൧൩. ഗഹപതിവഗ്ഗോ

൧-൩. വേസാലീസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൨൪-൧൨൬. ഗഹപതിവഗ്ഗസ്സ പഠമേ ഉഗ്ഗോതി പണീതദായകാനം അഗ്ഗഉഗ്ഗോ, സോ ഭഗവതാ ‘‘ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാനം പണീതദായകാനം യദിദം ഉഗ്ഗോ ഗഹപതീ’’തി ഏവം ഏതദഗ്ഗേ ഠപിതോ. സേസമേതേസു ചേവ ദ്വീസു, തതിയേ ച വുത്തത്ഥമേവ.

൪-൫. ഭാരദ്വാജസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൨൭-൧൨൮. ചതുത്ഥേ പിണ്ഡം ഉലമാനോ പരിയേസമാനോ പബ്ബജിതോതി പിണ്ഡോലോ. സോ കിര പരിജിണ്ണഭോഗോ ബ്രാഹ്മണോ അഹോസി. അഥ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ലാഭസക്കാരം ദിസ്വാ പിണ്ഡത്ഥായ നിക്ഖമിത്വാ പബ്ബജിതോ. സോ മഹന്തം കപല്ലപത്തം ഗഹേത്വാ ചരതി, തേന കപല്ലപൂരം യാഗും പിവതി, കപല്ലപൂരേ പൂവേ ഖാദതി, കപല്ലപൂരം ഭത്തം ഭുഞ്ജതി. അഥസ്സ മഹഗ്ഘസഭാവം സത്ഥു ആരോചയിംസു. സത്ഥാ തസ്സ പത്തത്ഥവികം നാനുജാനി. ഹേട്ഠാമഞ്ചേ പത്തം നിക്കുജ്ജിത്വാ ഠപേതി. സോ ഠപേന്തോപി ഘംസന്തോവ പണാമേത്വാ ഠപേതി, ഗണ്ഹന്തോപി ഘംസന്തോവ ആകഡ്ഢിത്വാ ഗണ്ഹാതി. തം ഗച്ഛന്തേ കാലേ ധംസനേന പരിക്ഖീണം നാളികോദനമത്തമേവ ഗണ്ഹനകം ജാതം. തതോ സത്ഥു ആരോചേസും, അഥസ്സ സത്ഥാ പത്തത്ഥവികം അനുജാനി. ഥേരോ അപരേന സമയേന ഇന്ദ്രിയഭാവനം ഭാവേത്വാ അഗ്ഗഫലേ അരഹത്തേ പതിട്ഠാസി. ഇതി സോ പിണ്ഡത്ഥായ പബ്ബജിതത്താ പിണ്ഡോലോ, ഗോത്തേന പന ഭാരദ്വാജോതി ഉഭയം ഏകതോ കത്വാ പിണ്ഡോലഭാരദ്വാജോതി വുച്ചതി.

ഉപസങ്കമീതി ഉഗ്ഗതുഗ്ഗതേഹി മഹാഅമച്ചേഹി പരിവുതോ ഉപസങ്കമി. ഥേരോ കിര ഏകദിവസം സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ കതഭത്തകിച്ചോ നിദാഘസമയേ സീതഠാനേ ദിവാവിഹാരം നിസീദിസ്സാമീതി ആകാസേന ഗന്ത്വാ ഗങ്ഗാതീരേ ഉദേനസ്സ രഞ്ഞോ ഉദപാനം നാമ ഉയ്യാനം അത്ഥി, തത്ഥ പവിസിത്വാ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ ദിവാവിഹാരം നിസീദി സീതേന ഉദകവാതേന ബീജിയമാനോ.

ഉദേനോപി ഖോ നാമ രാജാ സത്താഹം മഹാപാനം പിവിത്വാ സത്തമേ ദിവസേ ഉയ്യാനം പടിജഗ്ഗാപേത്വാ മഹാജനപരിവാരോ ഉയ്യാനം ഗന്ത്വാ മങ്ഗലസിലാപട്ടേ അത്ഥതായ സേയ്യായ നിപജ്ജി. തസ്സ ഏകാ പരിചാരികാ പാദേ സമ്ബാഹമാനാ നിസിന്നാ. രാജാ കമേന നിദ്ദം ഓക്കമി. തസ്മിം നിദ്ദം ഓക്കന്തേ നാടകിത്ഥിയോ ‘‘യസ്സത്ഥായ മയം ഗീതാദീനി പയോജേയ്യാമ, സോ നിദ്ദം ഉപഗതോ, ന ച നിദ്ദാകാലേ മഹാസദ്ദം കാതും വട്ടതീ’’തി അത്തനോ അത്തനോ തൂരിയാനി ഠപേത്വാ ഉയ്യാനം പക്കന്താ. താ തത്ഥ തത്ഥ ഫലാഫലാനി ഖാദമാനാ പുപ്ഫാനി പിളന്ധമാനാ വിചരന്തിയോ ഥേരം ദിസ്വാ ‘‘മാ സദ്ദം കരിത്ഥാ’’തി അഞ്ഞമഞ്ഞം നിവാരയമാനാ വന്ദിത്വാ നിസീദിംസു. ഥേരോ ‘‘ഇസ്സാ പഹാതബ്ബാ, മച്ഛേരം വിനോദേതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ നയേന താസം അനുരൂപം ധമ്മകഥം കഥേസി.

സാപി ഖോ രഞ്ഞോ പാദേ സമ്ബാഹമാനാ നിസിന്നാ ഇത്ഥീ പാദേ ചാലേത്വാ രാജാനം പബോധേസി. സോ ‘‘കഹം താ ഗതാ’’തി പുച്ഛി. കിം താസം തുമ്ഹേഹി? താ ഏകം സമണം പരിവാരേത്വാ നിസിന്നാതി. രാജാ കുദ്ധോ ഉദ്ധനേ പക്ഖിത്തലോണം വിയ തടതടായമാനോ ഉട്ഠഹിത്വാ ‘‘തമ്ബകിപില്ലികാഹി നം ഖാദാപേസ്സാമീ’’തി ഗച്ഛന്തോ ഏകസ്മിം അസോകരുക്ഖേ തമ്ബകിപില്ലികാനം പുടം ദിസ്വാ ഹത്ഥേനാകഡ്ഢിത്വാ സാഖം ഗണ്ഹിതും നാസക്ഖി. കിപില്ലികപുടോ ഛിജ്ജിത്വാ രഞ്ഞോ സീസേ പതി, സകലസരീരം സാലിഥുസേഹി പരികിണ്ണം വിയ ദണ്ഡദീപികാഹി ഡയ്ഹമാനം വിയ ച അഹോസി. ഥേരോ രഞ്ഞോ പദുട്ഠഭാവം ഞത്വാ ഇദ്ധിയാ ആകാസം പക്ഖന്ദി. താപി ഇത്ഥിയോ ഉട്ഠായ രഞ്ഞോ സന്തികം ഗന്ത്വാ സരീരം പുഞ്ഛന്തിയോ വിയ ഭൂമിയം പതിതപതിതാ കിപില്ലികായോ ഗഹേത്വാ സരീരേ ഖിപമാനാ സബ്ബാ മുഖസത്തീഹി വിജ്ഝിംസു – ‘‘കിം നാമേതം, അഞ്ഞേ രാജാനോ പബ്ബജിതേ ദിസ്വാ വന്ദന്തി, പഞ്ഹം പുച്ഛന്തി, അയം പന രാജാ കിപില്ലികപുടം സീസേ ഭിന്ദിതുകാമോ ജാതോ’’തി.

രാജാ അത്തനോ അപരാധം ദിസ്വാ ഉയ്യാനപാലം പക്കോസാപേത്വാ പുച്ഛി – ‘‘കിം ഏസ പബ്ബജിതോ? അഞ്ഞേസുപി ദിവസേസു ഇധ ആഗച്ഛതീ’’തി? ആമ, ദേവാതി. ഇധ ത്വം ആഗതദിവസേ മയ്ഹം ആരോചേയ്യാസീതി. ഥേരോപി കതിപാഹേനേവ പുന ആഗന്ത്വാ രുക്ഖമൂലേ നിസീദി. ഉയ്യാനപാലോ ദിസ്വാ – ‘‘മഹന്തോ മേ അയം പണ്ണാകാരോ’’തി വേഗേന ഗന്ത്വാ രഞ്ഞോ ആരോചേസി. രാജാ ഉട്ഠഹിത്വാ സങ്ഖപണവാദിസദ്ദം നിവാരേത്വാ ഉഗ്ഗതുഗ്ഗതേഹി അമച്ചേഹി സദ്ധിം ഉയ്യാനം അഗമാസി. തേന വുത്തം ‘‘ഉപസങ്കമീ’’തി.

അനികീളിതാവിനോ കാമേസൂതി യാ കാമേസു കാമകീളാ, തം അകീളിതപുബ്ബാ, അപരിഭുത്തകാമാതി അത്ഥോ. അദ്ധാനഞ്ച ആപാദേന്തീതി പവേണിം പടിപാദേന്തി, ദീഘരത്തം അനുബന്ധാപേന്തി. മാതുമത്തീസൂതി മാതുപമാണാസു. ലോകസ്മിഞ്ഹി മാതാ ഭഗിനീ ധീതാതി ഇദം തിവിധം ഗരുകാരമ്മണം നാമ, ഇതി ഗരുകാരമ്മണേ ഉപനിബന്ധം ചിത്തം വിമോചേതും ന ലഭതീതി ദസ്സേന്തോ ഏവമാഹ. അഥസ്സ തേന പഞ്ഹേന ചിത്തം അനോതരന്തം ദിസ്വാ ഭഗവതാ പടികൂലമനസികാരവസേന ചിത്തൂപനിബന്ധനത്ഥം വുത്തം ദ്വത്തിംസാകാരകമ്മട്ഠാനം കഥേസി.

അഭാവിതകായാതി അഭാവിതപഞ്ചദ്വാരികകായാ. തേസം തം ദുക്കരം ഹോതീതി തേസം തം അസുഭകമ്മട്ഠാനം ഭാവേതും ദുക്കരം ഹോതി. ഇതിസ്സ ഇമിനാപി ചിത്തം അനോതരന്തം ദിസ്വാ ഇന്ദ്രിയസംവരസീലം കഥേസി. ഇന്ദ്രിയസംവരസ്മിഞ്ഹി ഉപനിബന്ധചിത്തം വിഹേഠേതും ന ലഭതി. രാജാ തം സുത്വാ തത്ഥ ഓതിണ്ണചിത്തോ അച്ഛരിയം, ഭോ ഭാരദ്വാജാതിആദിമാഹ.

അരക്ഖിതേനേവ കായേനാതിആദീസു ഹത്ഥപാദേ കീളാപേന്തോ ഗീവം പരിവത്തേന്തോ കായം ന രക്ഖതി നാമ, നാനപ്പകാരം ദുട്ഠുല്ലം കഥേന്തോ വചനം ന രക്ഖതി നാമ, കാമവിതക്കാദയോ വിതക്കേന്തോ ചിത്തം ന രക്ഖതി നാമ. രക്ഖിതേനേവ കായേനാതിആദീസു വുത്തവിപരിയായേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

അതിവിയ മം തസ്മിം സമയേ ലോഭധമ്മാ പരിസഹന്തീതി മം തസ്മിം സമയേ അതിക്കമിത്വാ ലോഭോ അധിഭവതീതി അത്ഥോ. ഉപട്ഠിതായ സതിയാതി കായഗതായ സതിയാ സുപട്ഠിതായ. ന മം തഥാ തസ്മിം സമയേതി തസ്മിം സമയേ മം യഥാ പുബ്ബേ, ന തഥാ ലോഭോ അതിക്കമിത്വാ ഉപ്പജ്ജതീതി അത്ഥോ. പരിസഹന്തീതി പദസ്സ ഉപ്പജ്ജന്തീതിപി അത്ഥോയേവ. ഇതി ഇമസ്മിം സുത്തേ തയോ കായാ കഥിതാ. കഥം? ‘‘ഇമമേവ കായ’’ന്തി ഏത്ഥ ഹി കരജകായോ കഥിതോ, ‘‘ഭാവിതകായോ’’തി ഏത്ഥ പഞ്ചദ്വാരികകായോ, ‘‘രക്ഖിതേനേവ കായേനാ’’തി ഏത്ഥ ചോപനകായോ, കായവിഞ്ഞത്തീതി അത്ഥോ. പഞ്ചമം ഉത്താനമേവ.

൬. ഘോസിതസുത്തവണ്ണനാ

൧൨൯. ഛട്ഠേ രൂപാ ച മനാപാതി രൂപാ ച മനാപാ സംവിജ്ജന്തി. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണഞ്ചാതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണഞ്ച സംവിജ്ജതി. സുഖവേദനിയം ഫസ്സന്തി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസമ്പയുത്തം ഉപനിസ്സയവസേന ജവനകാലേ സുഖവേദനായ പച്ചയഭൂതം ഫസ്സം. സുഖാ വേദനാതി ഏകം ഫസ്സം പടിച്ച ജവനവസേന സുഖവേദനാ ഉപ്പജ്ജതി. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ.

ഇതി ഇമസ്മിം സുത്തേ തേവീസതി ധാതുയോ കഥിതാ. കഥം? ഏത്ഥ ഹി ചക്ഖുപസാദോ ചക്ഖുധാതു, തസ്സ ആരമ്മണം രൂപധാതു, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം വിഞ്ഞാണധാതു, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ സഹജാതാ തയോ ഖന്ധാ ധമ്മധാതു, ഏവം പഞ്ചസു ദ്വാരേസു ചതുന്നം ചതുന്നം വസേന വീസതി. മനോദ്വാരേ ‘‘മനോധാതൂ’’തി ആവജ്ജനചിത്തം ഗഹിതം, ആരമ്മണഞ്ചേവ ഹദയവത്ഥു ച ധമ്മധാതു, വത്ഥുനിസ്സിതം മനോവിഞ്ഞാണധാതൂതി ഏവം തേവീസതി ഹോന്തി. ഏവം തേവീസതിയാ ധാതൂനം വസേന ധാതുനാനത്തം വുത്തം ഭഗവതാതി ദസ്സേതി.

൭-൮. ഹാലിദ്ദികാനിസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൩൦-൧൩൧. സത്തമേ മനാപം ഇത്ഥേതന്തി പജാനാതീതി യം അനേന മനാപം രൂപം ദിട്ഠം, തം ഇത്ഥേതന്തി ഏവമേതം മനാപമേവ തന്തി പജാനാതി. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം സുഖവേദനിയഞ്ച ഫസ്സം പടിച്ചാതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണഞ്ചേവ, യോ ച ഉപനിസ്സയകോടിയാ വാ അനന്തരകോടിയാ വാ സമനന്തരകോടിയാ വാ സമ്പയുത്തകോടിയാ വാ സുഖവേദനായ പച്ചയോ ഫസ്സോ, തം സുഖവേദനിയം ഫസ്സഞ്ച പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സുഖവേദനാതി. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥ. ഇതി ഇമേസു ദ്വീസു സുത്തേസു കിരിയാമനോവിഞ്ഞാണധാതു ആവജ്ജനകിച്ചാ, മനോധാതുയേവ വാ സമാനാ മനോധാതുനാമേന വുത്താതി വേദിതബ്ബാ. അട്ഠമം ഉത്താനമേവ.

൯. ലോഹിച്ചസുത്തവണ്ണനാ

൧൩൨. നവമേ മക്കരകതേതി ഏവംനാമകേ നഗരേ അരഞ്ഞകുടികായന്തി അരഞ്ഞേ കതായ പാടിയേക്കായ കുടിയം, ന വിഹാരപച്ചന്തകുടിയം. മാണവകാതി യേപി തത്ഥ മഹല്ലകാ, തേ മഹല്ലകകാലേപി അന്തേവാസികതായ മാണവകാത്വേവ വുത്താ. തേനുപസങ്കമിംസൂതി പാതോ സിപ്പം ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ സായം ‘‘ആചരിയസ്സ കട്ഠാനി ആഹരിസ്സാമാ’’തി അരഞ്ഞം പവിസിത്വാ വിചരന്താ യേന സാ കുടികാ, തേനുപസങ്കമിംസു. പരിതോ പരിതോ കുടികായാതി തസ്സാ കുടികായ സമന്തതോ സമന്തതോ. സേലേയ്യകാനീതി അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ പിട്ഠിം ഗഹേത്വാ ലങ്ഘിത്വാ ഇതോ ചിതോ ചങ്കമനകീളനാനി.

മുണ്ഡകാതിആദീസു മുണ്ഡേ മുണ്ഡാതി, സമണേ ച സമണാതി വത്തും വട്ടേയ്യ, ഇമേ പന ഹീളേന്താ ‘‘മുണ്ഡകാ സമണകാ’’തി ആഹംസു. ഇബ്ഭാതി ഗഹപതികാ. കണ്ഹാതി കണ്ഹാ, കാളകാതി അത്ഥോ. ബന്ധുപാദാപച്ചാതി ഏത്ഥ ബന്ധൂതി ബ്രഹ്മാ അധിപ്പേതോ. തഞ്ഹി ബ്രാഹ്മണാ പിതാമഹോതി വോഹരന്തി. പാദാനം അപച്ചാ പാദാപച്ചാ, ബ്രഹ്മുനോ പിട്ഠിപാദതോ ജാതാതി അധിപ്പായോ. തേസം കിര അയം ലദ്ധി ‘‘ബ്രാഹ്മണാ ബ്രഹ്മുനോ മുഖതോ നിക്ഖന്താ, ഖത്തിയാ ഉരതോ, വേസ്സാ നാഭിതോ, സുദ്ദാ ജാണുതോ, സമണാ പിട്ഠിപാദതോ’’തി. ഭരതകാനന്തി കുടിമ്ബികാനം. കുടിമ്ബികാ ഹി യസ്മാ രട്ഠം ഭരന്തി, തസ്മാ ഭരതാതി വുച്ചന്തി. ഇമേ പന പരിഭവം കത്വാ വദമാനാ ‘‘ഭരതകാന’’ന്തി ആഹംസു.

വിഹാരാ നിക്ഖമിത്വാതി ‘‘രത്തിട്ഠകാപരിച്ഛന്നേ രജതപട്ടസന്നിഭസമവിപ്പകിണ്ണവാലികേ രമണീയേ പരിവേണേ കട്ഠകലാപേ ബന്ധിത്വാ ഖിപമാനാ വാലികം ആലുളേത്വാ, ഹത്ഥേന ഹത്ഥം ആദായ പണ്ണകുടിം പരിയായന്താ ‘ഇമേ ഇമേസം ഭരതകാനം സക്കതാ, ഇമേ ഇമേസം ഭരതകാനം സക്കതാ’തി പുനപ്പുനം വിരവന്താ അതിവിയ ഇമേ മാണവകാ കീളം കരോന്തി, വിഹാരേ ഭിക്ഖൂനം അത്ഥിഭാവമ്പി ന ജാനന്തി, ദസ്സേസ്സാമി നേസം ഭിക്ഖൂനം അത്ഥിഭാവ’’ന്തി ചിന്തേത്വാ പണ്ണകുടിതോ നിക്ഖമി.

സീലുത്തമാ പുബ്ബതരാ അഹേസുന്തി ഗുണവന്താനം ഗുണേ കഥിതേ നിഗ്ഗുണാനം ഗുണാഭാവോ പാകടോവ ഭവിസ്സതീതി പോരാണകബ്രാഹ്മണാനം ഗുണേ കഥേന്തോ ഏവമാഹ. തത്ഥ സീലുത്തമാതി സീലജേട്ഠകാ. സീലഞ്ഹി തേസം ഉത്തമം, ന ജാതിഗോത്തം. യേ പുരാണം സരന്തീതി യേ പോരാണകം ബ്രാഹ്മണധമ്മം സരന്തി. അഭിഭുയ്യ കോധന്തി കോധം അഭിഭവിത്വാ തേസം ദ്വാരാനി സുഗുത്താനി സുരക്ഖിതാനി അഹേസും. ധമ്മേ ച ഝാനേ ച രതാതി ദസവിധേ കുസലകമ്മപഥധമ്മേ അട്ഠസമാപത്തിഝാനേസു ച രതാ.

ഏവം പോരാണാനം ഗുണം കഥേത്വാ അഥേതരഹി ബ്രാഹ്മണാനം മാനം നിമ്മദ്ദേന്തോ ഇമേ ച വോക്കമ്മ ജപാമസേതിആദിമാഹ. തത്ഥ വോക്കമ്മാതി ഏതേഹി ഗുണേഹി അപക്കമിത്വാ. ജപാമസേതി മയം ജപാമ സജ്ഝായാമാതി ഏത്തകേനേവ ബ്രാഹ്മണമ്ഹാതി മഞ്ഞമാനാ ബ്രാഹ്മണാ മയന്തി ഇമിനാ ഗോത്തേന മത്താ ഹുത്വാ വിസമം ചരന്തി, വിസമാനി കായകമ്മാദീനി കരോന്തീതി അത്ഥോ. പുഥുഅത്തദണ്ഡാതി പുഥു അത്താ ദണ്ഡാ ഏതേഹീതി പുഥുഅത്തദണ്ഡാ, ഗഹിതനാനാവിധദണ്ഡാതി അത്ഥോ. സതണ്ഹാതണ്ഹേസൂതി സതണ്ഹനിത്തണ്ഹേസു. അഗുത്തദ്വാരസ്സ ഭവന്തി മോഘാതി അസംവുതദ്വാരസ്സ സബ്ബേപി വതസമാദാനാ മോഘാ ഭവന്തീതി ദീപേതി. യഥാ കിന്തി? സുപിനേവ ലദ്ധം പുരിസസ്സ വിത്തന്തി യഥാ സുപിനേ പുരിസസ്സ ലദ്ധം മണിമുത്താദിനാനാവിധം വിത്തം മോഘം ഹോതി, പബുജ്ഝിത്വാ കിഞ്ചി ന പസ്സതി, ഏവം മോഘാ ഭവന്തീതി അത്ഥോ.

അനാസകാതി ഏകാഹദ്വീഹാദിവസേന അനാഹാരകാ. ഥണ്ഡിലസായികാ ചാതി ഹരിതകുസസന്ഥതേ ഭൂമിഭാഗേ സയനം, പാതോ സിനാനഞ്ച തയോ ച വേദാതി പാതോവ ഉദകം പവിസിത്വാ ന്ഹാനഞ്ചേവ തയോ ച വേദാ. ഖരാജിനം ജടാ പങ്കോതി ഖരസമ്ഫസ്സം അജിനചമ്മഞ്ചേവ ജടാകലാപോ ച പങ്കോ ച, പങ്കോ നാമ ദന്തമലം. മന്താ സീലബ്ബതം തപോതി മന്താ ച അജസീലഗോസീലസങ്ഖാതം സീലം അജവതഗോവതസങ്ഖാതം വതഞ്ച. അയം ഇദാനി ബ്രാഹ്മണാനം തപോതി വദതി. കുഹനാ വങ്കദണ്ഡാ ചാതി പടിച്ഛന്നകൂപോ വിയ പടിച്ഛന്നദോസം കോഹഞ്ഞഞ്ചേവ വങ്കദണ്ഡോ, ച ഉദുമ്ബരപലാസബേളുവരുക്ഖാനം അഞ്ഞതരതോ ഗഹിതം വങ്കദണ്ഡഞ്ചാതി അത്ഥോ. ഉദകാചമനാനി ചാതി ഉദകേന മുഖപരിമജ്ജനാനി. വണ്ണാ ഏതേ ബ്രാഹ്മണാനന്തി ഏതേ ബ്രാഹ്മണാനം പരിക്ഖാരഭണ്ഡകവണ്ണാതി ദസ്സേതി. കത കിഞ്ചിക്ഖഭാവനാതി കതാ കിഞ്ചിക്ഖഭാവനാ. അയമേവ വാ പാഠോ, ആമിസകിഞ്ചിക്ഖസ്സ വഡ്ഢനത്ഥായ കതന്തി അത്ഥോ.

ഏവം ഏതരഹി ബ്രാഹ്മണാനം മാനം നിമ്മദ്ദിത്വാ പുന പോരാണകബ്രാഹ്മണാനം വണ്ണം കഥേന്തോ ചിത്തഞ്ച സുസമാഹിതന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ സുസമാഹിതന്തി തേസം ബ്രാഹ്മണാനം ചിത്തം ഉപചാരപ്പനാസമാധീഹി സുസമാഹിതം അഹോസീതി ദസ്സേതി. അഖിലന്തി മുദു അഥദ്ധം. സോ മഗ്ഗോ ബ്രഹ്മപത്തിയാതി സോ സേട്ഠപത്തിയാ മഗ്ഗോ, തുമ്ഹേ പന കിം ബ്രാഹ്മണാ നാമാതി ദീപേന്തോ ഏവമാഹ.

ആഗമംസു നു ഖ്വിധാതി ആഗമംസു നു ഖോ ഇധ. അധിമുച്ചതീതി കിലേസവസേന അധിമുത്തോ ഗിദ്ധോ ഹോതി. ബ്യാപജ്ജതീതി ബ്യാപാദവസേന പൂതിചിത്തം ഹോതി. പരിത്തചേതസോതി അനുപട്ഠിതസതിതായ സംകിലേസചിത്തേന പരിത്തചിത്തോ. ചേതോവിമുത്തിന്തി ഫലസമാധിം. പഞ്ഞാവിമുത്തിന്തി ഫലപഞ്ഞം. അപ്പമാണചേതസോതി ഉപട്ഠിതസതിതായ നിക്കിലേസചിത്തേന അപ്പമാണചിത്തോ.

൧൦. വേരഹച്ചാനിസുത്തവണ്ണനാ

൧൩൩. ദസമേ കാമണ്ഡായന്തി ഏവംനാമകേ നഗരേ. യഗ്ഘേതി ചോദനത്ഥേ നിപാതോ. സേസം ഉത്താനമേവാതി.

ഗഹപതിവഗ്ഗോ തേരസമോ.