൭. മഹാസളായതനികസുത്തവണ്ണനാ

൪൨൮. ഏവം മേ സുതന്തി മഹാസളായതനികസുത്തം. തത്ഥ മഹാസളായതനികന്തി മഹന്താനം ഛന്നം ആയതനാനം ജോതകം ധമ്മപരിയായം.

൪൨൯. അജാനന്തി സഹവിപസ്സനേന മഗ്ഗേന അജാനന്തോ. ഉപചയം ഗച്ഛന്തീതി വുഡ്ഢിം ഗച്ഛന്തി, വസിഭാവം ഗച്ഛന്തീതി അത്ഥോ. കായികാതി പഞ്ചദ്വാരികദരഥാ. ചേതസികാതി മനോദ്വാരികദരഥാ. സന്താപാദീസുപി ഏസേവ നയോ.

൪൩൦. കായസുഖന്തി പഞ്ചദ്വാരികസുഖം. ചേതോസുഖന്തി മനോദ്വാരികസുഖം. ഏത്ഥ ച പഞ്ചദ്വാരികജവനേന സമാപജ്ജനം വാ വുട്ഠാനം വാ നത്ഥി, ഉപ്പന്നമത്തകമേവ ഹോതി. മനോദ്വാരികേന സബ്ബം ഹോതി. അയഞ്ച മഗ്ഗവുട്ഠാനസ്സ പച്ചയഭൂതാ ബലവവിപസ്സനാ, സാപി മനോദ്വാരികേനേവ ഹോതി.

൪൩൧. തഥാഭൂതസ്സാതി കുസലചിത്തസമ്പയുത്തചേതോസുഖസമങ്ഗീഭൂതസ്സ. പുബ്ബേവ ഖോ പനസ്സാതി അസ്സ ഭിക്ഖുനോ വാചാകമ്മന്താജീവാ പുബ്ബസുദ്ധികാ നാമ ആദിതോ പട്ഠായ പരിസുദ്ധാവ ഹോന്തി. ദിട്ഠിസങ്കപ്പവായാമസതിസമാധിസങ്ഖാതാനി പന പഞ്ചങ്ഗാനി സബ്ബത്ഥകകാരാപകങ്ഗാനി നാമ. ഏവം ലോകുത്തരമഗ്ഗോ അട്ഠങ്ഗികോ വാ സത്തങ്ഗികോ വാ ഹോതി.

വിതണ്ഡവാദീ പന ‘‘യാ യഥാഭൂതസ്സ ദിട്ഠീ’’തി ഇമമേവ സുത്തപദേസം ഗഹേത്വാ ‘‘ലോകുത്തരമഗ്ഗോ പഞ്ചങ്ഗികോ’’തി വദതി. സോ – ‘‘ഏവമസ്സായം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛതീ’’തി ഇമിനാ അനന്തരവചനേനേവ പടിസേധിതബ്ബോ. ഉത്തരി ച ഏവം സഞ്ഞാപേതബ്ബോ – ലോകുത്തരമഗ്ഗോ പഞ്ചങ്ഗികോ നാമ നത്ഥി, ഇമാനി പന പഞ്ച സബ്ബത്ഥകകാരാപകങ്ഗാനി മഗ്ഗക്ഖണേ വിരതിവസേന പൂരേന്തി. ‘‘യാ ചതൂഹി വചീദുച്ചരിതേഹി ആരതി വിരതീ’’തി ഏവം വുത്തവിരതീസു ഹി മിച്ഛാവാചം പജഹതി, സമ്മാവാചം ഭാവേതി, ഏവം സമ്മാവാചം ഭാവേന്തസ്സ ഇമാനി പഞ്ചങ്ഗികാനി ന വിനാ, സഹേവ വിരതിയാ പൂരേന്തി. സമ്മാകമ്മന്താജീവേസുപി ഏസേവ നയോ. ഇതി വചീകമ്മാദീനി ആദിതോ പട്ഠായ പരിസുദ്ധാനേവ വട്ടന്തി. ഇമാനി പന പഞ്ച സബ്ബത്ഥകകാരാപകങ്ഗാനി വിരതിവസേന പരിപൂരേന്തീതി പഞ്ചങ്ഗികോ മഗ്ഗോ നാമ നത്ഥി. സുഭദ്ദസുത്തേപി (ദീ. നി. ൨.൨൧൪) ചേതം വുത്തം – ‘‘യസ്മിം ഖോ, സുഭദ്ദ, ധമ്മവിനയേ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ’’തി. അഞ്ഞേസു ച അനേകേസു സുത്തസതേസു അട്ഠങ്ഗികോവ മഗ്ഗോ ആഗതോതി.

൪൩൩. ചത്താരോപി സതിപട്ഠാനാതി മഗ്ഗസമ്പയുത്താവ ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ. സമ്മപ്പധാനാദീസുപി ഏസേവ നയോ. യുഗനന്ധാതി ഏകക്ഖണികയുഗനന്ധാ. ഏതേഹി അഞ്ഞസ്മിം ഖണേ സമാപത്തി, അഞ്ഞസ്മിം വിപസ്സനാതി. ഏവം നാനാഖണികാപി ഹോന്തി, അരിയമഗ്ഗേ പന ഏകക്ഖണികാ.

വിജ്ജാ ച വിമുത്തി ചാതി അരഹത്തമഗ്ഗവിജ്ജാ ച ഫലവിമുത്തി ച. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

മഹാസളായതനികസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.