൧൦. നാനാതിത്ഥിയസാവകസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൧. ദസമേ നാനാതിത്ഥിയസാവകാതി തേ കിര കമ്മവാദിനോ അഹേസും, തസ്മാ ദാനാദീനി പുഞ്ഞാനി കത്വാ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്താ, തേ ‘‘അത്തനോ അത്തനോ സത്ഥരി പസാദേന നിബ്ബത്തമ്ഹാ’’തി സഞ്ഞിനോ ഹുത്വാ ‘‘ഗച്ഛാമ ദസബലസ്സ സന്തികേ ഠത്വാ അമ്ഹാകം സത്ഥാരാനം വണ്ണം കഥേസ്സാമാ’’തി ആഗന്ത്വാ പച്ചേകഗാഥാഹി കഥയിംസു. തത്ഥ ഛിന്ദിതമാരിതേതി ഛിന്ദിതേ ച മാരിതേ ച. ഹതജാനീസൂതി പോഥനേ ച ധനജാനീസു ച. പുഞ്ഞം വാ പനാതി അത്തനോ പുഞ്ഞമ്പി ന സമനുപസ്സതി, സങ്ഖേപതോ പുഞ്ഞാപുഞ്ഞാനം വിപാകോ നത്ഥീതി വദതി. സ വേ വിസ്സാസമാചിക്ഖീതി സോ – ‘‘ഏവം കതപാപാനമ്പി കതപുഞ്ഞാനമ്പി വിപാകോ നത്ഥീ’’തി വദന്തോ സത്താനം വിസ്സാസം അവസ്സയം പതിട്ഠം ആചിക്ഖതി, തസ്മാ മാനനം വന്ദനം പൂജനം അരഹതീതി വദതി.

തപോജിഗുച്ഛായാതി കായകിലമഥതപേന പാപജിഗുച്ഛനേന. സുസംവുതത്തോതി സമന്നാഗതോ പിഹിതോ വാ. ജേഗുച്ഛീതി തപേന പാപജിഗുച്ഛകോ. നിപകോതി പണ്ഡിതോ. ചാതുയാമസുസംവുതോതി ചാതുയാമേന സുസംവുതോ. ചാതുയാമോ നാമ സബ്ബവാരിവാരിതോ ച ഹോതി സബ്ബവാരിയുത്തോ ച സബ്ബവാരിധുതോ ച സബ്ബവാരിഫുടോ ചാതി ഇമേ ചത്താരോ കോട്ഠാസാ. തത്ഥ സബ്ബവാരിവാരിതോതി വാരിതസബ്ബഉദകോ, പടിക്ഖിത്തസബ്ബസീതോദകോതി അത്ഥോ. സോ കിര സീതോദകേ സത്തസഞ്ഞീ ഹോതി, തസ്മാ തം ന വലഞ്ജേതി. സബ്ബവാരിയുത്തോതി സബ്ബേന പാപവാരണേന യുതോ. സബ്ബവാരിധുതോതി സബ്ബേന പാപവാരണേന ധുതപാപോ. സബ്ബവാരിഫുടോതി സബ്ബേന പാപവാരണേന ഫുട്ഠോ. ദിട്ഠം സുതഞ്ച ആചിക്ഖന്തി ദിട്ഠം ‘‘ദിട്ഠം മേ’’തി സുതം ‘‘സുതം മേ’’തി ആചിക്ഖന്തോ, ന നിഗുഹന്തോ. ന ഹി നൂന കിബ്ബിസീതി ഏവരൂപോ സത്ഥാ കിബ്ബിസകാരകോ നാമ ന ഹോതി.

നാനാതിത്ഥിയേതി സോ കിര നാനാതിത്ഥിയാനംയേവ ഉപട്ഠാകോ, തസ്മാ തേ ആരബ്ഭ വദതി. പകുധകോ കാതിയാനോതി പകുധോ കച്ചായനോ. നിഗണ്ഠോതി നാടപുത്തോ. മക്ഖലിപൂരണാസേതി മക്ഖലി ച പൂരണോ ച. സാമഞ്ഞപ്പത്താതി സമണധമ്മേ കോടിപ്പത്താ. ന ഹി നൂന തേതി സപ്പുരിസേഹി ന ദൂരേ, തേയേവ ലോകേ സപ്പുരിസാതി വദതി. പച്ചഭാസീതി ‘‘അയം ആകോടകോ ഇമേസം നഗ്ഗനിസ്സിരികാനം ദസബലസ്സ സന്തികേ ഠത്വാ വണ്ണം കഥേതീതി തേസം അവണ്ണം കഥേസ്സാമീ’’തി പതിഅഭാസീതി.

തത്ഥ സഹാചരിതേനാതി സഹ ചരിതമത്തേന. ഛവോ സിഗാലോതി ലാമകോ കാലസിഗാലോ. കോത്ഥുകോതി തസ്സേവ വേവചനം. സങ്കസ്സരാചാരോതി ആസങ്കിതസമാചാരോ. ന സതം സരിക്ഖോതി പണ്ഡിതാനം സപ്പുരിസാനം സദിസോ ന ഹോതി, കിം ത്വം കാലസിഗാലസദിസേ തിത്ഥിയേ സീഹേ കരോസീതി?

അന്വാവിസിത്വാതി ‘‘അയം ഏവരൂപാനം സത്ഥാരാനം അവണ്ണം കഥേതി, തേനേവ നം മുഖേന വണ്ണം കഥാപേസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ തസ്സ സരീരേ അനുആവിസി അധിമുച്ചി, ഏവം അന്വാവിസിത്വാ. ആയുത്താതി തപോജിഗുച്ഛനേ യുത്തപയുത്താ. പാലയം പവിവേകിയന്തി പവിവേകം പാലയന്താ. തേ കിര ‘‘ന്ഹാപിതപവിവേകം പാലേസ്സാമാ’’തി സയം കേസേ ലുഞ്ചന്തി. ‘‘ചീവരപവിവേകം പാതേസ്സാമാ’’തി നഗ്ഗാ വിചരന്തി. ‘‘പിണ്ഡപാതപവിവേകം പാലേസ്സാമാ’’തി സുനഖാ വിയ ഭൂമിയം വാ ഭുഞ്ജന്തി ഹത്ഥേസു വാ. ‘‘സേനാസനപവിവേകം പാലേസ്സാമാ’’തി കണ്ടകസേയ്യാദീനി കപ്പേന്തി. രൂപേ നിവിട്ഠാതി തണ്ഹാദിട്ഠീഹി രൂപേ പതിട്ഠിതാ. ദേവലോകാഭിനന്ദിനോതി ദേവലോകപത്ഥനകാമാ. മാതിയാതി മച്ചാ, തേ വേ മച്ചാ പരലോകത്ഥായ സമ്മാ അനുസാസന്തീതി വദതി.

ഇതി വിദിത്വാതി ‘‘അയം പഠമം ഏതേസം അവണ്ണം കഥേത്വാ ഇദാനി വണ്ണം കഥേതി, കോ നു ഖോ ഏസോ’’തി ആവജ്ജേന്തോ ജാനിത്വാവ. യേ ചന്തലിക്ഖസ്മിം പഭാസവണ്ണാതി യേ അന്തലിക്ഖേ ചന്ദോഭാസസൂരിയോഭാസസഞ്ഝാരാഗഇന്ദധനുതാരകരൂപാനം പഭാസവണ്ണാ. സബ്ബേവ തേ തേതി സബ്ബേവ തേ തയാ. നമുചീതി മാരം ആലപതി. ആമിസംവ മച്ഛാനം വധായ ഖിത്താതി യഥാ മച്ഛാനം വധത്ഥായ ബളിസലഗ്ഗം ആമിസം ഖിപതി, ഏവം തയാ പസംസമാനേന ഏതേ രൂപാ സത്താനം വധായ ഖിത്താതി വദതി.

മാണവഗാമിയോതി അയം കിര ദേവപുത്തോ ബുദ്ധുപട്ഠാകോ. രാജഗഹീയാനന്തി രാജഗഹപബ്ബതാനം. സേതോതി കേലാസോ. അഘഗാമിനന്തി ആകാസഗാമീനം. ഉദധിനന്തി ഉദകനിധാനാനം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യഥാ രാജഗഹീയാനം പബ്ബതാനം വിപുലോ സേട്ഠോ, ഹിമവന്തപബ്ബതാനം കേലാസോ, ആകാസഗാമീനം ആദിച്ചോ, ഉദകനിധാനാനം സമുദ്ദോ, നക്ഖത്താനം ചന്ദോ, ഏവം സദേവകസ്സ ലോകസ്സ ബുദ്ധോ സേട്ഠോതി. ദസമം.

നാനാതിത്ഥിയവഗ്ഗോ തതിയോ.

ഇതി സാരത്ഥപ്പകാസിനിയാ

സംയുത്തനികായ-അട്ഠകഥായ

ദേവപുത്തസംയുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.