൯. ദുട്ഠുല്ലാരോചനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൭൮. നവമസിക്ഖാപദേ – ദുട്ഠുല്ലാ നാമ ആപത്തി ചത്താരി ച പാരാജികാനി തേരസ ച സങ്ഘാദിസേസാതി ഇമിസ്സാ പാളിയാ ‘‘പാരാജികാനി ദുട്ഠുല്ലസദ്ദത്ഥദസ്സനത്ഥം വുത്താനി, സങ്ഘാദിസേസം പന ഇധ അധിപ്പേത’’ന്തി അട്ഠകഥാസു വുത്തം. തത്രായം വിചാരണാ – സചേ പാരാജികം ആരോചേന്തസ്സ പാചിത്തിയം ന ഭവേയ്യ, യഥാ സമാനേപി ഭിക്ഖു-ഭിക്ഖുനീനം ഉപസമ്പന്നസദ്ദേ യത്ഥ ഭിക്ഖുനീ അനധിപ്പേതാ ഹോതി, തത്ഥ ഭിക്ഖും ഠപേത്വാ അവസേസോ അനുപസമ്പന്നോതി വുച്ചതി; ഏവമിധ സമാനേപി പാരാജികസങ്ഘാദിസേസാനം ദുട്ഠുല്ലസദ്ദേ യദി പാരാജികം അനധിപ്പേതം, ‘‘ദുട്ഠുല്ലാ നാമ ആപത്തി തേരസ സങ്ഘാദിസേസാ’’തി ഏതദേവ വത്തബ്ബം സിയാ. തത്ഥ ഭവേയ്യ ‘‘യോ പാരാജികം ആപന്നോ, സോ ഭിക്ഖുഭാവതോ ചുതോ, തസ്മാ തസ്സ ആപത്തിം ആരോചേന്തോ ദുക്കടം ആപജ്ജതീ’’തി. ഏവം സതി അക്കോസന്തോപി ദുക്കടം ആപജ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയമേവ ച ആപജ്ജതി. വുത്തഞ്ഹേതം – ‘‘അസുദ്ധോ ഹോതി പുഗ്ഗലോ അഞ്ഞതരം പാരാജികം ധമ്മം അജ്ഝാപന്നോ, തഞ്ചേ അസുദ്ധദിട്ഠി സമാനോ ഓകാസം കാരാപേത്വാ അക്കോസാധിപ്പായോ വദതി, ആപത്തി ഓമസവാദസ്സാ’’തി (പാരാ. ൩൮൯). ഏവം പാളിയാ വിചാരിയമാനായ പാരാജികം ആരോചേന്തസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ ദിസ്സതി. കിഞ്ചാപി ദിസ്സതി, അഥ ഖോ സബ്ബഅട്ഠകഥാസു വുത്തത്താ അട്ഠകഥാചരിയാവ ഏത്ഥ പമാണം, ന അഞ്ഞാ വിചാരണാ. പുബ്ബേപി ച ആവോചുമ്ഹ – ‘‘ബുദ്ധേന ധമ്മോ വിനയോ ച വുത്തോ, യോ തസ്സ പുത്തേഹി തഥേവ ഞാതോ’’തിആദി (പാരാ. അട്ഠ. ൧.ഗന്ഥാരമ്ഭകഥാ). അട്ഠകഥാചരിയാ ഹി ബുദ്ധസ്സ അധിപ്പായം ജാനന്തി.

ഇമിനാപി ചേതം പരിയായേന വേദിതബ്ബം. അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാതി ഹി വുത്തം. ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ ച ആരോചനം ആയതിം സംവരത്ഥായ പുന തഥാരൂപം ആപത്തിം അനാപജ്ജനത്ഥായ ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതം, ന തസ്സ ഭിക്ഖുനോ അവണ്ണമത്തപ്പകാസനത്ഥായ, സാസനേ ചസ്സ പതിട്ഠാനിസേധനത്ഥായ, ന ച പാരാജികം ആപന്നസ്സ പുന തഥാരൂപായ ആപത്തിയാ അനാപജ്ജനേന ഭിക്ഖുഭാവോ നാമ അത്ഥി. തസ്മാ ‘‘പാരാജികാനി ദുട്ഠുല്ലസദ്ദത്ഥദസ്സനത്ഥം വുത്താനി, സങ്ഘാദിസേസം പന ഇധാധിപ്പേത’’ന്തി യം അട്ഠകഥാസു വുത്തം, തം സുവുത്തമേവ.

൮൦. അത്ഥി ഭിക്ഖുസമ്മുതി ആപത്തിപരിയന്താതിആദീസു പന യാ അയം ഭിക്ഖുസമ്മുതി വുത്താ, സാ ന കത്ഥചി ആഗതാ, ഇധ വുത്തത്തായേവ പന അഭിണ്ഹാപത്തികം ഭിക്ഖും ദിസ്വാ ഏവമേസ പരേസു ഹിരോത്തപ്പേനാപി ആയതിം സംവരം ആപജ്ജിസ്സതീതി തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഹിതേസിതായ തിക്ഖത്തും അപലോകേത്വാ സങ്ഘേന കാതബ്ബാതി വേദിതബ്ബാതി.

൮൨. അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ആരോചേതി ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി പഞ്ചപി ആപത്തിക്ഖന്ധേ ആരോചേന്തസ്സ ദുക്കടം. മഹാപച്ചരിയം പന പാരാജികം ആരോചേന്തസ്സാപി ദുക്കടമേവ വുത്തം. അനുപസമ്പന്നസ്സ ദുട്ഠുല്ലം വാ അദുട്ഠുല്ലം വാ അജ്ഝാചാരന്തി ഏത്ഥ ആദിതോ പഞ്ച സിക്ഖാപദാനി ദുട്ഠുല്ലോ നാമ അജ്ഝാചാരോ, സേസാനി അദുട്ഠുല്ലോ. സുക്കവിസ്സട്ഠികായസംസഗ്ഗദുട്ഠുല്ലഅത്തകാമാ പനസ്സ അജ്ഝാചാരോ നാമാതി വുത്തം.

൮൩. വത്ഥും ആരോചേതീതി ‘‘അയം സുക്കവിസ്സട്ഠിം ആപന്നോ, ദുട്ഠുല്ലം ആപന്നോ, അത്തകാമം ആപന്നോ’’ കായസംസഗ്ഗം ആപന്നോതി ഏവം വദന്തസ്സ അനാപത്തി. ആപത്തിം ആരോചേതീതി ഏത്ഥ ‘‘അയം പാരാജികം ആപന്നോ, സങ്ഘാദിസേസം ഥുല്ലച്ചയം പാചിത്തിയം പാടിദേസനീയം ദുക്കടം ദുബ്ഭാസിതം ആപന്നോ’’തി വദതി അനാപത്തി. ‘‘അയം അസുചിം മോചേത്വാ സങ്ഘാദിസേസം ആപന്നോ’’തിആദിനാ പന നയേന വത്ഥുനാ സദ്ധിം ആപത്തിം ഘടേത്വാ ആരോചേന്തസ്സേവ ആപത്തി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

തിസമുട്ഠാനം – കായചിത്തതോ വാചാചിത്തതോ കായവാചാചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.

ദുട്ഠുല്ലാരോചനസിക്ഖാപദം നവമം.