൩. സപ്പുരിസധമ്മസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൫. ഏവം മേ സുതന്തി സപ്പുരിസധമ്മസുത്തം. തത്ഥ സപ്പുരിസധമ്മന്തി സപ്പുരിസാനം ധമ്മം. അസപ്പുരിസധമ്മന്തി പാപപുരിസാനം ധമ്മം. ഏവം മാതികം ഠപേത്വാപി പുന യഥാ നാമ മഗ്ഗകുസലോ പുരിസോ വാമം മുഞ്ചിത്വാ ദക്ഖിണം ഗണ്ഹാതി. പഠമം മുഞ്ചിതബ്ബം കഥേതി, ഏവം പഹാതബ്ബം ധമ്മം പഠമം ദേസേന്തോ കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസപ്പുരിസധമ്മോതിആദിമാഹ. തത്ഥ ഉച്ചാകുലാതി ഖത്തിയകുലാ വാ ബ്രാഹ്മണകുലാ വാ. ഏതദേവ ഹി കുലദ്വയം ‘‘ഉച്ചാകുല’’ന്തി വുച്ചതി. സോ തത്ഥ പുജ്ജോതി സോ ഭിക്ഖു തേസു ഭിക്ഖൂസു പൂജാരഹോ. അന്തരം കരിത്വാതി അബ്ഭന്തരം കത്വാ.

മഹാകുലാതി ഖത്തിയകുലാ വാ ബ്രാഹ്മണകുലാ വാ വേസ്സകുലാ വാ. ഇദമേവ ഹി കുലത്തയം ‘‘മഹാകുല’’ന്തി വുച്ചതി. മഹാഭോഗകുലാതി മഹന്തേഹി ഭോഗേഹി സമന്നാഗതാ കുലാ. ഉളാരഭോഗകുലാതി ഉളാരേഹി പണീതേഹി ഭോഗേഹി സമ്പന്നകുലാ. ഇമസ്മിം പദദ്വയേ ചത്താരിപി കുലാനി ലബ്ഭന്തി. യത്ഥ കത്ഥചി കുലേ ജാതോ ഹി പുഞ്ഞബലേഹി മഹാഭോഗോപി ഉളാരഭോഗോപി ഹോതിയേവ.

൧൦൬. യസസ്സീതി പരിവാരസമ്പന്നോ. അപ്പഞ്ഞാതാതി രത്തിം ഖിത്തസരാ വിയ സങ്ഘമജ്ഝാദീസു ന പഞ്ഞായന്തി. അപ്പേസക്ഖാതി അപ്പപരിവാരാ.

൧൦൭. ആരഞ്ഞികോതി സമാദിന്നആരഞ്ഞികധുതങ്ഗോ. സേസധുതങ്ഗേസുപി ഏസേവ നയോ. ഇമസ്മിഞ്ച സുത്തേ പാളിയം നവേവ ധുതങ്ഗാനി ആഗതാനി, വിത്ഥാരേന പനേതാനി തേരസ ഹോന്തി. തേസു യം വത്തബ്ബം, തം സബ്ബം സബ്ബാകാരേന വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ ധുതങ്ഗനിദ്ദേസേ വുത്തമേവ.

൧൦൮. അതമ്മയതാതി തമ്മയതാ വുച്ചതി തണ്ഹാ, നിത്തണ്ഹാതി അത്ഥോ. അതമ്മയതഞ്ഞേവ അന്തരം കരിത്വാതി നിത്തണ്ഹതംയേവ കാരണം കത്വാ അബ്ഭന്തരം വാ കത്വാ, ചിത്തേ ഉപ്പാദേത്വാതി അത്ഥോ.

നിരോധവാരേ യസ്മാ അനാഗാമിഖീണാസവാവ തം സമാപത്തിം സമാപജ്ജന്തി, പുഥുജ്ജനസ്സ സാ നത്ഥി, തസ്മാ അസപ്പുരിസവാരോ പരിഹീനോ. ന കഞ്ചി മഞ്ഞതീതി കഞ്ചി പുഗ്ഗലം തീഹി മഞ്ഞനാഹി ന മഞ്ഞതി. ന കുഹിഞ്ചി മഞ്ഞതീതി കിസ്മിഞ്ചി ഓകാസേ ന മഞ്ഞതി. ന കേനചി മഞ്ഞതീതി കേനചി വത്ഥുനാപി തം പുഗ്ഗലം ന മഞ്ഞതി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

സപ്പുരിസധമ്മസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.