൨. ഉപാദാനസുത്തവണ്ണനാ

൫൨. ദുതിയേ ഉപാദാനിയേസൂതി ചതുന്നം ഉപാദാനാനം പച്ചയേസു തേഭൂമകധമ്മേസു. അസ്സാദാനുപസ്സിനോതി അസ്സാദം അനുപസ്സന്തസ്സ. തത്രാതി തസ്മിം അഗ്ഗിക്ഖന്ധേ. തദാഹാരോതി തംപച്ചയോ. തദുപാദാനോതി തസ്സേവ വേവചനം. ഏവമേവ ഖോതി ഏത്ഥ അഗ്ഗിക്ഖന്ധോ വിയ ഹി തയോ ഭവാ, തേഭൂമകവട്ടന്തിപി ഏതദേവ, അഗ്ഗിജഗ്ഗകപുരിസോ വിയ വട്ടനിസ്സിതോ ബാലപുഥുജ്ജനോ, സുക്ഖതിണഗോമയാദിപക്ഖിപനം വിയ അസ്സാദാനുപസ്സിനോ പുഥുജ്ജനസ്സ തണ്ഹാദിവസേന ഛഹി ദ്വാരേഹി കുസലാകുസലകമ്മകരണം. തിണഗോമയാദീസു ഖീണേസു പുനപ്പുനം തേസം പക്ഖിപനേന അഗ്ഗിക്ഖന്ധസ്സ വഡ്ഢനം വിയ ബാലപുഥുജ്ജനസ്സ ഉട്ഠായ സമുട്ഠായ യഥാവുത്തകമ്മായൂഹനേന അപരാപരം വട്ടദുക്ഖനിബ്ബത്തനം.

ന കാലേന കാലം സുക്ഖാനി ചേവ തിണാനി പക്ഖിപേയ്യാതി തഞ്ഹി കോചി അത്ഥകാമോ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘ഭോ കസ്മാ ഉട്ഠായ സമുട്ഠായ കലാപേ ബന്ധിത്വാ സുക്ഖതിണകട്ഠാനം പച്ഛിയഞ്ച പൂരേത്വാ സുക്ഖഗോമയാനി പക്ഖിപന്തോ ഏതം അഗ്ഗിം ജാലേസി? അപി നു തേ അത്ഥി ഇതോനിദാനം കാചി വഡ്ഢീതി? വംസാഗതമേതം ഭോ അമ്ഹാകം, ഇതോനിദാനം പന മേ അവഡ്ഢിയേവ, കുതോ വഡ്ഢി? അഹഞ്ഹി ഇമം അഗ്ഗിം ജഗ്ഗന്തോ നേവ ന്ഹായിതും ന ഭുഞ്ജിതും ന നിപജ്ജിതും ലഭാമീതി. തേന ഹി ഭോ കിം തേ ഇമിനാ നിരത്ഥകേന അഗ്ഗിജാലനേന? ഏഹി ത്വം ഏതാനി ആഭതാനി തിണാദീനി ഏത്ഥ നിക്ഖിപ, താനി സയമേവ ഝായിസ്സന്തി, ത്വം പന അസുകസ്മിം ഠാനേ സീതോദകാ പോക്ഖരണീ അത്ഥി, തത്ഥ ന്ഹത്വാ, മാലാഗന്ധവിലേപനേഹി അത്താനം മണ്ഡേത്വാ സുനിവത്ഥോ സുപാരുതോവ പാദുകാഹി നഗരം പവിസിത്വാ പാസാദവരമാരുയ്ഹ വാതപാനം വിവരിത്വാ മഹാവീഥിയം വിരോചമാനോ നിസീദ ഏകഗ്ഗോ സുഖസമപ്പിതോ ഹുത്വാ, തത്ഥ തേ നിസിന്നസ്സ തിണാദീനം ഖയേന സയമേവ അയം അഗ്ഗി അപ്പണ്ണത്തിഭാവം ഗമിസ്സതീ’’തി. സോ തഥാ കരേയ്യ. തഥേവ ച തത്ഥ നിസിന്നസ്സ സോ അഗ്ഗി ഉപാദാനക്ഖയേന അപ്പണ്ണത്തിഭാവം ഗച്ഛേയ്യ. ഇദം സന്ധായേതം ‘‘ന കാലേന കാല’’ന്തിആദി വുത്തം.

ഏവമേവ ഖോതി ഏത്ഥ പന ഇദം ഓപമ്മസംസന്ദനം – ചത്താലീസായ കട്ഠവാഹാനം ജലമാനോ മഹാഅഗ്ഗിക്ഖന്ധോ വിയ ഹി തേഭൂമകവട്ടം ദട്ഠബ്ബം, അഗ്ഗിജഗ്ഗനകപുരിസോ വിയ വട്ടസന്നിസ്സിതകോ യോഗാവചരോ, അത്ഥകാമോ പുരിസോ വിയ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ, തേന പുരിസേന തസ്സ ദിന്നഓവാദോ വിയ തഥാഗതേന ‘‘ഏഹി ത്വം, ഭിക്ഖു, തേഭൂമകധമ്മേസു നിബ്ബിന്ദ, ഏവം വട്ടദുക്ഖാ മുച്ചിസ്സസീ’’തി തസ്സ തേഭൂമകധമ്മേസു കമ്മട്ഠാനസ്സ കഥിതകാലോ, തസ്സ പുരിസസ്സ യഥാനുസിട്ഠം പടിപജ്ജിത്വാ പാസാദേ നിസിന്നകാലോ വിയ യോഗിനോ സുഗതോവാദം സമ്പടിച്ഛിത്വാ സുഞ്ഞാഗാരം പവിട്ഠസ്സ തേഭൂമകധമ്മേസു വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ അനുക്കമേന യഥാനുരൂപം ആഹാരസപ്പായാദിം ലഭിത്വാ, ഏകാസനേ നിസിന്നസ്സ അഗ്ഗഫലേ പതിട്ഠിതകാലോ, തസ്സ ന്ഹാനവിലേപനാദീഹി സുധോതമണ്ഡിതകായത്താ തസ്മിം നിസിന്നസ്സ ഏകഗ്ഗസുഖസമപ്പിതകാലോ വിയ യോഗിനോ അരിയമഗ്ഗപോക്ഖരണിയം മഗ്ഗഞാണോദകേന സുന്ഹാതസുധോതകിലേസമലസ്സ ഹിരോത്തപ്പസാടകേ നിവാസേത്വാ സീലവിലേപനാനുലിത്തസ്സ അരഹത്തമണ്ഡനേന അത്തഭാവം മണ്ഡേത്വാ വിമുത്തിപുപ്ഫദാമം പിളന്ധിത്വാ ഇദ്ധിപാദപാദുകാ ആരുയ്ഹ നിബ്ബാനനഗരം പവിസിത്വാ ധമ്മപാസാദം ആരുയ്ഹ സതിപട്ഠാനമഹാവീഥിയം വിരോചമാനസ്സ നിബ്ബാനാരമ്മണം ഫലസമാപത്തിം അപ്പേത്വാ നിസിന്നകാലോ. തസ്സ പന പുരിസസ്സ തസ്മിം നിസിന്നസ്സ തിണാദീനം ഖയേന അഗ്ഗിക്ഖന്ധസ്സ അപ്പണ്ണത്തിഗമനകാലോ വിയ ഖീണാസവസ്സ യാവതായുകം ഠത്വാ ഉപാദിണ്ണകക്ഖന്ധഭേദേന അനുപാദിസേസായ നിബ്ബാനധാതുയാ പരിനിബ്ബുതസ്സ മഹാവട്ടവൂപസമോ ദട്ഠബ്ബോ. ദുതിയം.