൮. ഭൂതാരോചനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൭. അട്ഠമസിക്ഖാപദേ – വത്ഥുകഥായ താവ യം വത്തബ്ബം സിയാ, തം സബ്ബം ചതുത്ഥപാരാജികവണ്ണനായം വുത്തനയമേവ. അയമേവ ഹി വിസേസോ – തത്ഥ അഭൂതം ആരോചേസും, ഇധ ഭൂതം. ഭൂതമ്പി പുഥുജ്ജനാ ആരോചേസും, ന അരിയാ. അരിയാനഞ്ഹി പയുത്തവാചാ നാമ നത്ഥി, അത്തനോ ഗുണേ ആരോചയമാനേ പന അഞ്ഞേ ന പടിസേധേസും, തഥാഉപ്പന്നേ ച പച്ചയേ സാദിയിംസു, തഥാഉപ്പന്നഭാവം അജാനന്താ.

‘‘അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസു’’ന്തിആദിമ്ഹി പന യേ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസിംസു, തേ ആരോചേസുന്തി വേദിതബ്ബം. ‘‘കച്ചി പന വോ ഭിക്ഖവേ ഭൂത’’ന്തി പുച്ഛിതേ പന സബ്ബേപി ‘‘ഭൂതം ഭഗവാ’’തി പടിജാനിംസു. അരിയാനമ്പി ഹി അബ്ഭന്തരേ ഭൂതോ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മോതി. അഥ ഭഗവാ അരിയമിസ്സകത്താ ‘‘മോഘപുരിസാ’’തി അവത്വാ ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ ഭിക്ഖവേ’’തി വത്വാ ‘‘ഉദരസ്സ കാരണാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ യസ്മാ അരിയാ അഞ്ഞേസം സുത്വാ ‘‘അയ്യോ കിര, ഭന്തേ, സോതാപന്നോ’’തിആദിനാ നയേന പസന്നേഹി മനുസ്സേഹി പുച്ഛിയമാനാ അപഞ്ഞത്തേ സിക്ഖാപദേ അനാദീനവദസ്സിനോ സുദ്ധചിത്തതായ അത്തനോ ച പരേസഞ്ച വിസേസാധിഗമം പടിജാനിംസു. ഏവം പടിജാനന്തേഹി ച തേഹി യം അഞ്ഞേ ഉദരസ്സ കാരണാ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസിത്വാ പിണ്ഡപാതം ഉപ്പാദേസും, തം സുദ്ധചിത്തതായ സാദിയന്തേഹിപി ഉദരസ്സ കാരണാ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസ്സ വണ്ണോ ഭാസിതോ വിയ ഹോതി. തസ്മാ സബ്ബസങ്ഗാഹികേനേവ നയേന ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഉദരസ്സ കാരണാ ഗിഹീനം അഞ്ഞമഞ്ഞം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസിസ്സഥാ’’തി ആഹ. സേസം ചതുത്ഥപാരാജികവത്ഥുസദിസമേവ. സിക്ഖാപദവിഭങ്ഗേപി കേവലം തത്ഥ പാരാജികഞ്ചേവ ഥുല്ലച്ചയഞ്ച ഇധ ഭൂതത്താ പാചിത്തിയഞ്ചേവ ദുക്കടഞ്ച അയം വിസേസോ. സേസം വുത്തനയമേവ.

൭൭. ‘‘ഉപസമ്പന്നസ്സ ഭൂതം ആരോചേതീ’’തി ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മമേവ സന്ധായ വുത്തം. പരിനിബ്ബാനകാലേ ഹി അന്തരാ വാ അതികഡ്ഢിയമാനേന ഉപസമ്പന്നസ്സ ഭൂതം ആരോചേതും വട്ടതി. സുതപരിയത്തിസീലഗുണം പന അനുപസമ്പന്നസ്സാപി ആരോചേതും വട്ടതി. ആദികമ്മികസ്സ അനാപത്തി. ‘‘ഉമ്മത്തകസ്സാ’’തി ഇദം പന ഇധ ന വുത്തം. കസ്മാ? ദിട്ഠിസമ്പന്നാനം ഉമ്മാദസ്സ വാ ചിത്തക്ഖേപസ്സ വാ അഭാവാതി. മഹാപച്ചരിയമ്പി ഹി വിചാരിതം ‘‘ഝാനലാഭീ പന പരിഹീനേ ഝാനേ ഉമ്മത്തകോ ഭവേയ്യ, തസ്സപി ഭൂതാരോചനപച്ചയാ അനാപത്തി ന വത്തബ്ബാ, ഭൂതസ്സേവ അഭാവതോ’’തി. സേസം ഉത്താനമേവ.

ഭൂതാരോചനം നാമേതം പുബ്ബേ അവുത്തേഹി തീഹി സമുട്ഠാനേഹി സമുട്ഠാതി – കായതോ വാചതോ കായവാചതോ ചാതി. കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, കുസലാബ്യാകതചിത്തേഹി ദ്വിചിത്തം, സുഖമജ്ഝത്തവേദനാഹി ദ്വിവേദനന്തി.

ഭൂതാരോചനസിക്ഖാപദം അട്ഠമം.