൮. നിഗണ്ഠനാടപുത്തസുത്തവണ്ണനാ

൩൫൦. അട്ഠമേ തേനുപസങ്കമീതി സയം ആഗതാഗമോ വിഞ്ഞാതസാസനോ അനാഗാമീ അരിയസാവകോ സമാനോ കസ്മാ നഗ്ഗഭോഗ്ഗം നിസ്സിരികം നിഗണ്ഠം ഉപസങ്കമീതി? ഉപവാദമോചനത്ഥഞ്ചേവ വാദാരോപനത്ഥഞ്ച. നിഗണ്ഠാ കിര ‘‘സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാവകാ ഥദ്ധഖദിരഖാണുകസദിസാ, കേനചി സദ്ധിം പടിസന്ഥാരമ്പി ന കരോന്തീ’’തി ഉപവദന്തി, തസ്സ ഉപവാദസ്സ മോചനത്ഥഞ്ച, ‘‘വാദഞ്ചസ്സ ആരോപേസ്സാമീ’’തി ഉപസങ്കമി. ന ഖ്വാഹം ഏത്ഥ ഭന്തേ ഭഗവതോ സദ്ധായ ഗച്ഛാമീതി യസ്സ ഞാണേന അസച്ഛികതം ഹോതി. സോ ‘‘ഏവം കിരേത’’ന്തി അഞ്ഞസ്സ സദ്ധായ ഗച്ഛേയ്യ, മയാ പന ഞാണേനേതം സച്ഛികതം, തസ്മാ നാഹം ഏത്ഥ ഭഗവതോ സദ്ധായ ഗച്ഛാമീതി ദീപേന്തോ ഏവമാഹ.

ഉല്ലോകേത്വാതി കായം ഉന്നാമേത്വാ കുച്ഛിം നീഹരിത്വാ ഗീവം പഗ്ഗയ്ഹ സബ്ബം ദിസം പേക്ഖമാനോ ഉല്ലോകേത്വാ. ബാധേതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാതി യഥാ വിനിവിജ്ഝിത്വാ ന നിക്ഖമതി, ഏവം പടിബാഹിതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യ ബന്ധിതബ്ബം വാ. സഹധമ്മികാതി സകാരണാ. അഥ മം പടിഹരേയ്യാസി സദ്ധിം നിഗണ്ഠപരിസായാതി ഏതേസം അത്ഥേ ഞാതേ അഥ മേ നിഗണ്ഠപരിസായ സദ്ധിം അഭിഗച്ഛേയ്യാസി, പതീഹാരസ്സ മേ സന്തികം ആഗന്ത്വാ അത്തനോ ആഗതഭാവം ജാനാപേയ്യാസീതി അത്ഥോ. ഏകോ പഞ്ഹോതി ഏകോ പഞ്ഹമഗ്ഗോ, ഏകം പഞ്ഹഗവേസനന്തി അത്ഥോ. ഏകോ ഉദ്ദേസോതി ഏകം നാമ കിന്തി? അയം ഏകോ ഉദ്ദേസോ. ഏകം വേയ്യാകരണന്തി ‘‘സബ്ബേ സത്താ ആഹാരട്ഠിതികാ’’തി (ഖു. പാ. ൪.൧; അ. നി. ൧൦.൨൭) ഇദം ഏകം വേയ്യാകരണം. ഏവം സബ്ബത്ഥ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.