൯. ലോഹിച്ചസുത്തവണ്ണനാ

൧൩൨. നവമേ മക്കരകതേതി ഏവംനാമകേ നഗരേ അരഞ്ഞകുടികായന്തി അരഞ്ഞേ കതായ പാടിയേക്കായ കുടിയം, ന വിഹാരപച്ചന്തകുടിയം. മാണവകാതി യേപി തത്ഥ മഹല്ലകാ, തേ മഹല്ലകകാലേപി അന്തേവാസികതായ മാണവകാത്വേവ വുത്താ. തേനുപസങ്കമിംസൂതി പാതോ സിപ്പം ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ സായം ‘‘ആചരിയസ്സ കട്ഠാനി ആഹരിസ്സാമാ’’തി അരഞ്ഞം പവിസിത്വാ വിചരന്താ യേന സാ കുടികാ, തേനുപസങ്കമിംസു. പരിതോ പരിതോ കുടികായാതി തസ്സാ കുടികായ സമന്തതോ സമന്തതോ. സേലേയ്യകാനീതി അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ പിട്ഠിം ഗഹേത്വാ ലങ്ഘിത്വാ ഇതോ ചിതോ ചങ്കമനകീളനാനി.

മുണ്ഡകാതിആദീസു മുണ്ഡേ മുണ്ഡാതി, സമണേ ച സമണാതി വത്തും വട്ടേയ്യ, ഇമേ പന ഹീളേന്താ ‘‘മുണ്ഡകാ സമണകാ’’തി ആഹംസു. ഇബ്ഭാതി ഗഹപതികാ. കണ്ഹാതി കണ്ഹാ, കാളകാതി അത്ഥോ. ബന്ധുപാദാപച്ചാതി ഏത്ഥ ബന്ധൂതി ബ്രഹ്മാ അധിപ്പേതോ. തഞ്ഹി ബ്രാഹ്മണാ പിതാമഹോതി വോഹരന്തി. പാദാനം അപച്ചാ പാദാപച്ചാ, ബ്രഹ്മുനോ പിട്ഠിപാദതോ ജാതാതി അധിപ്പായോ. തേസം കിര അയം ലദ്ധി ‘‘ബ്രാഹ്മണാ ബ്രഹ്മുനോ മുഖതോ നിക്ഖന്താ, ഖത്തിയാ ഉരതോ, വേസ്സാ നാഭിതോ, സുദ്ദാ ജാണുതോ, സമണാ പിട്ഠിപാദതോ’’തി. ഭരതകാനന്തി കുടിമ്ബികാനം. കുടിമ്ബികാ ഹി യസ്മാ രട്ഠം ഭരന്തി, തസ്മാ ഭരതാതി വുച്ചന്തി. ഇമേ പന പരിഭവം കത്വാ വദമാനാ ‘‘ഭരതകാന’’ന്തി ആഹംസു.

വിഹാരാ നിക്ഖമിത്വാതി ‘‘രത്തിട്ഠകാപരിച്ഛന്നേ രജതപട്ടസന്നിഭസമവിപ്പകിണ്ണവാലികേ രമണീയേ പരിവേണേ കട്ഠകലാപേ ബന്ധിത്വാ ഖിപമാനാ വാലികം ആലുളേത്വാ, ഹത്ഥേന ഹത്ഥം ആദായ പണ്ണകുടിം പരിയായന്താ ‘ഇമേ ഇമേസം ഭരതകാനം സക്കതാ, ഇമേ ഇമേസം ഭരതകാനം സക്കതാ’തി പുനപ്പുനം വിരവന്താ അതിവിയ ഇമേ മാണവകാ കീളം കരോന്തി, വിഹാരേ ഭിക്ഖൂനം അത്ഥിഭാവമ്പി ന ജാനന്തി, ദസ്സേസ്സാമി നേസം ഭിക്ഖൂനം അത്ഥിഭാവ’’ന്തി ചിന്തേത്വാ പണ്ണകുടിതോ നിക്ഖമി.

സീലുത്തമാ പുബ്ബതരാ അഹേസുന്തി ഗുണവന്താനം ഗുണേ കഥിതേ നിഗ്ഗുണാനം ഗുണാഭാവോ പാകടോവ ഭവിസ്സതീതി പോരാണകബ്രാഹ്മണാനം ഗുണേ കഥേന്തോ ഏവമാഹ. തത്ഥ സീലുത്തമാതി സീലജേട്ഠകാ. സീലഞ്ഹി തേസം ഉത്തമം, ന ജാതിഗോത്തം. യേ പുരാണം സരന്തീതി യേ പോരാണകം ബ്രാഹ്മണധമ്മം സരന്തി. അഭിഭുയ്യ കോധന്തി കോധം അഭിഭവിത്വാ തേസം ദ്വാരാനി സുഗുത്താനി സുരക്ഖിതാനി അഹേസും. ധമ്മേ ച ഝാനേ ച രതാതി ദസവിധേ കുസലകമ്മപഥധമ്മേ അട്ഠസമാപത്തിഝാനേസു ച രതാ.

ഏവം പോരാണാനം ഗുണം കഥേത്വാ അഥേതരഹി ബ്രാഹ്മണാനം മാനം നിമ്മദ്ദേന്തോ ഇമേ ച വോക്കമ്മ ജപാമസേതിആദിമാഹ. തത്ഥ വോക്കമ്മാതി ഏതേഹി ഗുണേഹി അപക്കമിത്വാ. ജപാമസേതി മയം ജപാമ സജ്ഝായാമാതി ഏത്തകേനേവ ബ്രാഹ്മണമ്ഹാതി മഞ്ഞമാനാ ബ്രാഹ്മണാ മയന്തി ഇമിനാ ഗോത്തേന മത്താ ഹുത്വാ വിസമം ചരന്തി, വിസമാനി കായകമ്മാദീനി കരോന്തീതി അത്ഥോ. പുഥുഅത്തദണ്ഡാതി പുഥു അത്താ ദണ്ഡാ ഏതേഹീതി പുഥുഅത്തദണ്ഡാ, ഗഹിതനാനാവിധദണ്ഡാതി അത്ഥോ. സതണ്ഹാതണ്ഹേസൂതി സതണ്ഹനിത്തണ്ഹേസു. അഗുത്തദ്വാരസ്സ ഭവന്തി മോഘാതി അസംവുതദ്വാരസ്സ സബ്ബേപി വതസമാദാനാ മോഘാ ഭവന്തീതി ദീപേതി. യഥാ കിന്തി? സുപിനേവ ലദ്ധം പുരിസസ്സ വിത്തന്തി യഥാ സുപിനേ പുരിസസ്സ ലദ്ധം മണിമുത്താദിനാനാവിധം വിത്തം മോഘം ഹോതി, പബുജ്ഝിത്വാ കിഞ്ചി ന പസ്സതി, ഏവം മോഘാ ഭവന്തീതി അത്ഥോ.

അനാസകാതി ഏകാഹദ്വീഹാദിവസേന അനാഹാരകാ. ഥണ്ഡിലസായികാ ചാതി ഹരിതകുസസന്ഥതേ ഭൂമിഭാഗേ സയനം, പാതോ സിനാനഞ്ച തയോ ച വേദാതി പാതോവ ഉദകം പവിസിത്വാ ന്ഹാനഞ്ചേവ തയോ ച വേദാ. ഖരാജിനം ജടാ പങ്കോതി ഖരസമ്ഫസ്സം അജിനചമ്മഞ്ചേവ ജടാകലാപോ ച പങ്കോ ച, പങ്കോ നാമ ദന്തമലം. മന്താ സീലബ്ബതം തപോതി മന്താ ച അജസീലഗോസീലസങ്ഖാതം സീലം അജവതഗോവതസങ്ഖാതം വതഞ്ച. അയം ഇദാനി ബ്രാഹ്മണാനം തപോതി വദതി. കുഹനാ വങ്കദണ്ഡാ ചാതി പടിച്ഛന്നകൂപോ വിയ പടിച്ഛന്നദോസം കോഹഞ്ഞഞ്ചേവ വങ്കദണ്ഡോ, ച ഉദുമ്ബരപലാസബേളുവരുക്ഖാനം അഞ്ഞതരതോ ഗഹിതം വങ്കദണ്ഡഞ്ചാതി അത്ഥോ. ഉദകാചമനാനി ചാതി ഉദകേന മുഖപരിമജ്ജനാനി. വണ്ണാ ഏതേ ബ്രാഹ്മണാനന്തി ഏതേ ബ്രാഹ്മണാനം പരിക്ഖാരഭണ്ഡകവണ്ണാതി ദസ്സേതി. കത കിഞ്ചിക്ഖഭാവനാതി കതാ കിഞ്ചിക്ഖഭാവനാ. അയമേവ വാ പാഠോ, ആമിസകിഞ്ചിക്ഖസ്സ വഡ്ഢനത്ഥായ കതന്തി അത്ഥോ.

ഏവം ഏതരഹി ബ്രാഹ്മണാനം മാനം നിമ്മദ്ദിത്വാ പുന പോരാണകബ്രാഹ്മണാനം വണ്ണം കഥേന്തോ ചിത്തഞ്ച സുസമാഹിതന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ സുസമാഹിതന്തി തേസം ബ്രാഹ്മണാനം ചിത്തം ഉപചാരപ്പനാസമാധീഹി സുസമാഹിതം അഹോസീതി ദസ്സേതി. അഖിലന്തി മുദു അഥദ്ധം. സോ മഗ്ഗോ ബ്രഹ്മപത്തിയാതി സോ സേട്ഠപത്തിയാ മഗ്ഗോ, തുമ്ഹേ പന കിം ബ്രാഹ്മണാ നാമാതി ദീപേന്തോ ഏവമാഹ.

ആഗമംസു നു ഖ്വിധാതി ആഗമംസു നു ഖോ ഇധ. അധിമുച്ചതീതി കിലേസവസേന അധിമുത്തോ ഗിദ്ധോ ഹോതി. ബ്യാപജ്ജതീതി ബ്യാപാദവസേന പൂതിചിത്തം ഹോതി. പരിത്തചേതസോതി അനുപട്ഠിതസതിതായ സംകിലേസചിത്തേന പരിത്തചിത്തോ. ചേതോവിമുത്തിന്തി ഫലസമാധിം. പഞ്ഞാവിമുത്തിന്തി ഫലപഞ്ഞം. അപ്പമാണചേതസോതി ഉപട്ഠിതസതിതായ നിക്കിലേസചിത്തേന അപ്പമാണചിത്തോ.