൭. പവാരണാസുത്തവണ്ണനാ

൨൧൫. സത്തമേ തദഹൂതി തസ്മിം അഹു, തസ്മിം ദിവസേതി അത്ഥോ. ഉപവസന്തി ഏത്ഥാതി ഉപോസഥോ. ഉപവസന്തീതി ച സീലേന വാ അനസനേന വാ ഉപേതാ ഹുത്വാ വസന്തീതി അത്ഥോ. സോ പനേസ ഉപോസഥദിവസോ അട്ഠമീചാതുദ്ദസീപന്നരസീഭേദേന തിവിധോ, തസ്മാ സേസദ്വയനിവാരണത്ഥം പന്നരസേതി വുത്തം. പവാരണായാതി വസ്സം-വുട്ഠ-പവാരണായ. വിസുദ്ധിപവാരണാതിപി ഏതിസ്സാവ നാമം. നിസിന്നോ ഹോതീതി സായന്ഹസമയേ സമ്പത്തപരിസായ കാലയുത്തം ധമ്മം ദേസേത്വാ ഉദകകോട്ഠകേ ഗത്താനി പരിസിഞ്ചിത്വാ നിവത്ഥനിവാസനോ ഏകംസം സുഗതമഹാചീവരം കത്വാ മജ്ഝിമത്ഥമ്ഭം നിസ്സായ പഞ്ഞത്തേ വരബുദ്ധാസനേ പുരത്ഥിമദിസായ ഉട്ഠഹതോ ചന്ദമണ്ഡലസ്സ സിരിം സിരിയാ അഭിഭവമാനോ നിസിന്നോ ഹോതി. തുണ്ഹീഭൂതം തുണ്ഹീഭൂതന്തി യതോ യതോ അനുവിലോകേതി, തതോ തതോ തുണ്ഹീഭൂതമേവ. തത്ഥ ഹി ഏകഭിക്ഖുസ്സാപി ഹത്ഥകുക്കുച്ചം വാ പാദകുക്കുച്ചം വാ നത്ഥി, സബ്ബേ നിരവാ സന്തേന ഇരിയാപഥേന നിസീദിംസു. അനുവിലോകേത്വാതി ദിസ്സമാനപഞ്ചപസാദേഹി നേത്തേഹി അനുവിലോകേത്വാ. ഹന്ദാതി വോസ്സഗ്ഗത്ഥേ നിപാതോ. ന ച മേ കിഞ്ചി ഗരഹഥാതി ഏത്ഥ ന ച കിഞ്ചീതി പുച്ഛനത്ഥേ ന-കാരോ. കിം മേ കിഞ്ചി ഗരഹഥ? യദി ഗരഹഥ, വദഥ, ഇച്ഛാപേമി വോ വത്തുന്തി അത്ഥോ. കായികം വാ വാചസികം വാതി ഇമിനാ കായവചീദ്വാരാനേവ പവാരേതി, ന മനോദ്വാരം. കസ്മാ? അപാകടത്താ. കായവചീദ്വാരേസു ഹി ദോസോ പാകടോ ഹോതി, ന മനോദ്വാരേ. ‘‘ഏകമഞ്ചേ സയതോപി ഹി കിം ചിന്തേസീ’’തി? പുച്ഛിത്വാ ചിത്താചാരം ജാനാതി. ഇതി മനോദ്വാരം അപാകടത്താ ന പവാരേതി, നോ അപരിസുദ്ധത്താ. ബോധിസത്തഭൂതസ്സാപി ഹി തസ്സ ഭൂരിദത്തഛദ്ദന്തസങ്ഖപാലധമ്മപാലാദികാലേ മനോദ്വാരം പരിസുദ്ധം, ഇദാനേത്ഥ വത്തബ്ബമേവ നത്ഥി.

ഏതദവോചാതി ധമ്മസേനാപതിട്ഠാനേ ഠിതത്താ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഭാരം വഹന്തോ ഏതം അവോച. ന ഖോ മയം, ഭന്തേതി, ഭന്തേ, മയം ഭഗവതോ ന കിഞ്ചി ഗരഹാമ. കായികം വാ വാചസികം വാതി ഇദം ചതുന്നം അരക്ഖിയതം സന്ധായ ഥേരോ ആഹ. ഭഗവതോ ഹി ചത്താരി അരക്ഖിയാനി. യഥാഹ –

‘‘ചത്താരിമാനി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതസ്സ അരക്ഖിയാനി. കതമാനി ചത്താരി? പരിസുദ്ധകായസമാചാരോ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ, നത്ഥി തഥാഗതസ്സ കായദുച്ചരിതം, യം തഥാഗതോ രക്ഖേയ്യ ‘മാ മേ ഇദം പരോ അഞ്ഞാസീ’തി. പരിസുദ്ധവചീസമാചാരോ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ, നത്ഥി തഥാഗതസ്സ വചീദുച്ചരിതം, യം തഥാഗതോ രക്ഖേയ്യ, ‘മാ മേ ഇദം പരോ അഞ്ഞാസീ’തി. പരിസുദ്ധമനോസമാചാരോ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ, നത്ഥി തഥാഗതസ്സ മനോദുച്ചരിതം, യം തഥാഗതോ രക്ഖേയ്യ, ‘മാ മേ ഇദം പരോ അഞ്ഞാസീ’തി. പരിസുദ്ധാജീവോ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ, നത്ഥി തഥാഗതസ്സ മിച്ഛാആജീവോ, യം തഥാഗതോ രക്ഖേയ്യ ‘‘മാ മേ ഇദം പരോ അഞ്ഞാസീ’’തി (അ. നി. ൭.൫൮).

ഇദാനി ഭഗവതോ യഥാഭൂതഗുണേ കഥേന്തോ ഭഗവാ ഹി, ഭന്തേതിആദിമാഹ. തത്ഥ അനുപ്പന്നസ്സാതി കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധതോ പട്ഠായ അഞ്ഞേന സമണേന വാ ബ്രാഹ്മണേന വാ അനുപ്പാദിതപുബ്ബസ്സ. അസഞ്ജാതസ്സാതി ഇദം അനുപ്പന്നവേവചനമേവ. അനക്ഖാതസ്സാതി അഞ്ഞേന അദേസിതസ്സ. പച്ഛാ സമന്നാഗതാതി പഠമഗതസ്സ ഭഗവതോ പച്ഛാ സമനുആഗതാ. ഇതി ഥേരോ യസ്മാ സബ്ബേപി ഭഗവതോ സീലാദയോ ഗുണാ അരഹത്തമഗ്ഗമേവ നിസ്സായ ആഗതാ, തസ്മാ അരഹത്തമഗ്ഗമേവ നിസ്സായ ഗുണം കഥേസി. തേന സബ്ബഗുണാ കഥിതാവ ഹോന്തി. അഹഞ്ച ഖോ, ഭന്തേതി ഇദം ഥേരോ സദേവകേ ലോകേ അഗ്ഗപുഗ്ഗലസ്സ അത്തനോ ചേവ സങ്ഘസ്സ ച കായികവാചസികം പവാരേന്തോ ആഹ.

പിതരാ പവത്തിതന്തി ചക്കവത്തിമ്ഹി കാലങ്കതേ വാ പബ്ബജിതേ വാ സത്താഹച്ചയേന ചക്കം അന്തരധായതി, തതോ ദസവിധം ദ്വാദസവിധം ചക്കവത്തിവത്തം പൂരേത്വാ നിസിന്നസ്സ പുത്തസ്സ അഞ്ഞം പാതുഭവതി, തം സോ പവത്തേതി. രതനമയത്താ പന സദിസട്ഠേന തദേവ വത്തം കത്വാ ‘‘പിതരാ പവത്തിത’’ന്തി വുത്തം. യസ്മാ വാ സോ ‘‘അപ്പോസ്സുക്കോ ത്വം, ദേവ, ഹോഹി, അഹമനുസാസിസ്സാമീ’’തി ആഹ, തസ്മാ പിതരാ പവത്തിതം ആണാചക്കം അനുപ്പവത്തേതി നാമ. സമ്മദേവ അനുപ്പവത്തേസീതി സമ്മാ നയേന ഹേതുനാ കാരണേനേവ അനുപ്പവത്തേസി. ഭഗവാ ഹി ചതുസച്ചധമ്മം കഥേതി, ഥേരോ തമേവ അനുകഥേതി, തസ്മാ ഏവമാഹ. ഉഭതോഭാഗവിമുത്താതി ദ്വീഹി ഭാഗേഹി വിമുത്താ, അരൂപാവചരസമാപത്തിയാ രൂപകായതോ വിമുത്താ, അഗ്ഗമഗ്ഗേന നാമകായതോതി. പഞ്ഞാവിമുത്താതി പഞ്ഞായ വിമുത്താ തേവിജ്ജാദിഭാവം അപ്പത്താ ഖീണാസവാ.

വിസുദ്ധിയാതി വിസുദ്ധത്ഥായ. സംയോജനബന്ധനച്ഛിദാതി സംയോജനസങ്ഖാതേ ചേവ ബന്ധനസങ്ഖാതേ ച കിലേസേ ഛിന്ദിത്വാ ഠിതാ. വിജിതസങ്ഗാമന്തി വിജിതരാഗദോസമോഹസങ്ഗാമം, മാരബലസ്സ വിജിതത്താപി വിജിതസങ്ഗാമം. സത്ഥവാഹന്തി അട്ഠങ്ഗികമഗ്ഗരഥേ ആരോപേത്വാ വേനേയ്യസത്ഥം വാഹേതി സംസാരകന്താരം ഉത്താരേതീതി ഭഗവാ സത്ഥവാഹോ, തം സത്ഥവാഹം. പലാപോതി അന്തോതുച്ഛോ ദുസ്സീലോ. ആദിച്ചബന്ധുനന്തി ആദിച്ചബന്ധും സത്ഥാരം ദസബലം വന്ദാമീതി വദതി. സത്തമം.