൯. അരണവിഭങ്ഗസുത്തവണ്ണനാ

൩൨൩. ഏവം മേ സുതന്തി അരണവിഭങ്ഗസുത്തം. തത്ഥ നേവുസ്സാദേയ്യ ന അപസാദേയ്യാതി ഗേഹസിതവസേന കഞ്ചി പുഗ്ഗലം നേവ ഉക്ഖിപേയ്യ ന അവക്ഖിപേയ്യ. ധമ്മമേവ ദേസേയ്യാതി സഭാവമേവ കഥേയ്യ. സുഖവിനിച്ഛയന്തി വിനിച്ഛിതസുഖം. രഹോ വാദന്തി പരമ്മുഖാ അവണ്ണം, പിസുണവാചന്തി അത്ഥോ. സമ്മുഖാ ന ഖീണന്തി സമ്മുഖാപി ഖീണം ആകിണ്ണം സംകിലിട്ഠം വാചം ന ഭണേയ്യ. നാഭിനിവേസേയ്യാതി ന അധിട്ഠഹിത്വാ ആദായ വോഹരേയ്യ. സമഞ്ഞന്തി ലോകസമഞ്ഞം ലോകപണ്ണത്തിം. നാതിധാവേയ്യാതി നാതിക്കമേയ്യ.

൩൨൪. കാമപടിസന്ധിസുഖിനോതി കാമപടിസന്ധിനാ കാമൂപസംഹിതേന സുഖേന സുഖിതസ്സ. സദുക്ഖോതി വിപാകദുക്ഖേന സംകിലേസദുക്ഖേനപി സദുക്ഖോ. സഉപഘാതോതി വിപാകൂപഘാതകിലേസൂപഘാതേഹേവ സഉപഘാതോ. തഥാ സപരിളാഹോ. മിച്ഛാപടിപദാതി അയാഥാവപടിപദാ അകുസലപടിപദാ.

൩൨൬. ഇത്ഥേകേ അപസാദേതീതി ഏവം ഗേഹസിതവസേന ഏകച്ചേ പുഗ്ഗലേ അപസാദേതി. ഉസ്സാദനേപി ഏസേവ നയോ. ഭവസംയോജനന്തി ഭവബന്ധനം, തണ്ഹായേതം നാമം.

സുഭൂതിത്ഥേരോ കിര ഇമം ചതുക്കം നിസ്സായ ഏതദഗ്ഗേ ഠപിതോ. ഭഗവതോ ഹി ധമ്മം ദേസേന്തസ്സ പുഗ്ഗലാനം ഉസ്സാദനാഅപസാദനാ പഞ്ഞായന്തി, തഥാ സാരിപുത്തത്ഥേരാദീനം. സുഭൂതിത്ഥേരസ്സ പന ധമ്മദേസനായ ‘‘അയം പുഗ്ഗലോ അപ്പടിപന്നകോ അനാരാധകോ’’തി വാ, ‘‘അയം സീലവാ ഗുണവാ ലജ്ജിപേസലോ ആചാരസമ്പന്നോ’’തി വാ നത്ഥി, ധമ്മദേസനായ പനസ്സ ‘‘അയം മിച്ഛാപടിപദാ, അയം സമ്മാപടിപദാ’’ത്വേവ പഞ്ഞായതി. തസ്മാ ഭഗവാ ‘‘ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം അരണവിഹാരീനം യദിദം സുഭൂതീ’’തി ആഹ.

൩൨൯. കാലഞ്ഞൂ അസ്സാതി അസമ്പത്തേ ച അതിക്കന്തേ ച കാലേ അകഥേത്വാ ‘‘ഇദാനി വുച്ചമാനം മഹാജനോ ഗണ്ഹിസ്സതീ’’തി യുത്തപത്തകാലം ഞത്വാവ പരമ്മുഖാ അവണ്ണം ഭാസേയ്യ. ഖീണവാദേപി ഏസേവ നയോ.

൩൩൦. ഉപഹഞ്ഞതീതി ഘാതിയതി. സരോപി ഉപഹഞ്ഞതീതി സദ്ദോപി ഭിജ്ജതി. ആതുരീയതീതി ആതുരോ ഹോതി ഗേലഞ്ഞപ്പത്തോ സാബാധോ. അവിസ്സട്ഠന്തി വിസ്സട്ഠം അപലിബുദ്ധം ന ഹോതി.

൩൩൧. തദേവാതി തംയേവ ഭാജനം. അഭിനിവിസ്സ വോഹരതീതി പത്തന്തി സഞ്ജാനനജനപദം ഗന്ത്വാ ‘‘പത്തം ആഹരഥ ധോവഥാ’’തി സുത്വാ ‘‘അന്ധബാലപുഥുജ്ജനോ, നയിദം പത്തം, പാതി നമേസാ, ഏവം വദാഹീ’’തി അഭിനിവിസ്സ വോഹരതി. ഏവം സബ്ബപദേഹി യോജേതബ്ബം. അതിസാരോതി അതിധാവനം.

൩൩൨. തഥാ തഥാ വോഹരതി അപരാമസന്തി അമ്ഹാകം ജനപദേ ഭാജനം പാതീതി വുച്ചതി, ഇമേ പന നം പത്തന്തി വദന്തീതി തതോ പട്ഠായ ജനപദവോഹാരം മുഞ്ചിത്വാ പത്തം പത്തന്തേവ അപരാമസന്തോ വോഹരതി. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ.

൩൩൩. ഇദാനി മരിയാദഭാജനീയം കരോന്തോ തത്ര, ഭിക്ഖവേതിആദിമാഹ. തത്ഥ സരണോതി സരജോ സകിലേസോ. അരണോതി അരജോ നിക്കിലേസോ. സുഭൂതി ച പന, ഭിക്ഖവേതി അയം ഥേരോ ദ്വീസു ഠാനേസു ഏതദഗ്ഗം ആരുള്ഹോ ‘‘അരണവിഹാരീനം യദിദം സുഭൂതി, ദക്ഖിണേയ്യാനം യദിദം സുഭൂതീ’’തി (അ. നി. ൧.൨൦൨).

ധമ്മസേനാപതി കിര വത്ഥും സോധേതി, സുഭൂതിത്ഥേരോ ദക്ഖിണം സോധേതി. തഥാ ഹി ധമ്മസേനാപതി പിണ്ഡായ ചരന്തോ ഗേഹദ്വാരേ ഠിതോ യാവ ഭിക്ഖം ആഹരന്തി, താവ പുബ്ബഭാഗേ പരിച്ഛിന്ദിത്വാ നിരോധം സമാപജ്ജതി, നിരോധാ വുട്ഠായ ദേയ്യധമ്മം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. സുഭൂതിത്ഥേരോ ച തഥേവ മേത്താഝാനം സമാപജ്ജതി, മേത്താഝാനാ വുട്ഠായ ദേയ്യധമ്മം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ഏവം പന കാതും സക്കാതി. ആമ സക്കാ, നേവ അച്ഛരിയഞ്ചേതം, യം മഹാഭിഞ്ഞപ്പത്താ സാവകാ ഏവം കരേയ്യും. ഇമസ്മിമ്പി ഹി തമ്ബപണ്ണിദീപേ പോരാണകരാജകാലേ പിങ്ഗലബുദ്ധരക്ഖിതത്ഥേരോ നാമ ഉത്തരഗാമം നിസ്സായ വിഹാസി. തത്ഥ സത്ത കുലസതാനി ഹോന്തി, ഏകമ്പി തം കുലദ്വാരം നത്ഥി, യത്ഥ ഥേരോ സമാപത്തിം ന സമാപജ്ജി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

അരണവിഭങ്ഗസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.