൧. നിക്ഖന്തസുത്തവണ്ണനാ

൨൦൯. വങ്ഗീസസംയുത്തസ്സ പഠമേ അഗ്ഗാളവേ ചേതിയേതി ആളവിയം അഗ്ഗചേതിയേ. അനുപ്പന്നേ ബുദ്ധേ അഗ്ഗാളവഗോതമകാദീനി യക്ഖനാഗാദീനം ഭവനാനി, ചേതിയാനി അഹേസും. ഉപ്പന്നേ ബുദ്ധേ താനി അപനേത്വാ മനുസ്സാ വിഹാരേ കരിംസു. തേസം താനേവ നാമാനി ജാതാനി. നിഗ്രോധകപ്പേനാതി നിഗ്രോധരുക്ഖമൂലവാസിനാ കപ്പത്ഥേരേന. ഓഹിയ്യകോതി ഓഹീനകോ. വിഹാരപാലോതി സോ കിര തദാ അവസ്സികോ ഹോതി പത്തചീവരഗ്ഗഹണേ അകോവിദോ. അഥ നം ഥേരാ ഭിക്ഖൂ – ‘‘ആവുസോ, ഇമാനി ഛത്തുപാഹനകത്തരയട്ഠിആദീനി ഓലോകേന്തോ നിസീദാ’’തി വിഹാരരക്ഖകം കത്വാ പിണ്ഡായ പവിസിംസു. തേന വുത്തം ‘‘വിഹാരപാലോ’’തി. സമലങ്കരിത്വാതി അത്തനോ വിഭവാനുരൂപേന അലങ്കാരേന അലങ്കരിത്വാ. ചിത്തം അനുദ്ധംസേതീതി കുസലചിത്തം വിദ്ധംസേതി വിനാസേതി. തം കുതേത്ഥ ലബ്ഭാതി ഏതസ്മിം രാഗേ ഉപ്പന്നേ തം കാരണം കുതോ ലബ്ഭാ. യം മേ പരോതി യേന മേ കാരണേന അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ വാ ധമ്മോ വാ അനഭിരതിം വിനോദേത്വാ ഇദാനേവ അഭിരതിം ഉപ്പാദേയ്യ ആചരിയുപജ്ഝായാപി മം വിഹാരേ ഓഹായ ഗതാ.

അഗാരസ്മാതി അഗാരതോ നിക്ഖന്തം. അനഗാരിയന്തി പബ്ബജ്ജം ഉപഗതന്തി അത്ഥോ. കണ്ഹതോതി കണ്ഹപക്ഖതോ മാരപക്ഖതോ ആധാവന്തി. ഉഗ്ഗപുത്താതി ഉഗ്ഗതാനം പുത്താ മഹേസക്ഖാ രാജഞ്ഞഭൂതാ. ദള്ഹധമ്മിനോതി ദള്ഹധനുനോ, ഉത്തമപ്പമാണം ആചരിയധനും ധാരയമാനാ. സഹസ്സം അപലായിനന്തി യേ തേ സമന്താ സരേഹി പരികിരേയ്യും, തേസം അപലായീനം സങ്ഖം ദസ്സേന്തോ ‘‘സഹസ്സ’’ന്തി ആഹ. ഏതതോ ഭിയ്യോതി ഏതസ്മാ സഹസ്സാ അതിരേകതരാ. നേവ മം ബ്യാധയിസ്സന്തീതി മം ചാലേതും ന സക്ഖിസ്സന്തി. ധമ്മേ സമ്ഹി പതിട്ഠിതന്തി അനഭിരതിം വിനോദേത്വാ അഭിരതിം ഉപ്പാദനസമത്ഥേ സകേ സാസനധമ്മേ പതിട്ഠിതം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – ഇസ്സാസസഹസ്സേ താവ സമന്താ സരേഹി പരികിരന്തേ സിക്ഖിതോ പുരിസോ ദണ്ഡകം ഗഹേത്വാ സബ്ബേ സരേ സരീരേ അപതമാനേ അന്തരാവ പഹരിത്വാ പാദമൂലേ പാതേതി. തത്ഥ ഏകോപി ഇസ്സാസോ ദ്വേ സരേ ഏകതോ ന ഖിപതി, ഇമാ പന ഇത്ഥിയോ രൂപാരമ്മണാദിവസേന പഞ്ച പഞ്ച സരേ ഏകതോ ഖിപന്തി. ഏവം ഖിപന്തിയോ ഏതാ സചേപി അതിരേകസഹസ്സാ ഹോന്തി, നേവ മം ചാലേതും സക്ഖിസ്സന്തീതി.

സക്ഖീ ഹി മേ സുതം ഏതന്തി മയാ ഹി സമ്മുഖാ ഏതം സുതം. നിബ്ബാനഗമനം മഗ്ഗന്തി വിപസ്സനം സന്ധായാഹ. സോ ഹി നിബ്ബാനസ്സ പുബ്ബഭാഗമഗ്ഗോ, ലിങ്ഗവിപല്ലാസേന പന ‘‘മഗ്ഗ’’ന്തി ആഹ. തത്ഥ മേതി തസ്മിം മേ അത്തനോ തരുണവിപസ്സനാസങ്ഖാതേ നിബ്ബാനഗമനമഗ്ഗേ മനോ നിരതോ. പാപിമാതി കിലേസം ആലപതി. മച്ചൂതിപി തമേവ ആലപതി. ന മേ മഗ്ഗമ്പി ദക്ഖസീതി യഥാ മേ ഭവയോനിആദീസു ഗതമഗ്ഗമ്പി ന പസ്സസി, തഥാ കരിസ്സാമീതി. പഠമം.