൧൦. ഭിക്ഖുനുപസ്സയസുത്തവണ്ണനാ

൩൭൬. ദസമേ തേനുപസങ്കമീതി തസ്മിം ഉപസ്സയേ കമ്മട്ഠാനകമ്മികാ ഭിക്ഖുനിയോ അത്ഥി, താസം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ കമ്മട്ഠാനം കഥേസ്സാമീതി ഉപസങ്കമി. ഉളാരം പുബ്ബേനാപരം വിസേസന്തി പുബ്ബവിസേസതോ അപരം ഉളാരവിസേസം. തത്ഥ മഹാഭൂതപരിഗ്ഗഹോ പുബ്ബവിസേസോ, ഉപാദാരൂപപരിഗ്ഗഹോ അപരവിസേസോ നാമ. തഥാ സകലരൂപപരിഗ്ഗഹോ പുബ്ബവിസേസോ, അരൂപപരിഗ്ഗഹോ അപരവിസേസോ നാമ. രൂപാരൂപപരിഗ്ഗഹോ പുബ്ബവിസേസോ, പച്ചയപരിഗ്ഗഹോ അപരവിസേസോ നാമ സപ്പച്ചയനാമരൂപദസ്സനം പുബ്ബവിസേസോ, തിലക്ഖണാരോപനം അപരവിസേസോ നാമ. ഏവം പുബ്ബേനാപരം ഉളാരവിസേസം ജാനാതീതി അത്ഥോ.

കായാരമ്മണോതി യം കായം അനുപസ്സതി, തമേവ ആരമ്മണം കത്വാ ഉപ്പജ്ജതി കിലേസപരിളാഹോ. ബഹിദ്ധാ വാ ചിത്തം വിക്ഖിപതീതി ബഹിദ്ധാ വാ പുഥുത്താരമ്മണേ ചിത്തുപ്പാദോ വിക്ഖിപതി. കിസ്മിഞ്ചിദേവ പസാദനീയേ നിമിത്തേ ചിത്തം പണിദഹിതബ്ബന്തി ഏവം കിലേസപരിളാഹേ ച ലീനത്തേ ച ബഹിദ്ധാവിക്ഖേപേ ച ഉപ്പന്നേ കിലേസാനുരഞ്ജിതേന ന വത്തിതബ്ബം, കിസ്മിഞ്ചിദേവ പസാദനീയേ പസാദാവഹേ ബുദ്ധാദീസു അഞ്ഞതരസ്മിം ഠാനേ കമ്മട്ഠാനചിത്തം ഠപേതബ്ബം. ചിത്തം സമാധിയതീതി ആരമ്മണേ സമ്മാ ആധിയതി സുട്ഠു ഠപിതം ഠപിയതി. പടിസംഹരാമീതി പസാദനീയട്ഠാനതോ പടിസംഹരാമി, മൂലകമ്മട്ഠാനാഭിമുഖംയേവ നം കരോമീതി അത്ഥോ. സോ പടിസംഹരതി ചേവാതി മൂലകമ്മട്ഠാനാഭിമുഖഞ്ച പേസേതി. ന ച വിതക്കേതി ന ച വിചാരേതീതി കിലേസവിതക്കം ന വിതക്കേതി, കിലേസവിചാരം ന വിചാരേതി. അവിതക്കോമ്ഹി അവിചാരോതി കിലേസവിതക്കവിചാരേഹി അവിതക്കാവിചാരോ. അജ്ഝത്തം സതിമാ സുഖമസ്മീതി ഗോചരജ്ഝത്തേ പവത്തായ സതിയാ ‘‘സതിമാഹമസ്മി സുഖിതോ ചാ’’തി പജാനാതി.

ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, പണിധായ ഭാവനാ ഹോതീതി ഏവം, ആനന്ദ, ഠപേത്വാ ഭാവനാ ഹോതി. ഇമസ്സ ഹി ഭിക്ഖുനോ യഥാ നാമ പുരിസസ്സ മഹന്തം ഉച്ഛുഭാരം ഉക്ഖിപിത്വാ യന്തസാലം നേന്തസ്സ കിലന്തകിലന്തകാലേ ഭൂമിയം ഠപേത്വാ ഉച്ഛുഖണ്ഡം ഖാദിത്വാ പുന ഉക്ഖിപിത്വാ ഗമനം ഹോതി; ഏവമേവ അരഹത്തം പാപുണിതും ഉഗ്ഗഹിതകമ്മട്ഠാനസ്സ കായപരിളാഹാദീസു ഉപ്പന്നേസു തം കമ്മട്ഠാനം ഠപേത്വാ ബുദ്ധഗുണാദിഅനുസ്സരണേന ചിത്തം പസാദേത്വാ കമ്മനിയം കത്വാ ഭാവനാ പവത്താ, തസ്മാ ‘‘പണിധായ ഭാവനാ ഹോതീ’’തി വുത്തം. തസ്സ പന പുരിസസ്സ ഉച്ഛുഭാരം യന്തസാലം നേത്വാ പീളേത്വാ രസപാനം വിയ ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മട്ഠാനം മത്ഥകം പാപേത്വാ അരഹത്തം പത്തസ്സ ഫലസമാപത്തിസുഖാനുഭവനം വേദിതബ്ബം.

ബഹിദ്ധാതി മൂലകമ്മട്ഠാനം പഹായ ബഹി അഞ്ഞസ്മിം ആരമ്മണേ. അപ്പണിധായാതി അട്ഠപേത്വാ. അഥ പച്ഛാ പുരേ അസംഖിത്തം വിമുത്തം അപ്പണിഹിതന്തി പജാനാതീതി ഏത്ഥ കമ്മട്ഠാനവസേന വാ സരീരവസേന വാ ദേസനാവസേന വാ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

തത്ഥ കമ്മട്ഠാനേ താവ കമ്മട്ഠാനസ്സ അഭിനിവേസോ പുരേ നാമ, അരഹത്തം പച്ഛാ നാമ. തത്ഥ യോ ഭിക്ഖു മൂലകമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ കിലേസപരിളാഹസ്സ വാ ലീനത്തസ്സ വാ ബഹിദ്ധാവിക്ഖേപസ്സ വാ ഉപ്പജ്ജിതും ഓകാസം അദേന്തോ സുദന്തഗോണേ യോജേത്വാ സാരേന്തോ വിയ ചതുരസ്സച്ഛിദ്ദേ സുതച്ഛിതം ചതുരസ്സഘടികം പക്ഖിപന്തോ വിയ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ അതിട്ഠന്തോ അലഗ്ഗന്തോ അരഹത്തം പാപുണാതി, സോ പുരേസങ്ഖാതസ്സ കമ്മട്ഠാനാഭിനിവേസസ്സ പച്ഛാസങ്ഖാതസ്സ അരഹത്തസ്സ ച വസേന പച്ഛാ പുരേ അസംഖിത്തം വിമുത്തം അപ്പണിഹിതന്തി പജാനാതി നാമ.

സരീരേ പന പാദങ്ഗുലീനം അഗ്ഗപബ്ബാനി പുരേ നാമ, സീസകടാഹം പച്ഛാ നാമ. തത്ഥ യോ ഭിക്ഖു പാദങ്ഗുലീനം അഗ്ഗപബ്ബഅട്ഠികേസു അഭിനിവിസിത്വാ ബ്യാഭങ്ഗിയാ യവകലാപം മോചേന്തോ വിയ വണ്ണസണ്ഠാനദിസോകാസപരിച്ഛേദവസേന അട്ഠീനി പരിഗ്ഗണ്ഹന്തോ അന്തരാ കിലേസപരിളാഹാദീനം ഉപ്പത്തിം വാരേത്വാ യാവ സീസകടാഹാ ഭാവനം പാപേതി, സോ പുരേസങ്ഖാതാനം അഗ്ഗപാദങ്ഗുലിപബ്ബാനം പച്ഛാസങ്ഖാതസ്സ സീസകടാഹസ്സ ച വസേന പച്ഛാ പുരേ അസംഖിത്തം വിമുത്തം അപ്പണിഹിതന്തി പജാനാതി നാമ.

ദേസനായപി ദ്വത്തിംസാകാരദേസനായ കേസാ പുരേ നാമ, മത്ഥലുങ്ഗം പച്ഛാ നാമ. തത്ഥ യോ ഭിക്ഖു കേസേസു അഭിനിവിസിത്വാ വണ്ണസണ്ഠാനദിസോകാസവസേന കേസാദയോ പരിഗ്ഗണ്ഹന്തോ അന്തരാ കിലേസപരിളാഹാദീനം ഉപ്പത്തിം വാരേത്വാ യാവ മത്ഥലുങ്ഗാ ഭാവനം പാപേതി. സോ പുരേസങ്ഖാതാനം കേസാനം പച്ഛാസങ്ഖാതസ്സ മത്ഥലുങ്ഗസ്സ ച വസേന പച്ഛാ പുരേ അസംഖിത്തം വിമുത്തം അപ്പണിഹിതന്തി പജാനാതി നാമ.

ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, അപ്പണിധായ ഭാവനാ ഹോതീതി ഏവം, ആനന്ദ, അട്ഠപേത്വാ ഭാവനാ ഹോതി. ഇമസ്സ ഹി ഭിക്ഖുനോ യഥാ നാമ പുരിസസ്സ ഗുളഭാരം ലഭിത്വാ അത്തനോ ഗാമം അതിഹരന്തസ്സ അന്തരാ അട്ഠപേത്വാവ ഉച്ചങ്ഗേ പക്ഖിത്താനി ഗുളഖണ്ഡാദീനി ഖാദനീയാനി ഖാദന്തസ്സ അത്തനോ ഗാമേയേവ ഓതരണം ഹോതി, ഏവമേവ അരഹത്തം പാപുണിതും ആരദ്ധഭാവനസ്സ കായപരിളാഹാദീനം ഉപ്പത്തിം വാരേത്വാ കമ്മട്ഠാനഭാവനാ പവത്താ, തസ്മാ ‘‘അപ്പണിധായ ഭാവനാ’’തി വുത്താ. തസ്സ പന പുരിസസ്സ തം ഗുളഭാരം അത്തനോ ഗാമം നേത്വാ ഞാതീഹി സദ്ധിം പരിഭോഗോ വിയ ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മട്ഠാനം മത്ഥകം പാപേത്വാ അരഹത്തം പത്തസ്സ ഫലസമാപത്തിസുഖാനുഭവനം വേദിതബ്ബം. ഇമസ്മിം സുത്തേ പുബ്ബഭാഗവിപസ്സനാ കഥിതാ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

അമ്ബപാലിവഗ്ഗോ പഠമോ.