൫. രാഹുലോവാദസുത്തവണ്ണനാ

൪൧൬. ഏവം മേ സുതന്തി രാഹുലോവാദസുത്തം. തത്ഥ വിമുത്തിപരിപാചനീയാതി വിമുത്തിം പരിപാചേന്തീതി വിമുത്തിപരിപാചനീയാ. ധമ്മാതി പന്നരസ ധമ്മാ. തേ സദ്ധിന്ദ്രിയാദീനം വിസുദ്ധികാരണവസേന വേദിതബ്ബാ. വുത്തഞ്ഹേതം –

‘‘അസ്സദ്ധേ പുഗ്ഗലേ പരിവജ്ജയതോ, സദ്ധേ പുഗ്ഗലേ സേവതോ ഭജതോ പയിരുപാസതോ പസാദനീയേ സുത്തന്തേ പച്ചവേക്ഖതോ ഇമേഹി തീഹാകാരേഹി സദ്ധിന്ദ്രിയം വിസുജ്ഝതി. കുസീതേ പുഗ്ഗലേ പരിവജ്ജയതോ ആരദ്ധവീരിയേ പുഗ്ഗലേ സേവതോ ഭജതോ പയിരുപാസതോ സമ്മപ്പധാനേ പച്ചവേക്ഖതോ ഇമേഹി തീഹാകാരേഹി വീരിയിന്ദ്രിയം വിസുജ്ഝതി. മുട്ഠസ്സതീ പുഗ്ഗലേ പരിവജ്ജയതോ ഉപട്ഠിതസ്സതീ പുഗ്ഗലേ സേവതോ ഭജതോ പയിരുപാസതോ സതിപട്ഠാനേ പച്ചവേക്ഖതോ ഇമേഹി തീഹാകാരേഹി സതിന്ദ്രിയം വിസുജ്ഝതി. അസമാഹിതേ പുഗ്ഗലേ പരിവജ്ജയതോ സമാഹിതേ പുഗ്ഗലേ സേവതോ ഭജതോ പയിരുപാസതോ ഝാനവിമോക്ഖേ പച്ചവേക്ഖതോ ഇമേഹി തീഹാകാരേഹി സമാധിന്ദ്രിയം വിസുജ്ഝതി. ദുപ്പഞ്ഞേ പുഗ്ഗലേ പരിവജ്ജയതോ പഞ്ഞവന്തേ പുഗ്ഗലേ സേവതോ ഭജതോ പയിരുപാസതോ ഗമ്ഭീരഞാണചരിയം പച്ചവേക്ഖതോ ഇമേഹി തീഹാകാരേഹി പഞ്ഞിന്ദ്രിയം വിസുജ്ഝതി. ഇതി ഇമേ പഞ്ച പുഗ്ഗലേ പരിവജ്ജയതോ പഞ്ച പുഗ്ഗലേ സേവതോ ഭജതോ പയിരുപാസതോ പഞ്ച സുത്തന്തക്ഖന്ധേ പച്ചവേക്ഖതോ ഇമേഹി പന്നരസഹി ആകാരേഹി ഇമാനി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി വിസുജ്ഝന്തീ’’തി (പടി. മ. ൧.൧൮൫).

അപരേപി പന്നരസ ധമ്മാ വിമുത്തിപരിപാചനീയാ – സദ്ധാദീനി പഞ്ചിമാനി ഇന്ദ്രിയാനി, അനിച്ചസഞ്ഞാ, അനിച്ചേ ദുക്ഖസഞ്ഞാ, ദുക്ഖേ അനത്തസഞ്ഞാ, പഹാനസഞ്ഞാ, വിരാഗസഞ്ഞാതി, ഇമാ പഞ്ച നിബ്ബേധഭാഗിയാ സഞ്ഞാ, മേഘിയത്ഥേരസ്സ കഥിതാ കല്യാണമിത്തതാദയോ പഞ്ചധമ്മാതി. കായ പന വേലായ ഭഗവതോ ഏതദഹോസീതി. പച്ചൂസസമയേ ലോകം വോലോകേന്തസ്സ.

൪൧൯. അനേകാനം ദേവതാസഹസ്സാനന്തി ആയസ്മതാ രാഹുലേന പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ പാദമൂലേ പാലിതനാഗരാജകാലേ പത്ഥനം പട്ഠപേന്തേന സദ്ധിം പത്ഥനം പട്ഠപിതദേവതായേവ. താസു പന കാചി ഭൂമട്ഠകാ ദേവതാ, കാചി അന്തലിക്ഖകാ, കാചി ചാതുമഹാരാജികാ, കാചി ദേവലോകേ, കാചി ബ്രഹ്മലോകേ നിബ്ബത്താ. ഇമസ്മിം പന ദിവസേ സബ്ബാ ഏകട്ഠാനേ അന്ധവനസ്മിംയേവ സന്നിപതിതാ. ധമ്മചക്ഖുന്തി ഉപാലിഓവാദ- (മ. നി. ൨.൬൯) ദീഘനഖസുത്തേസു (മ. നി. ൨.൨൦൬) പഠമമഗ്ഗോ ധമ്മചക്ഖുന്തി വുത്തോ, ബ്രഹ്മായുസുത്തേ (മ. നി. ൨.൩൯൫) തീണി ഫലാനി, ഇമസ്മിം സുത്തേ ചത്താരോ മഗ്ഗാ, ചത്താരി ച ഫലാനി ധമ്മചക്ഖുന്തി വേദിതബ്ബാനി. തത്ഥ ഹി കാചി ദേവതാ സോതാപന്നാ അഹേസും, കാചി സകദാഗാമീ, അനാഗാമീ, ഖീണാസവാ. താസഞ്ച പന ദേവതാനം ഏത്തകാതി ഗണനവസേന പരിച്ഛേദോ നത്ഥി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

രാഹുലോവാദസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.