൫. മാരധീതുസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൧. പഞ്ചമേ അഭാസിത്വാതി ഏത്ഥ അ-കാരോ നിപാതമത്തം, ഭാസിത്വാതി അത്ഥോ. അഭാസയിത്വാതിപി പാഠോ. ഉപസങ്കമിംസൂതി ‘‘ഗോപാലകദാരകം വിയ ദണ്ഡകേന ഭൂമിം ലേഖം ദത്വാ അതിവിയ ദുമ്മനോ ഹുത്വാ നിസിന്നോ. ‘കിന്നു ഖോ കാരണ’ന്തി? പുച്ഛിത്വാ, ജാനിസ്സാമാ’’തി ഉപസങ്കമിംസു.

സോചസീതി ചിന്തേസി. ആരഞ്ഞമിവ കുഞ്ജരന്തി യഥാ അരഞ്ഞതോ പേസിതഗണികാരഹത്ഥിനിയോ ആരഞ്ഞകം കുഞ്ജരം ഇത്ഥികുത്തദസ്സനേന പലോഭേത്വാ ബന്ധിത്വാ ആനയന്തി, ഏവം ആനയിസ്സാമ. മാരധേയ്യന്തി തേഭൂമകവട്ടം.

ഉപസങ്കമിംസൂതി – ‘‘തുമ്ഹേ ഥോകം അധിവാസേഥ, മയം തം ആനേസ്സാമാ’’തി പിതരം സമസ്സാസേത്വാ ഉപസങ്കമിംസു. ഉച്ചാവചാതി നാനാവിധാ. ഏകസതം ഏകസതന്തി ഏകേകം സതം സതം കത്വാ. കുമാരിവണ്ണസതന്തി ഇമിനാ നയേന കുമാരിഅത്തഭാവാനം സതം.

അത്ഥസ്സ പത്തിം ഹദയസ്സ സന്തിന്തി, ദ്വീഹിപി പദേഹി അരഹത്തമേവ കഥേസി. സേനന്തി കിലേസസേനം. സാ ഹി പിയരൂപസാതരൂപാ നാമ. ഏകാഹം ഝായന്തി ഏകോ അഹം ഝായന്തോ. സുഖമനുബോധിന്തി അരഹത്തസുഖം അനുബുജ്ഝിം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – പിയരൂപം സാതരൂപം സേനം ജിനിത്വാ അഹം ഏകോ ഝായന്തോ ‘‘അത്ഥസ്സ പത്തിം ഹദയസ്സ സന്തി’’ന്തി സങ്ഖം ഗതം അരഹത്തസുഖം അനുബുജ്ഝിം. തസ്മാ ജനേന മിത്തസന്ഥവം ന കരോമി, തേനേവ ച മേ കാരണേന കേനചി സദ്ധിം സക്ഖീ ന സമ്പജ്ജതീതി.

കഥംവിഹാരീബഹുലോതി കതമേന വിഹാരേന ബഹുലം വിഹരന്തോ. അലദ്ധാതി അലഭിത്വാ. യോതി നിപാതമത്തം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – കതമേന ഝാനേന ബഹുലം ഝായന്തം തം പുഗ്ഗലം കാമസഞ്ഞാ അലഭിത്വാവ പരിബാഹിരാ ഹോന്തീതി.

പസ്സദ്ധകായോതി ചതുത്ഥജ്ഝാനേന അസ്സാസപസ്സാസകായസ്സ പസ്സദ്ധത്താ പസ്സദ്ധകായോ. സുവിമുത്തചിത്തോതി അരഹത്തഫലവിമുത്തിയാ സുട്ഠു വിമുത്തചിത്തോ. അസങ്ഖരാനോതി തയോ കമ്മാഭിസങ്ഖാരേ അനഭിസങ്ഖരോന്തോ. അനോകോതി അനാലയോ. അഞ്ഞായ ധമ്മന്തി ചതുസച്ചധമ്മം ജാനിത്വാ. അവിതക്കഝായീതി അവിതക്കേന ചതുത്ഥജ്ഝാനേന ഝായന്തോ. ന കുപ്പതീതിആദീസു ദോസേന ന കുപ്പതി, രാഗേന ന സരതി, മോഹേന ന ഥീനോ. ഇമേസു തീസു മൂലകിലേസേസു ഗഹിതേസു ദിയഡ്ഢകിലേസസഹസ്സം ഗഹിതമേവ ഹോതി. പഠമപദേന വാ ബ്യാപാദനീവരണം ഗഹിതം, ദുതിയേന കാമച്ഛന്ദനീവരണം, തതിയേന ഥിനം ആദിം കത്വാ സേസനീവരണാനി. ഇതി ഇമിനാ നീവരണപ്പഹാനേന ഖീണാസവം ദസ്സേതി.

പഞ്ചോഘതിണ്ണോതി പഞ്ചദ്വാരികം കിലേസോഘം തിണ്ണോ. ഛട്ഠന്തി മനോദ്വാരികമ്പി ഛട്ഠം കിലേസോഘം അതരി. പഞ്ചോഘഗ്ഗഹണേന വാ പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി, ഛട്ഠഗ്ഗഹണേന പഞ്ചുദ്ധമ്ഭാഗിയാനി വേദിതബ്ബാനി. ഗണസങ്ഘചാരീതി ഗണേ ച സങ്ഘേ ച ചരതീതി സത്ഥാ ഗണസങ്ഘചാരീ നാമ. അദ്ധാ ചരിസ്സന്തീതി അഞ്ഞേപി സദ്ധാ ബഹുജനാ ഏകംസേന ചരിസ്സന്തി. അയന്തി അയം സത്ഥാ. അനോകോതി അനാലയോ.

അച്ഛേജ്ജ നേസ്സതീതി അച്ഛിന്ദിത്വാ നയിസ്സതി, മച്ചുരാജസ്സ ഹത്ഥതോ അച്ഛിന്ദിത്വാ നിബ്ബാനപാരം നയിസ്സതീതി വുത്തം ഹോതി. നയമാനാനന്തി നയമാനേസു.

സേലംവ സിരസൂഹച്ച, പാതാലേ ഗാധമേസഥാതി മഹന്തം കൂടാഗാരപ്പമാണം സിലം സീസേ ഠപേത്വാ പാതാലേ പതിട്ഠഗവേസനം വിയ. ഖാണുംവ ഉരസാസജ്ജാതി ഉരസി ഖാണും പഹരിത്വാ വിയ. അപേഥാതി അപഗച്ഛഥ. ഇമസ്മിം ഠാനേ സങ്ഗീതികാരാ ‘‘ഇദമവോചാ’’തി ദേസനം നിട്ഠപേത്വാ ദദ്ദല്ലമാനാതി ഗാഥം ആഹംസു. തത്ഥ ദദ്ദല്ലമാനാതി അതിവിയ ജലമാനാ സോഭമാനാ. ആഗഞ്ഛുന്തി ആഗതാ. പനുദീതി നീഹരി. തൂലം ഭട്ഠംവ മാലുതോതി യഥാ ഫലതോ ഭട്ഠം സിമ്ബലിതൂലം വാ പോടകിതൂലം വാ വാതോ പനുദതി നീഹരതി, ഏവം പനുദീതി. പഞ്ചമം.

തതിയോ വഗ്ഗോ.

ഇതി സാരത്ഥപ്പകാസിനിയാ

സംയുത്തനികായ-അട്ഠകഥായ

മാരസംയുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.