൧. പഠമവഗ്ഗോ

൧. സുവീരസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൭. സക്കസംയുത്തസ്സ പഠമേ അഭിയംസൂതി കദാ അഭിയംസു? യദാ ബലവന്തോ അഹേസും, തദാ. തത്രായം അനുപുബ്ബികഥാ – സക്കോ കിര മഗധരട്ഠേ മചലഗാമകേ മഘോ നാമ മാണവോ ഹുത്വാ തേത്തിംസ പുരിസേ ഗഹേത്വാ കല്യാണകമ്മം കരോന്തോ സത്ത വതപദാനി പൂരേത്വാ തത്ഥ കാലങ്കതോ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തി. തം ബലവകമ്മാനുഭാവേന സപരിസം സേസദേവതാ ദസഹി ഠാനേഹി അധിഗണ്ഹന്തം ദിസ്വാ ‘‘ആഗന്തുകദേവപുത്താ ആഗതാ’’തി നേവാസികാ ഗന്ധപാനം സജ്ജയിംസു. സക്കോ സകപരിസായ സഞ്ഞം അദാസി – ‘‘മാരിസാ മാ ഗന്ധപാനം പിവിത്ഥ, പിവനാകാരമത്തമേവ ദസ്സേഥാ’’തി. തേ തത്ഥ അകംസു. നേവാസികദേവതാ സുവണ്ണസരകേഹി ഉപനീതം ഗന്ധപാനം യാവദത്ഥം പിവിത്വാ മത്താ തത്ഥ തത്ഥ സുവണ്ണപഥവിയം പതിത്വാ സയിംസു. സക്കോ ‘‘ഗണ്ഹഥ പുത്തഹതായ പുത്തേ’’തി തേ പാദേസു ഗഹേത്വാ സിനേരുപാദേ ഖിപാപേസി. സക്കസ്സ പുഞ്ഞതേജേന തദനുവത്തകാപി സബ്ബേ തത്ഥേവ പതിംസു. തേ സിനേരുവേമജ്ഝകാലേ സഞ്ഞം ലഭിത്വാ, ‘‘താതാ ന സുരം പിവിമ്ഹ, ന സുരം പിവിമ്ഹാ’’തി ആഹംസു. തതോ പട്ഠായ അസുരാ നാമ ജാതാ. അഥ നേസം കമ്മപച്ചയഉതുസമുട്ഠാനം സിനേരുസ്സ ഹേട്ഠിമതലേ ദസയോജനസഹസ്സം അസുരഭവനം നിബ്ബത്തി. സക്കോ തേസം നിവത്തേത്വാ അനാഗമനത്ഥായ ആരക്ഖം ഠപേസി, യം സന്ധായ വുത്തം –

‘‘അന്തരാ ദ്വിന്നം അയുജ്ഝപുരാനം,

പഞ്ചവിധാ ഠപിതാ അഭിരക്ഖാ;

ഉദകം കരോടി-പയസ്സ ച ഹാരീ,

മദനയുതാ ചതുരോ ച മഹത്ഥാ’’തി.

ദ്വേ നഗരാനി ഹി യുദ്ധേന ഗഹേതും അസക്കുണേയ്യതായ അയുജ്ഝപുരാനി നാമ ജാതാനി ദേവനഗരഞ്ച അസുരനഗരഞ്ച. യദാ ഹി അസുരാ ബലവന്തോ ഹോന്തി, അഥ ദേവേഹി പലായിത്വാ ദേവനഗരം പവിസിത്വാ ദ്വാരേ പിദഹിതേ അസുരാനം സതസഹസ്സമ്പി കിഞ്ചി കാതും ന സക്കോതി. യദാ ദേവാ ബലവന്തോ ഹോന്തി, അഥാസുരേഹി പലായിത്വാ അസുരനഗരസ്സ ദ്വാരേ പിദഹിതേ സക്കാനം സതസഹസ്സമ്പി കിഞ്ചി കാതും ന സക്കോതി. ഇതി ഇമാനി ദ്വേ നഗരാനി അയുജ്ഝപുരാനി നാമ. നേസം അന്തരാ ഏതേസു ഉദകാദീസു പഞ്ചസു ഠാനേസു സക്കേന ആരക്ഖാ ഠപിതാ. തത്ഥ ഉദകസദ്ദേന നാഗാ ഗഹിതാ. തേ ഹി ഉദകേ ബലവന്തോ ഹോന്തി. തസ്മാ സിനേരുസ്സ പഠമാലിന്ദേ തേസം ആരക്ഖാ. കരോടിസദ്ദേന സുപണ്ണാ ഗഹിതാ. തേസം കിര കരോടി നാമ പാനഭോജനം, തേന തം നാമം ലഭിംസു. ദുതിയാലിന്ദേ തേസം ആരക്ഖാ. പയസ്സഹാരീസദ്ദേന കുമ്ഭണ്ഡാ ഗഹിതാ. ദാനവരക്ഖസാ കിര തേ. തതിയാലിന്ദേ തേസം ആരക്ഖാ. മദനയുതസദ്ദേന യക്ഖാ ഗഹിതാ. വിസമചാരിനോ കിരതേ യുജ്ഝസോണ്ഡാ. ചതുത്ഥാലിന്ദേ തേസം ആരക്ഖാ. ചതുരോ ച മഹന്താതി ചത്താരോ മഹാരാജാനോ വുത്താ. പഞ്ചമാലിന്ദേ തേസം ആരക്ഖാ. തസ്മാ യദി അസുരാ കുപിതാവിലചിത്താ ദേവപുരം ഉപയന്തി യുദ്ധേസൂ, യം ഗിരിനോ പഠമം പരിഭണ്ഡം, തം ഉരഗാ പടിബാഹന്തി ഏവം സേസേസു സേസാ.

തേ പന അസുരാ ആയുവണ്ണരസഇസ്സരിയസമ്പത്തീഹി താവതിംസസദിസാവ. തസ്മാ അന്തരാ അത്താനം അജാനിത്വാ പാടലിയാ പുപ്ഫിതായ, ‘‘ന ഇദം ദേവനഗരം, തത്ഥ പാരിച്ഛത്തകോ പുപ്ഫതി, ഇധ പന ചിത്തപാടലീ, ജരസക്കേനാമ്ഹാകം സുരം പായേത്വാ വഞ്ചിതാ, ദേവനഗരഞ്ച നോ ഗഹിതം, ഗച്ഛാമ തേന സദ്ധിം യുജ്ഝിസ്സാമാ’’തി ഹത്ഥിഅസ്സരഥേ ആരുയ്ഹ സുവണ്ണരജതമണിഫലകാനി ഗഹേത്വാ, യുദ്ധസജ്ജാ ഹുത്വാ, അസുരഭേരിയോ വാദേന്താ മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം ദ്വിധാ ഭേത്വാ ഉട്ഠഹന്തി. തേ ദേവേ വുട്ഠേ വമ്മികമക്ഖികാ വമ്മികം വിയ സിനേരും അഭിരുഹിതു ആരഭന്തി. അഥ നേസം പഠമം നാഗേഹി സദ്ധിം യുദ്ധം ഹോതി. തസ്മിം ഖോ പന യുദ്ധേ ന കസ്സചി ഛവി വാ ചമ്മം വാ ഛിജ്ജതി, ന ലോഹിതം ഉപ്പജ്ജതി, കേവലം കുമാരകാനം ദാരുമേണ്ഡകയുദ്ധം വിയ അഞ്ഞമഞ്ഞം സന്താസനമത്തമേവ ഹോതി. കോടിസതാപി കോടിസഹസ്സാപി നാഗാ തേഹി സദ്ധിം യുജ്ഝിത്വാ തേ അസുരപുരംയേവ പവേസേത്വാ നിവത്തന്തി.

യദാ പന അസുരാ ബലവന്തോ ഹോന്തി, അഥ നാഗാ ഓസക്കിത്വാ ദുതിയേ ആലിന്ദേ സുപണ്ണേഹി സദ്ധിം ഏകതോവ ഹുത്വാ യുജ്ഝന്തി. ഏസ നയോ സുപണ്ണാദീസൂപി. യദാ പന താനി പഞ്ചപി ഠാനാനി അസുരാ മദ്ദന്തി, തദാ ഏകതോ സമ്പിണ്ഡിതാനിപി പഞ്ച ബലാനി ഓസക്കന്തി. അഥ ചത്താരോ മഹാരാജാനോ ഗന്ത്വാ സക്കസ്സ തം പവത്തിം ആരോചേന്തി. സക്കോ തേസം വചനം സുത്വാ ദിയഡ്ഢയോജനസതികം വേജയന്തരഥം ആരുയ്ഹ സയം വാ നിക്ഖമതി, ഏകം വാ പുത്തം പേസേതി. ഇമസ്മിം പന കാലേ പുത്തം പേസേതുകാമോ, താത സുവീരാതിആദിമാഹ.

ഏവം ഭദ്ദന്തവാതി ഖോതി ഏവം ഹോതു ഭദ്ദം തവ ഇതി ഖോ. പമാദം ആപാദേസീതി പമാദം അകാസി. അച്ഛരാസങ്ഘപരിവുതോ സട്ഠിയോജനം വിത്ഥാരേന സുവണ്ണമഹാവീഥിം ഓതരിത്വാ നക്ഖത്തം കീളന്തോ നന്ദനവനാദീസു വിചരതീതി അത്ഥോ.

അനുട്ഠഹന്തി അനുട്ഠഹന്തോ. അവായാമന്തി അവായമന്തോ. അലസ്വസ്സാതി അലസോ അസ്സ. ന ച കിച്ചാനി കാരയേതി കിഞ്ചി കിച്ചം നാമ ന കരേയ്യ. സബ്ബകാമസമിദ്ധസ്സാതി സബ്ബകാമേഹി സമിദ്ധോ അസ്സ. തം മേ, സക്ക, വരം ദിസാതി, സക്ക ദേവസേട്ഠ, തം മേ വരം ഉത്തമം ഠാനം ഓകാസം ദിസം ആചിക്ഖ കഥേഹീതി വദതി. നിബ്ബാനസ്സ ഹി സോ മഗ്ഗോതി കമ്മം അകത്വാ ജീവിതട്ഠാനം നാമ നിബ്ബാനസ്സ മഗ്ഗോ. പഠമം.

൨. സുസീമസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൮. ദുതിയേ സുസീമന്തി അത്തനോ പുത്തസഹസ്സസ്സ അന്തരേ ഏവംനാമകം ഏകം പുത്തമേവ. ദുതിയം.

൩. ധജഗ്ഗസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൯. തതിയേ സമുപബ്യൂള്ഹോതി സമ്പിണ്ഡിതോ രാസിഭൂതോ. ധജഗ്ഗംഉല്ലോകേയ്യഥാതി സക്കസ്സ കിര ദിയഡ്ഢയോജനസതായാമോ രഥോ. തസ്സ ഹി പച്ഛിമന്തോ പണ്ണാസയോജനോ, മജ്ഝേ രഥപഞ്ജരോ പണ്ണാസയോജനോ, രഥസന്ധിതോ യാവ രഥസീസാ പണ്ണാസയോജനാനി. തദേവ പമാണം ദിഗുണം കത്വാ തിയോജനസതായാമോതിപി വദന്തിയേവ. തസ്മിം യോജനികപല്ലങ്കോ അത്ഥതോ, തിയോജനികം സേതച്ഛത്തം മത്ഥകേ ഠപിതം, ഏകസ്മിംയേവ യുഗേ സഹസ്സആജഞ്ഞാ യുത്താ, സേസാലങ്കാരസ്സ പമാണം നത്ഥി. ധജോ പനസ്സ അഡ്ഢതിയാനി യോജനസതാനി ഉഗ്ഗതോ, യസ്സ വാതാഹതസ്സ പഞ്ചങ്ഗികതൂരിയസ്സേവ സദ്ദോ നിച്ഛരതി, തം ഉല്ലോകേയ്യാഥാതി വദതി. കസ്മാ? തം പസ്സന്താനഞ്ഹി രാജാ നോ ആഗന്ത്വാ പരിസപരിയന്തേ നിഖാതഥമ്ഭോ വിയ ഠിതോ, കസ്സ മയം ഭായാമാതി ഭയം ന ഹോതി. പജാപതിസ്സാതി സോ കിര സക്കേന സമാനവണ്ണോ സമാനായുകോ ദുതിയം ആസനം ലഭതി. തഥാ വരുണോ ഈസാനോ ച. വരുണോ പന തതിയം ആസനം ലഭതി, ഈസാനോ ചതുത്ഥം. പലായീതി അസുരേഹി പരാജിതോ തസ്മിം രഥേ ഠിതോ അപ്പമത്തകമ്പി രജധജം ദിസ്വാ പലായനധമ്മോ.

ഇതിപി സോ ഭഗവാതിആദീനി വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ വിത്ഥാരിതാനേവ. ഇദമവോചാതി ഇദം ധജഗ്ഗപരിത്തം നാമ ഭഗവാ അവോച, യസ്സ ആണാഖേത്തേ കോടിസതസഹസ്സചക്കവാളേ ആനുഭാവോ വത്തതി. ഇദം ആവജ്ജേത്വാ ഹി യക്ഖഭയചോരഭയാദീഹി ദുക്ഖേഹി മുത്താനം അന്തോ നത്ഥി. തിട്ഠതു അഞ്ഞദുക്ഖവൂപസമോ, ഇദം ആവജ്ജമാനോ ഹി പസന്നചിത്തോ ആകാസേപി പതിട്ഠം ലഭതി.

തത്രിദം വത്ഥു – ദീഘവാപിചേതിയമ്ഹി കിര സുധാകമ്മേ കയിരമാനേ ഏകോ ദഹരോ മുദ്ധവേദികാപാദതോ പതിത്വാ ചേതിയകുച്ഛിയാ ഭസ്സതി. ഹേട്ഠാ ഠിതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ‘‘ധജഗ്ഗപരിത്തം, ആവുസോ, ആവജ്ജാഹീ’’തി ആഹ. സോ മരണഭയേന തജ്ജിതോ ‘‘ധജഗ്ഗപരിത്തം മം രക്ഖതൂ’’തി ആഹ. താവദേവസ്സ ചേതിയകുച്ഛിതോ ദ്വേ ഇട്ഠകാ നിക്ഖമിത്വാ സോപാനം ഹുത്വാ അട്ഠംസു, ഉപരിട്ഠിതോ വല്ലിനിസ്സേണിം ഓതാരേസും. തസ്മിം നിസ്സേണിയം ഠിതേ ഇട്ഠകാ യഥാട്ഠാനേയേവ അട്ഠംസു. തതിയം.

൪. വേപചിത്തിസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൦. ചതുത്ഥേ വേപചിത്തീതി സോ കിര അസുരാനം സബ്ബജേട്ഠകോ. യേനാതി നിപാതമത്തം നന്തി ച. കണ്ഠപഞ്ചമേഹീതി ദ്വീസു ഹത്ഥേസു പാദേസു കണ്ഠേ ചാതി ഏവം പഞ്ചഹി ബന്ധനേഹി. താനി പന നളിനസുത്തം വിയ മക്കടകസുത്തം വിയ ച ചക്ഖുസ്സാപാഥം ആഗച്ഛന്തി, ഇരിയാപഥം രുജ്ഝന്തി. തേഹി പന ചിത്തേനേവ ബജ്ഝതി, ചിത്തേനേവ മുച്ചതി. അക്കോസതീതി ചോരോസി ബാലോസി മൂള്ഹോസി ഥേനോസി ഓട്ഠോസി ഗോണോസി ഗദ്രഭോസി നേരയികോസി തിരച്ഛാനഗതോസി, നത്ഥി തുയ്ഹം സുഗതി, ദുഗ്ഗതിയേവ തുയ്ഹം പാടികങ്ഖാതി ഇമേഹി ദസഹി അക്കോസവത്ഥൂഹി അക്കോസതി. പരിഭാസതീതി, ജരസക്ക, ന ത്വം സബ്ബകാലം ജിനിസ്സസി, യദാ അസുരാനം ജയോ ഭവിസ്സതി, തദാ തമ്പി ഏവം ബന്ധിത്വാ അസുരഭവനസ്സ ദ്വാരേ നിപജ്ജാപേത്വാ പോഥാപേസ്സാമീതി ആദീനി വത്വാ തജ്ജേതി. സക്കോ വിജിതവിജയോ ന തം മനസി കരോതി, മഹാപടിഗ്ഗഹണം പനസ്സ മത്ഥകേ വിധുനന്തോ സുധമ്മദേവസഭം പവിസതി ചേവ നിക്ഖമതി ച. അജ്ഝഭാസീതി ‘‘കിം നു ഖോ ഏസ സക്കോ ഇമാനി ഫരുസവചനാനി ഭയേന തിതിക്ഖതി, ഉദാഹു അധിവാസനഖന്തിയാ സമന്നാഗതത്താ’’തി? വീമംസന്തോ അഭാസി.

ദുബ്ബല്യാ നോതി ദുബ്ബലഭാവേന നു. പടിസംയുജേതി പടിസംയുജേയ്യ പടിപ്ഫരേയ്യ. പഭിജ്ജേയ്യുന്തി വിരജ്ജേയ്യും. പകുജ്ഝേയ്യുന്തിപി പാഠോ. പരന്തി പച്ചത്ഥികം. യോ സതോ ഉപസമ്മതീതി യോ സതിമാ ഹുത്വാ ഉപസമ്മതി, തസ്സ ഉപസമംയേവാഹം ബാലസ്സ പടിസേധനം മഞ്ഞേതി അത്ഥോ. യദാ നം മഞ്ഞതീതി യസ്മാ തം മഞ്ഞതി. അജ്ഝാരുഹതീതി അജ്ഝോത്ഥരതി. ഗോവ ഭിയ്യോ പലായിനന്തി യഥാ ഗോയുദ്ധേ താവദേവ ദ്വേ ഗാവോ യുജ്ഝന്തേ ഗോഗണോ ഓലോകേന്തോ തിട്ഠതി, യദാ പന ഏകോ പലായതി, അഥ നം പലായന്തം സബ്ബോ ഗോഗണോ ഭിയ്യോ അജ്ഝോത്ഥരതി. ഏവം ദുമ്മേധോ ഖമന്തം ഭിയ്യോ അജ്ഝോത്ഥരതീതി അത്ഥോ.

സദത്ഥപരമാതി സകത്ഥപരമാ. ഖന്ത്യാ ഭിയ്യോ ന വിജ്ജതീതി തേസു സകഅത്ഥപരമേസു അത്ഥേസു ഖന്തിതോ ഉത്തരിതരോ അഞ്ഞോ അത്ഥോ ന വിജ്ജതി. തമാഹു പരമം ഖന്തിന്തി യോ ബലവാ തിതിക്ഖതി, തസ്സ തം ഖന്തിം പരമം ആഹു. ബാലബലം നാമ അഞ്ഞാണബലം. തം യസ്സ ബലം, അബലമേവ തം ബലന്തി ആഹു കഥേന്തീതി ദീപേതി. ധമ്മഗുത്തസ്സാതി ധമ്മേന രക്ഖിതസ്സ, ധമ്മം വാ രക്ഖന്തസ്സ. പടിവത്താതി പടിപ്ഫരിത്വാ വത്താ, പടിപ്ഫരിത്വാ വാ ബാലബലന്തി വദേയ്യാപി, ധമ്മട്ഠം പന ചാലേതും സമത്ഥോ നാമ നത്ഥി. തസ്സേവ തേന പാപിയോതി തേന കോധേന തസ്സേവ പുഗ്ഗലസ്സ പാപം. കതരസ്സ? യോ കുദ്ധം പടികുജ്ഝതി. തികിച്ഛന്താനന്തി ഏകവചനേ ബഹുവചനം, തികിച്ഛന്തന്തി അത്ഥോ. ജനാ മഞ്ഞന്തീതി ഏവരൂപം അത്തനോ ച പരസ്സ ചാതി ഉഭിന്നം അത്ഥം തികിച്ഛന്തം നിപ്ഫാദേന്തം പുഗ്ഗലം ‘‘അന്ധബാലോ അയ’’ന്തി അന്ധബാലപുഥുജ്ജനാവ ഏവം മഞ്ഞന്തി. ധമ്മസ്സ അകോവിദാതി ചതുസച്ചധമ്മേ അഛേകാ. ഇധാതി ഇമസ്മിം സാസനേ. ഖോതി നിപാതമത്തം. ചതുത്ഥം.

൫. സുഭാസിതജയസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൧. പഞ്ചമേ അസുരിന്ദം ഏതദവോചാതി ഛേകതായ ഏതം അവോച. ഏവം കിരസ്സ അഹോസി ‘‘പരസ്സ നാമ ഗാഹം മോചേത്വാ പഠമം വത്തും ഗരു. പരസ്സ വചനം അനുഗന്ത്വാ പന പച്ഛാ സുഖം വത്തു’’ന്തി. പുബ്ബദേവാതി ദേവലോകേ ചിരനിവാസിനോ പുബ്ബസാമികാ, തുമ്ഹാകം താവ പവേണിആഗതം ഭണഥാതി. അദണ്ഡാവചരാതി ദണ്ഡാവചരണരഹിതാ, ദണ്ഡം വാ സത്ഥം വാ ഗഹേതബ്ബന്തി ഏവമേത്ഥ നത്ഥീതി അത്ഥോ. പഞ്ചമം.

൬. കുലാവകസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൨. ഛട്ഠേ അജ്ഝഭാസീതി തസ്സ കിര സിമ്ബലിവനാഭിമുഖസ്സ ജാതസ്സ രഥസദ്ദോ ച ആജാനീയസദ്ദോ ധജസദ്ദോ ച സമന്താ അസനിപാതസദ്ദോ വിയ അഹോസി. തം സുത്വാ സിമ്ബലിവനേ ബലവസുപണ്ണാ പലായിംസു, ജരാജിണ്ണാ ചേവ രോഗദുബ്ബലാ ച അസഞ്ജാതപക്ഖപോതകാ ച പലായിതും അസക്കോന്താ, മരണഭയേന തജ്ജിതാ ഏകപ്പഹാരേനേവ മഹാവിരവം വിരവിംസു. സക്കോ തം സുത്വാ ‘‘കസ്സ സദ്ദോ, താതാ’’തി? മാതലിം പുച്ഛി. രഥസദ്ദം, തേ ദേവ, സുത്വാ സുപണ്ണാ പലായിതും അസക്കോന്താ വിരവന്തീതി. തം സുത്വാ കരുണാസമാവജ്ജിതഹദയോ അഭാസി. ഈസാമുഖേനാതി രഥസ്സ ഈസാമുഖേന. യഥാ കുലാവകേ ഈസാമുഖം ന സഞ്ചുണ്ണേതി, ഏവം ഇമിനാ ഈസാമുഖേന തേ പരിവജ്ജയ. സോ ഹി രഥോ പുഞ്ഞപച്ചയനിബ്ബത്തോ ചക്കവാളപബ്ബതേപി സിനേരുമ്ഹിപി സമ്മുഖീഭൂതേ വിനിവിജ്ഝിത്വാവ ഗച്ഛതി ന സജ്ജതി, ആകാസഗതസദിസേനേവ ഗച്ഛതി. സചേ തേന സിമ്ബലിവനേന ഗതോ ഭവേയ്യ, യഥാ മഹാസകടേ കദലിവനമജ്ഝേന വാ ഏരണ്ഡവനമജ്ഝേന വാ ഗച്ഛന്തേ സബ്ബവനം വിഭഗ്ഗം നിമ്മഥിതം ഹോതി, ഏവം തമ്പി സിമ്ബലിവനം ഭവേയ്യ. ഛട്ഠം.

൭. നദുബ്ഭിയസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൩. സത്തമേ ഉപസങ്കമീതി ‘‘അയം സക്കോ ‘യോപി മേ അസ്സ സുപച്ചത്ഥികോ, തസ്സ പാഹം ന ദുബ്ഭേയ്യ’ന്തി ചിന്തേതി, മയാ തസ്സ പച്ചത്ഥികതരോ നാമ നത്ഥി, വീമംസിസ്സാമി താവ നം, കിം നു ഖോ മം പസ്സിത്വാ ദുബ്ഭതി, ന ദുബ്ഭതീ’’തി ചിന്തേത്വാ ഉപസങ്കമി. തിട്ഠ വേപചിത്തി ഗഹിതോസീതി വേപചിത്തി, ഏത്ഥേവ തിട്ഠ, ഗഹിതോ ത്വം മയാതി വദതി. സഹ വചനേനേവസ്സ സോ കണ്ഠപഞ്ചമേഹി ബന്ധനേഹി ബദ്ധോവ അഹോസി. സപസ്സു ച മേതി മയി അദുബ്ഭത്ഥായ സപഥം കരോഹീതി വദതി. യം മുസാഭണതോ പാപന്തി ഇമസ്മിം കപ്പേ പഠമകപ്പികേസു ചേതിയരഞ്ഞോ പാപം സന്ധായാഹ. അരിയൂപവാദിനോതി കോകലികസ്സ വിയ പാപം. മിത്തദ്ദുനോ ച യം പാപന്തി മഹാകപിജാതകേ മഹാസത്തേ ദുട്ഠചിത്തസ്സ പാപം. അകതഞ്ഞുനോതി ദേവദത്തസദിസസ്സ അകതഞ്ഞുനോ പാപം. ഇമാനി കിര ഇമസ്മിം കപ്പേ ചത്താരി മഹാപാപാനി. സത്തമം.

൮. വേരോചനഅസുരിന്ദസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൪. അട്ഠമേ അട്ഠംസൂതി ദ്വാരപാലരൂപകാനി വിയ ഠിതാ. നിപ്ഫദാതി നിപ്ഫത്തി, യാവ അത്ഥോ നിപ്ഫജ്ജതി, താവ വായമേഥേവാതി വദതി. ദുതിയഗാഥാ സക്കസ്സ. തത്ഥ ഖന്ത്യാ ഭിയ്യോതി നിപ്ഫന്നസോഭനേസു അത്ഥേസു ഖന്തിതോ ഉത്തരിതരോ അത്ഥോ നാമ നത്ഥി. അത്ഥജാതാതി കിച്ചജാതാ. സോണസിങ്ഗാലാദയോപി ഹി ഉപാദായ അകിച്ചജാതോ സത്തോ നാമ നത്ഥി. ഇതോ ഏത്തോ ഗമനമത്തമ്പി കിച്ചമേവ ഹോതി. സംയോഗപരമാ ത്വേവ, സമ്ഭോഗാ സബ്ബപാണിനന്തി പാരിവാസികഓദനാദീനി ഹി അസമ്ഭോഗാരഹാനി ഹോന്തി, താനി പുന ഉണ്ഹാപേത്വാ ഭജ്ജിത്വാ സപ്പിമധുഫാണിതാദീഹി സംയോജിതാനി സമ്ഭോഗാരഹാനി ഹോന്തി. തേനാഹ ‘‘സംയോഗപരമാ ത്വേവ, സമ്ഭോഗാ സബ്ബപാണിന’’ന്തി. നിപ്ഫന്നസോഭനോ അത്ഥോതി ഇമേ അത്ഥാ നാമ നിപ്ഫന്നാവ സോഭന്തി. പുന ചതുത്ഥഗാഥാ സക്കസ്സ. തത്ഥാപി വുത്തനയേനേവ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. അട്ഠമം.

൯. അരഞ്ഞായതനഇസിസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൫. നവമേ പണ്ണകുടീസു സമ്മന്തീതി ഹിമവന്തപദേസേ രമണീയേ അരഞ്ഞായതനേ രത്തിട്ഠാനദിവാട്ഠാനചങ്കമനാദീഹി സമ്പന്നാസു പണ്ണസാലാസു വസന്തി. സക്കോ ച ദേവാനമിന്ദോ വേപചിത്തി ചാതി ഇമേ ദ്വേ ജനാ ജാമാതികസസുരാ കാലേന കലഹം കരോന്തി, കാലേന ഏകതോ ചരന്തി, ഇമസ്മിം പന കാലേ ഏകതോ ചരന്തി. പടലിയോതി ഗണങ്ഗണൂപാഹനാ. ഖഗ്ഗം ഓലഗ്ഗേത്വാതി ഖഗ്ഗം അംസേ ഓലഗ്ഗേത്വാ. ഛത്തേനാതി ദിബ്ബസേതച്ഛത്തേന മത്ഥകേ ധാരയമാനേന. അപബ്യാമതോ കരിത്വാതി ബ്യാമതോ അകത്വാ. ചിരദിക്ഖിതാനന്തി ചിരസമാദിണ്ണവതാനം. ഇതോ പടിക്കമ്മാതി ‘‘ഇതോ പക്കമ പരിവജ്ജയ, മാ ഉപരിവാതേ തിട്ഠാ’’തി വദന്തി. ന ഹേത്ഥ ദേവാതി ഏതസ്മിം സീലവന്താനം ഗന്ധേ ദേവാ ന പടിക്കൂലസഞ്ഞിനോ, ഇട്ഠകന്തമനാപസഞ്ഞിനോയേവാതി ദീപേതി. നവമം.

൧൦. സമുദ്ദകസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൬. ദസമേ സമുദ്ദതീരേ പണ്ണകുടീസൂതി ചക്കവാളമഹാസമുദ്ദപിട്ഠിയം രജതപട്ടവണ്ണേ വാലുകപുളിനേ വുത്തപ്പകാരാസു പണ്ണസാലാസു വസന്തി. സിയാപി നോതി സിയാപി അമ്ഹാകം. അഭയദക്ഖിണം യാചേയ്യാമാതി അഭയദാനം യാചേയ്യാമ. യേഭുയ്യേന കിര ദേവാസുരസങ്ഗാമോ മഹാസമുദ്ദപിട്ഠേ ഹോതി. അസുരാനം ന സബ്ബകാലം ജയോ ഹോതി, ബഹുവാരേ പരാജയോവ ഹോതി. തേ ദേവേഹി പരാജിതാ പലായന്താ ഇസീനം അസ്സമപദേന ഗച്ഛന്താ ‘‘സക്കോ ഇമേഹി സദ്ധിം മന്തേത്വാ അമ്ഹേ നാസേതി, ഗണ്ഹഥ പുത്തഹതായ പുത്തേ’’തി കുപിതാ അസ്സമപദേ പാനീയഘടചങ്കമനസാലാദീനി വിദ്ധംസേന്തി. ഇസയോ അരഞ്ഞതോ ഫലാഫലം ആദായ ആഗതാ നം ദിസ്വാ പുന ദുക്ഖേന പടിപാകതികം കരോന്തി. തേപി പുനപ്പുനം തഥേവ വിനാസേന്തി. തസ്മാ ‘‘ഇദാനി തേസം സങ്ഗാമോ പച്ചുപട്ഠിതോ’’തി സുത്വാ ഏവം ചിന്തയിംസു.

കാമംകരോതി ഇച്ഛിതകരോ. ഭയസ്സ അഭയസ്സ വാതി ഭയം വാ അഭയം വാ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – സചേ ത്വം അഭയം ദാതുകാമോ, അഭയം ദാതും പഹോസി. സചേ ഭയം ദാതുകാമോ. ഭയം ദാതും പഹോസി. അമ്ഹാകം പന അഭയദാനം ദേഹീതി. ദുട്ഠാനന്തി വിരുദ്ധാനം. പവുത്തന്തി ഖേത്തേ പതിട്ഠാപിതം.

തിക്ഖത്തും ഉബ്ബിജ്ജീതി സായമാസഭത്തം ഭുഞ്ജിത്വാ സയനം അഭിരുയ്ഹ നിപന്നോ നിദ്ദായ ഓക്കന്തമത്തായ സമന്താ ഠത്വാ സത്തിസതേന പഹടോ വിയ വിരവന്തോ ഉട്ഠഹതി, ദസയോജനസഹസ്സം അസുരഭവനം ‘‘കിമിദ’’ന്തി സങ്ഖോഭം ആപജ്ജതി. അഥ നം ആഗന്ത്വാ ‘‘കിമിദ’’ന്തി പുച്ഛന്തി. സോ ‘‘ന കിഞ്ചീ’’തി വദതി. ദുതിയയാമാദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഇതി അസുരാനം ‘‘മാ ഭായി, മഹാരാജാ’’തി തം അസ്സാസേന്താനംയേവ അരുണം ഉഗ്ഗച്ഛതി. ഏവമസ്സ തതോ പട്ഠായ ഗേലഞ്ഞജാതം ചിത്തം വേപതി. തേനേവ ചസ്സ ‘‘വേപചിത്തീ’’തി അപരം നാമം ഉദപാദീതി. ദസമം.

പഠമോ വഗ്ഗോ.