൨. മുദുതരവഗ്ഗോ

൧. പടിലാഭസുത്തവണ്ണനാ

൪൮൧. ദുതിയവഗ്ഗസ്സ പഠമേ സമ്മപ്പധാനേ ആരബ്ഭാതി സമ്മപ്പധാനേ പടിച്ച, സമ്മപ്പധാനേ ഭാവേന്തോതി അത്ഥോ. സതിന്ദ്രിയേപി ഏസേവ നയോ.

൨. പഠമസംഖിത്തസുത്തവണ്ണനാ

൪൮൨. ദുതിയേ തതോതി വിപസ്സനാമഗ്ഗഫലവസേന നിസ്സക്കം വേദിതബ്ബം. സമത്താനി ഹി പരിപുണ്ണാനി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി അരഹത്തമഗ്ഗസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി. തതോ മുദുതരേഹീതി തേഹി അരഹത്തമഗ്ഗസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയേഹി മുദുതരാനി അനാഗാമിമഗ്ഗസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി സകദാഗാമിമഗ്ഗസ്സ, തതോ മുദുതരാനി സോതാപത്തിമഗ്ഗസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി ധമ്മാനുസാരിമഗ്ഗസ്സ, തതോ മുദുതരാനി സദ്ധാനുസാരിമഗ്ഗസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി.

തഥാ സമത്താനി പരിപുണ്ണാനി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി അരഹത്തമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി അനാഗാമിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി സകദാഗാമിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി സോതാപത്തിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി ധമ്മാനുസാരിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി, തതോ മുദുതരാനി സദ്ധാനുസാരിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി.

സമത്താനി പരിപുണ്ണാനി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി അരഹത്തഫലിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി അനാഗാമിഫലിന്ദ്രിയാനി, തതോ മുദുതരാനി സകദാഗാമിഫലിന്ദ്രിയാനി, തതോ മുദുതരാനി സോതാപത്തിഫലിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി. ധമ്മാനുസാരിസദ്ധാനുസാരിനോ പന ദ്വേപി സോതാപത്തിമഗ്ഗട്ഠപുഗ്ഗലാ, മഗ്ഗട്ഠപുഗ്ഗലവസേന നേസം നാനത്തം ജാതന്തി ആഗമനേനപി മഗ്ഗേനപി. സദ്ധാനുസാരീ പുഗ്ഗലോ ഹി ഉദ്ദിസാപേന്തോ പരിപുച്ഛന്തോ അനുപുബ്ബേന മഗ്ഗം പാപുണാതി, ധമ്മാനുസാരീ ഏകേന വാ ദ്വീഹി വാ സവനേഹി. ഏവം താവ നേസം ആഗമനേന നാനത്തം വേദിതബ്ബം.

ധമ്മാനുസാരിസ്സ പന മഗ്ഗോ തിക്ഖോ ഹോതി, സൂരം ഞാണം വഹതി, അസങ്ഖാരേന അപ്പയോഗേന കിലേസേ ഛിന്ദതി കദലിക്ഖന്ധം വിയ തിഖിണാ അസിധാരാ. സദ്ധാനുസാരിസ്സ ന തസ്സ വിയ മഗ്ഗോ തിക്ഖോ ഹോതി, ന സൂരം ഞാണം വഹതി, സസങ്ഖാരേന സപ്പയോഗേന കിലേസേ ഛിന്ദതി കദലിക്ഖന്ധം വിയ അതിഖിണാ അസിധാരാ. കിലേസക്ഖയേ പന തേസം നാനത്തം നത്ഥി. അവസേസാ ച കിലേസാ ഖീയന്തി.

൩. ദുതിയസംഖിത്തസുത്തവണ്ണനാ

൪൮൩. തതിയേ തതോതി ഫലവസേന നിസ്സക്കം വേദിതബ്ബം. സമത്താനി ഹി പരിപുണ്ണാനി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി അരഹത്തഫലിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, അരഹത്തഫലേന സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ അരഹാ നാമ ഹോതി. അരഹത്തഫലതോ മുദുതരാനി അനാഗാമിഫലിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി സകദാഗാമിഫലിന്ദ്രിയാനി, തതോ മുദുതരാനി സോതാപത്തിഫലിന്ദ്രിയാനി, സോതാപത്തിഫലേന സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ സോതാപന്നോ നാമ ഹോതി. ഇന്ദ്രിയവേമത്തതാ ഫലവേമത്തതാ ഹോതീതി ഇന്ദ്രിയനാനത്തേന ഫലനാനത്തം, ഫലനാനത്തേന പുഗ്ഗലനാനത്തന്തി.

൪. തതിയസംഖിത്തസുത്തവണ്ണനാ

൪൮൪. ചതുത്ഥേ പരിപൂരം പരിപൂരകാരീ ആരാധേതീതി പരിപൂരം അരഹത്തമഗ്ഗം കരോന്തോ അരഹത്തഫലം ആരാധേതി. പദേസം പദേസകാരീതി അവസേസേ തയോ പദേസമഗ്ഗേ കരോന്തോ പദേസം ഫലത്തയമത്തമേവ ആരാധേതി. ഇതി ഇമേസു ചതൂസുപി സുത്തേസു മിസ്സകാനേവ ഇന്ദ്രിയാനി കഥിതാനി.

൫-൭. പഠമവിത്ഥാരസുത്താദിവണ്ണനാ

൪൮൫-൪൮൭. പഞ്ചമേ തതോ മുദുതരേഹീതി വിപസ്സനാവസേന നിസ്സക്കം വേദിതബ്ബം. പരിപുണ്ണാനി ഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി അരഹത്തമഗ്ഗസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി ഹോന്തി, തതോ മുദുതരാനി അന്തരാപരിനിബ്ബായിസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി, തതോ മുദുതരാനി ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായിസ്സ, തതോ മുദുതരാനി അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായിസ്സ, തതോ മുദുതരാനി സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായിസ്സ, തതോ മുദുതരാനി ഉദ്ധംസോതഅകനിട്ഠഗാമിസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി നാമ ഹോന്തി.

ഇമസ്മിം പന ഠാനേ അരഹത്തമഗ്ഗേയേവ ഠത്വാ പഞ്ച നിസ്സക്കാനി നീഹരിതബ്ബാനി. അരഹത്തമഗ്ഗസ്സ ഹി വിപസ്സനിന്ദ്രിയേഹി മുദുതരാനി പഠമഅന്തരാപരിനിബ്ബായിസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി, തതോ മുദുതരാനി ദുതിയഅന്തരാപരിനിബ്ബായിസ്സ, തതോ മുദുതരാനി തതിയഅന്തരാപരിനിബ്ബായിസ്സ, തതോ മുദുതരാനി ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായിസ്സ, തതോ മുദുതരാനി ഉദ്ധംസോതഅകനിട്ഠഗാമിസ്സ വിപസ്സനിന്ദ്രിയാനി. അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായിസ്സ സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായിനോപി ഏതേവ പഞ്ച ജനാ.

ഇദാനി തീണി നിസ്സക്കാനി. സകദാഗാമിമഗ്ഗസ്സ ഹി ഇന്ദ്രിയേഹി മുദുതരാനി സോതാപത്തിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി, സോതാപത്തിമഗ്ഗേയേവ ഇന്ദ്രിയേഹി മുദുതരാനി ധമ്മാനുസാരിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി. തേഹിപി മുദുതരാനി സദ്ധാനുസാരിമഗ്ഗിന്ദ്രിയാനി. ഛട്ഠസത്തമാനി വുത്തനയാനേവ. ഇമേസു പന തീസുപി സുത്തേസു പുബ്ബഭാഗവിപസ്സനിന്ദ്രിയാനേവ കഥിതാനി.

൮. പടിപന്നസുത്തവണ്ണനാ

൪൮൮. അട്ഠമേ തതോ മുദുതരേഹീതി മഗ്ഗഫലവസേന നിസ്സക്കം വേദിതബ്ബം. തം പാളിയം വുത്തമേവ. ബാഹിരോതി ഇമേഹി അട്ഠഹി പുഗ്ഗലേഹി ബഹിഭൂതോ. പുഥുജ്ജനപക്ഖേ ഠിതോതി പുഥുജ്ജനകോട്ഠാസേ ഠിതോ. ഇമസ്മിം സുത്തേ ലോകുത്തരാനേവ ഇന്ദ്രിയാനി കഥിതാനി.

൯-൧൦. സമ്പന്നസുത്താദിവണ്ണനാ

൪൮൯-൪൯൦. നവമേ ഇന്ദ്രിയസമ്പന്നോതി പരിപുണ്ണിന്ദ്രിയോ. ദസമം ഉത്താനമേവ. ഇമസ്മിം സുത്തദ്വയേ മിസ്സകാനി ഇന്ദ്രിയാനി കഥിതാനീതി.

മുദുതരവഗ്ഗോ ദുതിയോ.