൧൦. അരഞ്ഞസുത്തവണ്ണനാ

൧൦. ദസമേ സന്താനന്തി സന്തകിലേസാനം, പണ്ഡിതാനം വാ. ‘‘സന്തോ ഹവേ സബ്ഭി പവേദയന്തി (ജാ. ൨.൨൧.൪൧൩), ദൂരേ സന്തോ പകാസന്തീ’’തിആദീസു (ധ. പ. ൩൦൪) ഹി പണ്ഡിതാപി സന്തോതി വുത്താ. ബ്രഹ്മചാരിനന്തി സേട്ഠചാരീനം മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയവാസം വസന്താനം. കേന വണ്ണോ പസീദതീതി കേന കാരണേന ഛവിവണ്ണോ പസീദതീതി പുച്ഛതി. കസ്മാ പനേസാ ഏവം പുച്ഛതി? ഏസാ കിര വനസണ്ഡവാസികാ ഭുമ്മദേവതാ ആരഞ്ഞകേ ഭിക്ഖൂ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തേ അരഞ്ഞം പവിസിത്വാ രത്തിട്ഠാനദിവാട്ഠാനേസു മൂലകമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ നിസിന്നേ പസ്സതി. തേസഞ്ച ഏവം നിസിന്നാനം ബലവചിത്തേകഗ്ഗതാ ഉപ്പജ്ജതി. തതോ വിസഭാഗസന്തതി വൂപസമ്മതി, സഭാഗസന്തതി ഓക്കമതി, ചിത്തം പസീദതി. ചിത്തേ പസന്നേ ലോഹിതം പസീദതി, ചിത്തസമുട്ഠാനാനി ഉപാദാരൂപാനി പരിസുദ്ധാനി ഹോന്തി, വണ്ടാ പമുത്തതാലഫലസ്സ വിയ മുഖസ്സ വണ്ണോ ഹോതി. തം ദിസ്വാ ദേവതാ ചിന്തേസി – ‘‘സരീരവണ്ണോ നാമായം പണീതാനി രസസമ്പന്നാനി ഭോജനാനി സുഖസമ്ഫസ്സാനി നിവാസനപാപുരണസയനാനി ഉതുസുഖേ തേഭൂമികാദിഭേദേ ച പാസാദേ മാലാഗന്ധവിലേപനാദീനി ച ലഭന്താനം പസീദതി, ഇമേ പന ഭിക്ഖൂ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ മിസ്സകഭത്തം ഭുഞ്ജന്തി, വിരളമഞ്ചകേ വാ ഫലകേ വാ സിലായ വാ സയനാനി കപ്പേന്തി, രുക്ഖമൂലാദീസു വാ അബ്ഭോകാസേ വാ വസന്തി, കേന നു ഖോ കാരണേന ഏതേസം വണ്ണോ പസീദതീ’’തി. തസ്മാ പുച്ഛി.

അഥസ്സാ ഭഗവാ കാരണം കഥേന്തോ ദുതിയം ഗാഥം ആഹ. തത്ഥ അതീതന്തി അതീതേ അസുകോ നാമ രാജാ ധമ്മികോ അഹോസി, സോ അമ്ഹാകം പണീതേ പച്ചയേ അദാസി. ആചരിയുപജ്ഝായാ ലാഭിനോ അഹേസും. അഥ മയം ഏവരൂപാനി ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിമ്ഹാ, ചീവരാനി പാരുപിമ്ഹാതി ഏവം ഏകച്ചേ പച്ചയബാഹുല്ലികാ വിയ ഇമേ ഭിക്ഖൂ അതീതം നാനുസോചന്തി. നപ്പജപ്പന്തി നാഗതന്തി അനാഗതേ ധമ്മികോ രാജാ ഭവിസ്സതി, ഫീതാ ജനപദാ ഭവിസ്സന്തി, ബഹൂനി സപ്പിനവനീതാദീനി ഉപ്പജ്ജിസ്സന്തി, ‘‘ഖാദഥ ഭുഞ്ജഥാ’’തി തത്ഥ തത്ഥ വത്താരോ ഭവിസ്സന്തി, തദാ മയം ഏവരൂപാനി ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സാമ, ചീവരാനി പാരുപിസ്സാമാതി ഏവം അനാഗതം ന പത്ഥേന്തി. പച്ചുപ്പന്നേനാതി യേന കേനചി തങ്ഖണേ ലദ്ധേന യാപേന്തി. തേനാതി തേന തിവിധേനാപി കാരണേന.

ഏവം വണ്ണസമ്പത്തിം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി തസ്സേവ വണ്ണസ്സ വിനാസം ദസ്സേന്തോ അനന്തരം ഗാഥമാഹ. തത്ഥ അനാഗതപ്പജപ്പായാതി അനാഗതസ്സ പത്ഥനായ. ഏതേനാതി ഏതേന കാരണദ്വയേന. നളോവ ഹരിതോ ലുതോതി യഥാ ഹരിതോ നളോ ലായിത്വാ ഉണ്ഹപാസാണേ പക്ഖിത്തോ സുസ്സതി, ഏവം സുസ്സന്തീതി.

അരഞ്ഞസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ. നളവഗ്ഗോ പഠമോ.