൮. മല്ലികാസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൯. അട്ഠമേ അത്ഥി നു ഖോ തേ മല്ലികേതി കസ്മാ പുച്ഛതി? അയം കിര മല്ലികാ ദുഗ്ഗതമാലാകാരസ്സ ധീതാ, ഏകദിവസം ആപണതോ പൂവം ഗഹേത്വാ ‘‘മാലാരാമം ഗന്ത്വാവ ഖാദിസ്സാമീ’’തി ഗച്ഛന്തീ പടിപഥേ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവാരം ഭഗവന്തം ഭിക്ഖാചാരം പവിസന്തം ദിസ്വാ പസന്നചിത്താ തം ഭഗവതോ അദാസി. സത്ഥാ നിസീദനാകാരം ദസ്സേസി. ആനന്ദത്ഥേരോ ചീവരം പഞ്ഞാപേത്വാ അദാസി. ഭഗവാ തത്ഥ നിസീദിത്വാ തം പൂവം പരിഭുഞ്ജിത്വാ മുഖം വിക്ഖാലേത്വാ സിതം പാത്വാകാസി. ഥേരോ ‘‘ഇമിസ്സാ, ഭന്തേ, കോ വിപാകോ ഭവിസ്സതീ’’തി പുച്ഛി. ആനന്ദ, അജ്ജേസാ തഥാഗതസ്സ പഠമഭോജനം അദാസി, അജ്ജേവ കോസലരഞ്ഞോ അഗ്ഗമഹേസീ ഭവിസ്സതീതി. തംദിവസമേവ ച രാജാ കാസിഗാമേ ഭാഗിനേയ്യേന യുദ്ധേന പരാജിതോ പലായിത്വാ നഗരം ആഗച്ഛന്തോ മാലാരാമം പവിസിത്വാ ബലകായസ്സ ആഗമനം ആഗമേസി. തസ്സ സാ വത്തം അകാസി. സോ തായ വത്തേ പസീദിത്വാ തം അന്തേപൂരം അതിഹാരാപേത്വാ തം അഗ്ഗമഹേസിട്ഠാനേ ഠപേസി.

അഥേകദിവസം ചിന്തേസി – ‘‘മയാ ഇമിസ്സാ ദുഗ്ഗതകുലസ്സ ധീതുയാ മഹന്തം ഇസ്സരിയം ദിന്നം, യംനൂനാഹം ഇമം പുച്ഛേയ്യം ‘കോ തേ പിയോ’തി? സാ ‘ത്വം മേ, മഹാരാജ, പിയോ’തി വത്വാ പുന മം പുച്ഛിസ്സതി. അഥസ്സാഹം ‘മയ്ഹമ്പി ത്വംയേവ പിയാ’തി വക്ഖാമീ’’തി. ഇതി സോ അഞ്ഞമഞ്ഞം വിസ്സാസജനനത്ഥം സമ്മോദനീയം കഥം കഥേന്തോ പുച്ഛതി. സാ പന ദേവീ പണ്ഡിതാ ബുദ്ധുപട്ഠായികാ ധമ്മുപട്ഠായികാ സങ്ഘുപട്ഠായികാ മഹാപഞ്ഞാ, തസ്മാ ഏവം ചിന്തേസി – ‘‘നായം പഞ്ഹോ രഞ്ഞോ മുഖം ഓലോകേത്വാ കഥേതബ്ബോ’’തി. സാ സരസേനേവ കഥേത്വാ രാജാനം പുച്ഛി. രാജാ തായ സരസേന കഥിതത്താ നിവത്തിതും അലഭന്തോ സയമ്പി സരസേനേവ കഥേത്വാ ‘‘സകാരണം ഇദം, തഥാഗതസ്സ നം ആരോചേസ്സാമീ’’തി ഗന്ത്വാ ഭഗവതോ ആരോചേസി. നേവജ്ഝഗാതി നാധിഗച്ഛതി. ഏവം പിയോ പുഥു അത്താ പരേസന്തി യഥാ ഏകസ്സ അത്താ പിയോ, ഏവം പരേസം പുഥുസത്താനമ്പി അത്താ പിയോതി അത്ഥോ. അട്ഠമം.