൪. ലോമസകങ്ഗിയഭദ്ദേകരത്തസുത്തവണ്ണനാ

൨൮൬. ഏവം മേ സുതന്തി ലോമസകങ്ഗിയഭദ്ദേകരത്തസുത്തം. തത്ഥ ലോമസകങ്ഗിയോതി അങ്ഗഥേരോ കിര നാമേസ, കായസ്സ പന ഈസകലോമസാകാരതായ ലോമസകങ്ഗിയോതി പാകടോ ജാതോ. ചന്ദനോ ദേവപുത്തോതി കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധകാലേ കിരേസ ചന്ദനോ നാമ ഉപാസകോ അഡ്ഢോ മഹദ്ധനോ തീണി രതനാനി ചതൂഹി പച്ചയേഹി പൂജേത്വാ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തോ, പുരിമനാമേന ചന്ദനോ ദേവപുത്തോത്വേവ സങ്ഖം ഗതോ. പണ്ഡുകമ്ബലസിലായന്തി രത്തകമ്ബലസിലായം. തസ്സാ കിര രത്തകമ്ബലസ്സേവ ജയസുമനപുപ്ഫരാസി വിയ വണ്ണോ, തസ്മാ ‘‘പണ്ഡുകമ്ബലസിലാ’’തി വുച്ചതി.

കദാ പന തത്ഥ ഭഗവാ വിഹാസീതി? ബോധിപത്തിതോ സത്തമേ സംവച്ഛരേ സാവത്ഥിയം ആസാള്ഹീമാസപുണ്ണമായ ദ്വാദസയോജനായ പരിസായ മജ്ഝേ യമകപാടിഹാരിയം കത്വാ ഓരുയ്ഹ കണ്ഡമ്ബമൂലേ പഞ്ഞത്തവരബുദ്ധാസനേ നിസീദിത്വാ ധമ്മദേസനായ മഹാജനം മഹാവിദുഗ്ഗതോ ഉദ്ധരിത്വാ ബുദ്ധാ നാമ യസ്മാ പാടിഹാരിയം കത്വാ മനുസ്സപഥേ ന വസന്തി, തസ്മാ പസ്സമാനസ്സേവ തസ്സ ജനസ്സ പദവീക്കമം കത്വാ താവതിംസഭവനേ പാരിച്ഛത്തകമൂലേ പണ്ഡുകമ്ബലസിലായം വസ്സം ഉപഗതോ, തസ്മിം സമയേ വിഹാസി.

തത്ര ഭഗവാതി തത്ര വിഹരന്തോ ഭഗവാ യേഭുയ്യേന ദസഹി ചക്കവാളസഹസ്സേഹി സന്നിപതിതാഹി ദേവതാഹി പരിവുതോ മാതരം കായസക്ഖിം കത്വാ അഭിധമ്മപിടകം കഥേന്തോ ഗമ്ഭീരം നിപുണം തിലക്ഖണാഹതം രൂപാരൂപപരിച്ഛേദകഥം പടിവിജ്ഝിതും അസക്കോന്താനം ദേവാനം സംവേഗജനനത്ഥം അന്തരന്തരാ ഭദ്ദേകരത്തസ്സ ഉദ്ദേസഞ്ച വിഭങ്ഗഞ്ച അഭാസി. തത്രായം ദേവപുത്തോ ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ ഇമാ ഗാഥാ സദ്ധിം വിഭങ്ഗേന ഉഗ്ഗണ്ഹി, ദേവത്തസ്സ പന പമാദാധിട്ഠാനത്താ ദിബ്ബേഹി ആരമ്മണേഹി നിപ്പീളിയമാനോ അനുപുബ്ബേന സുത്തം സമ്മുട്ഠോ ഗാഥാമത്തമേവ ധാരേസി. തേനാഹ ‘‘ഏവം ഖോ അഹം ഭിക്ഖു ധാരേമി ഭദ്ദേകരത്തിയോ ഗാഥാ’’തി.

ഉഗ്ഗണ്ഹാഹി ത്വന്തിആദീസു തുണ്ഹീഭൂതോ നിസീദിത്വാ സുണന്തോ ഉഗ്ഗണ്ഹാതി നാമ, വാചായ സജ്ഝായം കരോന്തോ പരിയാപുണാതി നാമ, അഞ്ഞേസം വാചേന്തോ ധാരേതി നാമ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

ലോമസകങ്ഗിയഭദ്ദേകരത്തസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.