൩. ഫേണപിണ്ഡൂപമസുത്തവണ്ണനാ

൯൫. തതിയേ ഗങ്ഗായ നദിയാ തീരേതി അയുജ്ഝപുരവാസിനോ അപരിമാണഭിക്ഖുപരിവാരം ചാരികം ചരമാനം തഥാഗതം അത്തനോ നഗരം സമ്പത്തം ദിസ്വാ ഏകസ്മിം ഗങ്ഗായ നിവത്തനട്ഠാനേ മഹാവനസണ്ഡമണ്ഡിതപ്പദേസേ സത്ഥു വിഹാരം കത്വാ അദംസു. ഭഗവാ തത്ഥ വിഹരതി. തം സന്ധായ വുത്തം ‘‘ഗങ്ഗായ നദിയാ തീരേ’’തി. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസീതി തസ്മിം വിഹാരേ വസന്തോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം ഗന്ധകുടിതോ നിക്ഖമിത്വാ ഗങ്ഗാതീരേ പഞ്ഞത്തവരബുദ്ധാസനേ നിസിന്നോ ഗങ്ഗായ നദിയാ ആഗച്ഛന്തം മഹന്തം ഫേണപിണ്ഡം ദിസ്വാ, ‘‘മമ സാസനേ പഞ്ചക്ഖന്ധനിസ്സിതം ഏകം ധമ്മം കഥേസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ പരിവാരേത്വാ നിസിന്നേ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി.

മഹന്തം ഫേണപിണ്ഡന്തി ഉട്ഠാനുട്ഠാനേ ബദരപക്കപ്പമാണതോ പട്ഠായ അനുസോതാഗമനേന അനുപുബ്ബേന പവഡ്ഢിത്വാ പബ്ബതകൂടമത്തം ജാതം, യത്ഥ ഉദകസപ്പാദയോ അനേകപാണയോ നിവസന്തി, ഏവരൂപം മഹന്തം ഫേണപിണ്ഡം. ആവഹേയ്യാതി ആഹരേയ്യ. സോ പനായം ഫേണപിണ്ഡോ ഉട്ഠിതട്ഠാനേപി ഭിജ്ജതി, ഥോകം ഗന്ത്വാപി, ഏകദ്വിയോജനാദിവസേന ദൂരം ഗന്ത്വാപി, അന്തരാ പന അഭിജ്ജന്തോപി മഹാസമുദ്ദം പത്വാ അവസ്സമേവ ഭിജ്ജതി. നിജ്ഝായേയ്യാതി ഓലോകേയ്യ. യോനിസോ ഉപപരിക്ഖേയ്യാതി കാരണേന ഉപപരിക്ഖേയ്യ. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, ഫേണപിണ്ഡേ സാരോതി, ഭിക്ഖവേ, ഫേണപിണ്ഡമ്ഹി സാരോ നാമ കിം ഭവേയ്യ? വിലീയിത്വാ വിദ്ധംസേയ്യേവ.

ഏവമേവ ഖോതി യഥാ ഫേണപിണ്ഡോ നിസ്സാരോ, ഏവം രൂപമ്പി നിച്ചസാരധുവസാരഅത്തസാരവിരഹേന നിസ്സാരമേവ. യഥാ ച സോ ‘‘ഇമിനാ പത്തം വാ ഥാലകം വാ കരിസ്സാമീ’’തി ഗഹേതും ന സക്കാ, ഗഹിതോപി തമത്ഥം ന സാധേതി, ഭിജ്ജതി ഏവ, ഏവം രൂപമ്പി നിച്ചന്തി വാ ധുവന്തി വാ അഹന്തി വാ മമന്തി വാ ഗഹേതും ന സക്കാ, ഗഹിതമ്പി ന തഥാ തിട്ഠതി, അനിച്ചം ദുക്ഖം അനത്താ അസുഭഞ്ഞേവ ഹോതീതി ഏവം ഫേണപിണ്ഡസദിസമേവ ഹോതി. യഥാ വാ പന ഫേണപിണ്ഡോ ഛിദ്ദാവഛിദ്ദോ അനേകസന്ധിഘടിതോ ബഹൂനം ഉദകസപ്പാദീനം പാണാനം ആവാസോ, ഏവം രൂപമ്പി ഛിദ്ദാവഛിദ്ദം അനേകസന്ധിഘടിതം, കുലവസേനേവേത്ഥ അസീതി കിമികുലാനി വസന്തി, തദേവ തേസം സൂതിഘരമ്പി വച്ചകുടിപി ഗിലാനസാലാപി സുസാനമ്പി, ന തേ അഞ്ഞത്ഥ ഗന്ത്വാ ഗബ്ഭവുട്ഠാനാദീനി കരോന്തി, ഏവമ്പി ഫേണപിണ്ഡസദിസം.

യഥാ ച ഫേണപിണ്ഡോ ആദിതോ ബദരപക്കമത്തോ ഹുത്വാ അനുപുബ്ബേന പബ്ബതകൂടമത്തോപി ഹോതി, ഏവം രൂപമ്പി ആദിതോ കലലമത്തം ഹുത്വാ അനുപുബ്ബേന ബ്യാമമത്തമ്പി ഗോമഹിംസഹത്ഥിആദീനം വസേന പബ്ബതകൂടാദിമത്തം ഹോതി മച്ഛകച്ഛപാദീനം വസേന അനേകയോജനസതപമാണമ്പി, ഏവമ്പി ഫേണപിണ്ഡസദിസം. യഥാ ച ഫേണപിണ്ഡോ ഉട്ഠിതമത്തോപി ഭിജ്ജതി, ഥോകം ഗന്ത്വാപി, ദൂരം ഗന്ത്വാപി, സമുദ്ദം പത്വാ പന അവസ്സമേവ ഭിജ്ജതി, ഏവമേവം രൂപമ്പി കലലഭാവേപി ഭിജ്ജതി അബ്ബുദാദിഭാവേപി, അന്തരാ പന അഭിജ്ജമാനമ്പി വസ്സസതായുകാനം വസ്സസതം പത്വാ അവസ്സമേവ ഭിജ്ജതി, മരണമുഖേ ചുണ്ണവിചുണ്ണം ഹോതി, ഏവമ്പി ഫേണപിണ്ഡസദിസം.

കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, വേദനായ സാരോതിആദീസു വേദനാദീനം പുബ്ബുളാദീഹി ഏവം സദിസതാ വേദിതബ്ബാ. യഥാ ഹി പുബ്ബുളോ അസാരോ ഏവം വേദനാപി. യഥാ ച സോ അബലോ അഗയ്ഹൂപഗോ, ന സക്കാ തം ഗഹേത്വാ ഫലകം വാ ആസനം വാ കാതും, ഗഹിതോപി ഭിജ്ജതേവ, ഏവം വേദനാപി അബലാ അഗയ്ഹൂപഗാ, ന സക്കാ നിച്ചാതി വാ ധുവാതി വാ ഗഹേതും, ഗഹിതാപി ന തഥാ തിട്ഠതി, ഏവം അഗയ്ഹൂപഗതായപി വേദനാ പുബ്ബുളസദിസാ. യഥാ പന തസ്മിം തസ്മിം ഉദകബിന്ദുമ്ഹി പുബ്ബുളോ ഉപ്പജ്ജതി ചേവ ഭിജ്ജതി ച, ന ചിരട്ഠിതികോ ഹോതി, ഏവം വേദനാപി ഉപ്പജ്ജതി ചേവ ഭിജ്ജതി ച, ന ചിരട്ഠിതികാ ഹോതി. ഏകച്ഛരക്ഖണേ കോടിസതസഹസ്സസങ്ഖാ ഉപ്പജ്ജിത്വാ നിരുജ്ഝതി. യഥാ ച പുബ്ബുളോ ഉദകതലം, ഉദകബിന്ദും, ഉദകജല്ലം, സങ്കഡ്ഢിത്വാ പുടം കത്വാ ഗഹണവാതഞ്ചാതി ചത്താരി കാരണാനി പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി, ഏവം വേദനാപി വത്ഥും ആരമ്മണം കിലേസജല്ലം ഫസ്സസങ്ഘട്ടനഞ്ചാതി ചത്താരി കാരണാനി പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി. ഏവമ്പി വേദനാ പുബ്ബുളസദിസാ.

സഞ്ഞാപി അസാരകട്ഠേന മരീചിസദിസാ. തഥാ അഗയ്ഹൂപഗട്ഠേന. ന ഹി സക്കാ തം ഗഹേത്വാ പിവിതും വാ ന്ഹായിതും വാ ഭാജനം വാ പൂരേതും. അപിച യഥാ മരീചി വിപ്ഫന്ദതി, സഞ്ജാതൂമിവേഗാ വിയ ഖായതി, ഏവം നീലസഞ്ഞാദിഭേദാ സഞ്ഞാപി നീലാദിഅനുഭവനത്ഥായ ഫന്ദതി വിപ്ഫന്ദതി. യഥാ ച മരീചി മഹാജനം വിപ്പലമ്ഭേതി ‘‘പുണ്ണവാപി വിയ പുണ്ണനദീ വിയ ദിസ്സതീ’’തി വദാപേതി, ഏവം സഞ്ഞാപി വിപ്പലമ്ഭേതി, ‘‘ഇദം നീലകം സുഭം സുഖം നിച്ച’’ന്തി വദാപേതി. പീതകാദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഏവം സഞ്ഞാ വിപ്പലമ്ഭനേനാപി മരീചിസദിസാ.

അകുക്കുകജാതന്തി അന്തോ അസഞ്ജാതഘനദണ്ഡകം. സങ്ഖാരാപി അസാരകട്ഠേന കദലിക്ഖന്ധസദിസാ, തഥാ അഗയ്ഹൂപഗട്ഠേന. യഥേവ ഹി കദലിക്ഖന്ധതോ കിഞ്ചി ഗഹേത്വാ ന സക്കാ ഗോപാനസിആദീനം അത്ഥായ ഉപനേതും, ഉപനീതമ്പി ന തഥാ ഹോതി, ഏവം സങ്ഖാരാപി ന സക്കാ നിച്ചാദിവസേന ഗഹേതും, ഗഹിതാപി ന തഥാ ഹോന്തി. യഥാ ച കദലിക്ഖന്ധോ ബഹുപത്തവട്ടിസമോധാനോ ഹോതി, ഏവം സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ബഹുധമ്മസമോധാനോ. യഥാ ച കദലിക്ഖന്ധോ നാനാലക്ഖണോ. അഞ്ഞോയേവ ഹി ബാഹിരായ പത്തവട്ടിയാ വണ്ണോ, അഞ്ഞോ തതോ അബ്ഭന്തരഅബ്ഭന്തരാനം, ഏവമേവ സങ്ഖാരക്ഖന്ധേപി അഞ്ഞദേവ ഫസ്സസ്സ ലക്ഖണം, അഞ്ഞാ ചേതനാദീനം, സമോധാനേത്വാ പന സങ്ഖാരക്ഖന്ധോവ വുച്ചതീതി ഏവമ്പി സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ കദലിക്ഖന്ധസദിസോ.

ചക്ഖുമാ പുരിസോതി മംസചക്ഖുനാ ചേവ പഞ്ഞാചക്ഖുനാ ചാതി ദ്വീഹി ചക്ഖൂഹി ചക്ഖുമാ. മംസചക്ഖുമ്പി ഹിസ്സ പരിസുദ്ധം വട്ടതി അപഗതപടലപിളകം, പഞ്ഞാചക്ഖുമ്പി അസാരഭാവദസ്സനസമത്ഥം. വിഞ്ഞാണമ്പി അസാരകട്ഠേന മായാസദിസം, തഥാ അഗയ്ഹൂപഗട്ഠേന. യഥാ ച മായാ ഇത്തരാ ലഹുപച്ചുപട്ഠാനാ, ഏവം വിഞ്ഞാണം. തഞ്ഹി തതോപി ഇത്തരതരഞ്ചേവ ലഹുപച്ചുപട്ഠാനതരഞ്ച. തേനേവ ഹി ചിത്തേന പുരിസോ ആഗതോ വിയ ഗതോ വിയ ഠിതോ വിയ നിസിന്നോ വിയ ഹോതി. അഞ്ഞദേവ ച ആഗമനകാലേ ചിത്തം, അഞ്ഞം ഗമനകാലാദീസു. ഏവമ്പി വിഞ്ഞാണം മായാസദിസം. മായാ ച മഹാജനം വഞ്ചേതി, യംകിഞ്ചിദേവ ‘‘ഇദം സുവണ്ണം രജതം മുത്താ’’തി ഗാഹാപേതി, വിഞ്ഞാണമ്പി മഹാജനം വഞ്ചേതി. തേനേവ ഹി ചിത്തേന ആഗച്ഛന്തം വിയ ഗച്ഛന്തം വിയ ഠിതം വിയ നിസിന്നം വിയ കത്വാ ഗാഹാപേതി. അഞ്ഞദേവ ച ആഗമനേ ചിത്തം, അഞ്ഞം ഗമനാദീസു. ഏവമ്പി വിഞ്ഞാണം മായാസദിസം.

ഭൂരിപഞ്ഞേനാതി സണ്ഹപഞ്ഞേന ചേവ വിപുലവിത്ഥതപഞ്ഞേന ച. ആയൂതി ജീവിതിന്ദ്രിയം. ഉസ്മാതി കമ്മജതേജോധാതു. പരഭത്തന്തി നാനാവിധാനം കിമിഗണാദീനം ഭത്തം ഹുത്വാ. ഏതാദിസായം സന്താനോതി ഏതാദിസീ അയം പവേണീ മതകസ്സ യാവ സുസാനാ ഘട്ടീയതീതി. മായായം ബാലലാപിനീതി യ്വായം വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ നാമ, അയം ബാലമഹാജനലപാപനികമായാ നാമ. വധകോതി ദ്വീഹി കാരണേഹി അയം ഖന്ധസങ്ഖാതോ വധകോ അഞ്ഞമഞ്ഞഘാതനേനപി, ഖന്ധേസു സതി വധോ പഞ്ഞായതീതിപി. ഏകാ ഹി പഥവീധാതു ഭിജ്ജമാനാ സേസധാതുയോ ഗഹേത്വാവ ഭിജ്ജതി, തഥാ ആപോധാതുആദയോ. രൂപക്ഖന്ധോ ച ഭിജ്ജമാനോ അരൂപക്ഖന്ധേ ഗഹേത്വാവ ഭിജ്ജതി, തഥാ അരൂപക്ഖന്ധേസു വേദനാദയോ സഞ്ഞാദികേ. ചത്താരോപി ചേതേ വത്ഥുരൂപന്തി ഏവം അഞ്ഞമഞ്ഞവധനേനേത്ഥ വധകതാ വേദിതബ്ബാ. ഖന്ധേസു പന സതി വധബന്ധനച്ഛേദാദീനി സമ്ഭവന്തി, ഏവം ഏതേസു സതി വധഭാവതോപി വധകതാ വേദിതബ്ബാ. സബ്ബസംയോഗന്തി സബ്ബം ദസവിധമ്പി സംയോജനം. അച്ചുതം പദന്തി നിബ്ബാനം. തതിയം.