ചക്ഖും ഉപനേന്തോ വാ, അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതീതി വേദിതബ്ബോ. അഞ്ഞവാദകം രോപേതൂതി അഞ്ഞവാദകം ആരോപേതു; പതിട്ഠാപേതൂതി അത്ഥോ. വിഹേസകം രോപേതൂതി ഏതസ്മിമ്പി ഏസേവ നയോ.

൯൮. അഞ്ഞവാദകേ വിഹേസകേ പാചിത്തിയന്തി ഏത്ഥ അഞ്ഞം വദതീതി അഞ്ഞവാദകം; അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരണസ്സേതം നാമം. വിഹേസേതീതി വിഹേസകം; തുണ്ഹീഭൂതസ്സേതം നാമം, തസ്മിം അഞ്ഞവാദകേ വിഹേസകേ. പാചിത്തിയന്തി വത്ഥുദ്വയേ പാചിത്തിയദ്വയം വുത്തം.

൧൦൦. അരോപിതേ അഞ്ഞവാദകേതി കമ്മവാചായ അനാരോപിതേ അഞ്ഞവാദകേ. അരോപിതേ വിഹേസകേതി ഏതസ്മിമ്പി ഏസേവ നയോ.

൧൦൧. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീതിആദീസു യം തം അഞ്ഞവാദകവിഹേസകരോപനകമ്മം കതം, തഞ്ചേ ധമ്മകമ്മം ഹോതി, സോ ച ഭിക്ഖു തസ്മിം ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ അഞ്ഞവാദകഞ്ച വിഹേസകഞ്ച കരോതി, അഥസ്സ തസ്മിം അഞ്ഞവാദകേ ച വിഹേസകേ ച ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സാതി ഇമിനാ നയേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൧൦൨. അജാനന്തോ പുച്ഛതീതി ആപത്തിം വാ ആപന്നഭാവം അജാനന്തോയേവ ‘‘കിം തുമ്ഹേ ഭണഥ, അഹം ന ജാനാമീ’’തി പുച്ഛതി. ഗിലാനോ വാ ന കഥേതീതി മുഖേ താദിസോ ബ്യാധി ഹോതി, യേന കഥേതും ന സക്കോതി. സങ്ഘസ്സ ഭണ്ഡനം വാതിആദീസു സങ്ഘമജ്ഝേ കഥിതേ തപ്പച്ചയാ സങ്ഘസ്സ ഭണ്ഡനം വാ കലഹോ വാ വിവാദോ വാ ഭവിസ്സതി, സോ മാ അഹോസീതി മഞ്ഞമാനോ ന കഥേതീതി ഇമിനാ നയേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. സേസം ഉത്താനമേവാതി.

തിസമുട്ഠാനം – കായചിത്തതോ വാചാചിത്തതോ കായവാചാചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, സിയാ കിരിയം, സിയാ അകിരിയം, അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരന്തസ്സ ഹി കിരിയം ഹോതി, തുണ്ഹീഭാവേന വിഹേസന്തസ്സ അകിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.

അഞ്ഞവാദകസിക്ഖാപദം ദുതിയം.