൫. അവിജ്ജാപച്ചയസുത്തവണ്ണനാ

൩൫. പഞ്ചമേ സമുദയോ ഹോതീതി സത്ഥാ ഇധേവ ദേസനം ഓസാപേസി. കിംകാരണാതി? ദിട്ഠിഗതികസ്സ ഓകാസദാനത്ഥം. തസ്സഞ്ഹി പരിസതി ഉപാരമ്ഭചിത്തോ ദിട്ഠിഗതികോ അത്ഥി, സോ പഞ്ഹം പുച്ഛിസ്സതി, അഥസ്സാഹം വിസ്സജ്ജേസ്സാമീതി തസ്സ ഓകാസദാനത്ഥം ദേസനം ഓസാപേസി. നോ കല്ലോ പഞ്ഹോതി അയുത്തോ പഞ്ഹോ. ദുപ്പഞ്ഹോ ഏസോതി അത്ഥോ. നനു ച ‘‘കതമം നു ഖോ, ഭന്തേ, ജരാമരണ’’ന്തി? ഇദം സുപുച്ഛിതന്തി. കിഞ്ചാപി സുപുച്ഛിതം, യഥാ പന സതസഹസ്സഗ്ഘനികേ സുവണ്ണഥാലേ വഡ്ഢിതസ്സ സുഭോജനസ്സ മത്ഥകേ ആമലകമത്തേപി ഗൂഥപിണ്ഡേ ഠപിതേ സബ്ബം ഭോജനം ദുബ്ഭോജനം ഹോതി ഛഡ്ഡേതബ്ബം, ഏവമേവ ‘‘കസ്സ ച പനിദം ജരാമരണ’’ന്തി? ഇമിനാ സത്തൂപലദ്ധിവാദപദേന ഗൂഥപിണ്ഡേന തം ഭോജനം ദുബ്ഭോജനം വിയ അയമ്പി സബ്ബോ ദുപ്പഞ്ഹോവ ജാതോതി.

ബ്രഹ്മചരിയവാസോതി അരിയമഗ്ഗവാസോ. തം ജീവം തം സരീരന്തി യസ്സ ഹി അയം ദിട്ഠി, സോ ‘‘ജീവേ ഉച്ഛിജ്ജമാനേ സരീരം ഉച്ഛിജ്ജതി, സരീരേ ഉച്ഛിജ്ജന്തേ ജീവിതം ഉച്ഛിജ്ജതീ’’തി ഗണ്ഹാതി. ഏവം ഗണ്ഹതോ സാ ദിട്ഠി ‘‘സത്തോ ഉച്ഛിജ്ജതീ’’തി ഗഹിതത്താ ഉച്ഛേദദിട്ഠി നാമ ഹോതി. സചേ പന സങ്ഖാരാവ ഉപ്പജ്ജന്തി ചേവ നിരുജ്ഝന്തി ചാതി ഗണ്ഹേയ്യ, സാസനാവചരാ സമ്മാദിട്ഠി നാമ ഭവേയ്യ. അരിയമഗ്ഗോ ച നാമേസോ വട്ടം നിരോധേന്തോ വട്ടം സമുച്ഛിന്ദന്തോ ഉപ്പജ്ജതി, തദേവ തം വട്ടം ഉച്ഛേദദിട്ഠിയാ ഗഹിതാകാരസ്സ സമ്ഭവേ സതി വിനാവ മഗ്ഗഭാവനായ നിരുജ്ഝതീതി മഗ്ഗഭാവനാ നിരത്ഥകാ ഹോതി. തേന വുത്തം ‘‘ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതീ’’തി.

ദുതിയനയേ അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി യസ്സ അയം ദിട്ഠി, സോ ‘‘സരീരം ഇധേവ ഉച്ഛിജ്ജതി, ന ജീവിതം, ജീവിതം പന പഞ്ജരതോ സകുണോ വിയ യഥാസുഖം ഗച്ഛതീ’’തി ഗണ്ഹാതി. ഏവം ഗണ്ഹതോ സാ ദിട്ഠി ‘‘ഇമസ്മാ ലോകാ ജീവിതം പരലോകം ഗത’’ന്തി ഗഹിതത്താ സസ്സതദിട്ഠി നാമ ഹോതി. അയഞ്ച അരിയമഗ്ഗോ തേഭൂമകവട്ടം വിവട്ടേന്തോ ഉപ്പജ്ജതി, സോ ഏകസങ്ഖാരേപി നിച്ചേ ധുവേ സസ്സതേ സതി ഉപ്പന്നോപി വട്ടം വിവട്ടേതും ന സക്കോതീതി മഗ്ഗഭാവനാ നിരത്ഥകാ ഹോതി. തേന വുത്തം ‘‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി വാ ഭിക്ഖു ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതീ’’തി.

വിസൂകായികാനീതിആദി സബ്ബം മിച്ഛാദിട്ഠിവേവചനമേവ. സാ ഹി സമ്മാദിട്ഠിയാ വിനിവിജ്ഝനട്ഠേന വിസൂകമിവ അത്താനം ആവരണതോ വിസൂകായികം, സമ്മാദിട്ഠിം അനനുവത്തിത്വാ തസ്സാ വിരോധേന പവത്തനതോ വിസേവിതം, കദാചി ഉച്ഛേദസ്സ കദാചി സസ്സതസ്സ ഗഹണതോ വിരൂപം ഫന്ദിതം വിപ്ഫന്ദിതന്തി വുച്ചതി. താലാവത്ഥുകതാനീതി താലവത്ഥു വിയ കതാനി, പുന അവിരുഹണട്ഠേന മത്ഥകച്ഛിന്നതാലോ വിയ സമൂലം താലം ഉദ്ധരിത്വാ തസ്സ പതിട്ഠിതട്ഠാനം വിയ ച കതാനീതി അത്ഥോ. അനഭാവംകതാനീതി അനുഅഭാവം കതാനീതി. പഞ്ചമം.