൮. സമണമുണ്ഡികസുത്തവണ്ണനാ

൨൬൦. ഏവം മേ സുതന്തി സമണമുണ്ഡികസുത്തം. തത്ഥ ഉഗ്ഗാഹമാനോതി തസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ നാമം. സുമനോതി പകതിനാമം. കിഞ്ചി കിഞ്ചി പന ഉഗ്ഗഹിതും ഉഗ്ഗാഹേതും സമത്ഥതായ ഉഗ്ഗാഹമാനോതി നം സഞ്ജാനന്തി. സമയം പവദന്തി ഏത്ഥാതി സമയപ്പവാദകം. തസ്മിം കിര ഠാനേ ചങ്കീതാരുക്ഖപോക്ഖരസാതിപ്പഭുതയോ ബ്രാഹ്മണാ നിഗണ്ഠാചേലകപരിബ്ബാജകാദയോ ച പബ്ബജിതാ സന്നിപതിത്വാ അത്തനോ അത്തനോ സമയം പവദന്തി കഥേന്തി ദീപേന്തി, തസ്മാ സോ ആരാമോ സമയപ്പവാദകോതി വുച്ചതി. സ്വേവ തിന്ദുകാചീരസങ്ഖാതായ തിമ്ബരൂസകരുക്ഖപന്തിയാ പരിക്ഖിത്തത്താ തിന്ദുകാചീരം. യസ്മാ പനേത്ഥ പഠമം ഏകാ സാലാ അഹോസി, പച്ഛാ മഹാപുഞ്ഞം പോട്ഠപാദപരിബ്ബാജകം നിസ്സായ ബഹൂ സാലാ കതാ, തസ്മാ തമേവ ഏകം സാലം ഉപാദായ ലദ്ധനാമവസേന ഏകസാലകോതി വുച്ചതി. മല്ലികായ പന പസേനദിരഞ്ഞോ ദേവിയാ ഉയ്യാനഭൂതോ സോ പുപ്ഫഫലസഞ്ഛന്നോ ആരാമോതി കത്വാ മല്ലികായ ആരാമോതി സങ്ഖം ഗതോ. തസ്മിം സമയപ്പവാദകേ തിന്ദുകാചീരേ ഏകസാലകേ മല്ലികായ ആരാമേ. പടിവസതീതി വാസഫാസുതായ വസതി. ദിവാ ദിവസ്സാതി ദിവസസ്സ ദിവാ നാമ മജ്ഝന്ഹാതിക്കമോ, തസ്മിം ദിവസസ്സപി ദിവാഭൂതേ അതിക്കന്തമത്തേ മജ്ഝന്ഹികേ നിക്ഖമീതി അത്ഥോ. പടിസല്ലീനോതി തതോ തതോ രൂപാദിഗോചരതോ ചിത്തം പടിസംഹരിത്വാ ലീനോ, ഝാനരതിസേവനവസേന ഏകീഭാവം ഗതോ. മനോഭാവനീയാനന്തി മനവഡ്ഢനകാനം, യേ ആവജ്ജതോ മനസികരോതോ ചിത്തം വിനീവരണം ഹോതി ഉന്നമതി വഡ്ഢതി. യാവതാതി യത്തകാ. അയം തേസം അഞ്ഞതരോതി അയം തേസം അബ്ഭന്തരോ ഏകോ സാവകോ. അപ്പേവ നാമാതി തസ്സ ഉപസങ്കമനം പത്ഥയമാനോ ആഹ. പത്ഥനാകാരണം പന സന്ദകസുത്തേ വുത്തമേവ.

൨൬൧. ഏതദവോചാതി ദന്ദപഞ്ഞോ അയം ഗഹപതി, ധമ്മകഥായ നം സങ്ഗണ്ഹിത്വാ അത്തനോ സാവകം കരിസ്സാമീതി മഞ്ഞമാനോ ഏതം ‘‘ചതൂഹി ഖോ’’തിആദിവചനം അവോച. തത്ഥ പഞ്ഞപേമീതി ദസ്സേമി ഠപേമി. സമ്പന്നകുസലന്തി പരിപുണ്ണകുസലം. പരമകുസലന്തി ഉത്തമകുസലം. അയോജ്ഝന്തി വാദയുദ്ധേന യുജ്ഝിത്വാ ചാലേതും അസക്കുണേയ്യം അചലം നിക്കമ്പം ഥിരം. ന കരോതീതി അകരണമത്തമേവ വദതി, ഏത്ഥ പന സംവരപ്പഹാനം വാ പടിസേവനപ്പഹാനം വാ ന വദതി. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ.

നേവ അഭിനന്ദീതി തിത്ഥിയാ നാമ ജാനിത്വാപി അജാനിത്വാപി യം വാ തം വാ വദന്തീതി മഞ്ഞമാനോ നാഭിനന്ദി. ന പടിക്കോസീതി സാസനസ്സ അനുലോമം വിയ പസന്നാകാരം വിയ വദതീതി മഞ്ഞമാനോ ന പടിസേധേതി.

൨൬൨. യഥാ ഉഗ്ഗാഹമാനസ്സാതി യഥാ തസ്സ വചനം, ഏവം സന്തേ ഉത്താനസേയ്യകോ കുമാരോ അയോജ്ഝസമണോ ഥിരസമണോ ഭവിസ്സതി, മയം പന ഏവം ന വദാമാതി ദീപേതി. കായോതിപി ന ഹോതീതി സകകായോ പരകായോതിപി വിസേസഞാണം ന ഹോതി. അഞ്ഞത്ര ഫന്ദിതമത്താതി പച്ചത്ഥരണേ വലിസമ്ഫസ്സേന വാ മങ്ഗുലദട്ഠേന വാ കായഫന്ദനമത്തം നാമ ഹോതി. തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം കായേന കരണകമ്മം നാമ നത്ഥി. തമ്പി ച കിലേസസഹഗതചിത്തേനേവ ഹോതി. വാചാതിപി ന ഹോതീതി മിച്ഛാവാചാ സമ്മാവാചാതിപി നാനത്തം ന ഹോതി. രോദിതമത്താതി ജിഘച്ഛാപിപാസാപരേതസ്സ പന രോദിതമത്തം ഹോതി. തമ്പി കിലേസസഹഗതചിത്തേനേവ. സങ്കപ്പോതി മിച്ഛാസങ്കപ്പോ സമ്മാസങ്കപ്പോതിപി നാനത്തം ന ഹോതി. വികൂജിതമത്താതി വികൂജിതമത്തം രോദനഹസിതമത്തം ഹോതി. ദഹരകുമാരകാനഞ്ഹി ചിത്തം അതീതാരമ്മണം പവത്തതി, നിരയതോ ആഗതാ നിരയദുക്ഖം സരിത്വാ രോദന്തി, ദേവലോകതോ ആഗതാ ഹസന്തി, തമ്പി കിലേസസഹഗതചിത്തേനേവ ഹോതി. ആജീവോതി മിച്ഛാജീവോ സമ്മാജീവോതിപി നാനത്തം ന ഹോതി. അഞ്ഞത്ര മാതുഥഞ്ഞാതി ഥഞ്ഞചോരദാരകാ നാമ ഹോന്തി, മാതരി ഖീരം പായന്തിയാ അപിവിത്വാ അഞ്ഞവിഹിതകാലേ പിട്ഠിപസ്സേന ആഗന്ത്വാ ഥഞ്ഞം പിവന്തി. ഏത്തകം മുഞ്ചിത്വാ അഞ്ഞോ മിച്ഛാജീവോ നത്ഥി. അയമ്പി കിലേസസഹഗതചിത്തേനേവ ഹോതീതി ദസ്സേതി.

൨൬൩. ഏവം പരിബ്ബാജകവാദം പടിക്ഖിപിത്വാ ഇദാനി സയം സേക്ഖഭൂമിയം മാതികം ഠപേന്തോ ചതൂഹി ഖോ അഹന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ സമധിഗയ്ഹ തിട്ഠതീതി വിസേസേത്വാ തിട്ഠതി. ന കായേന പാപ കമ്മന്തിആദീസു ന കേവലം അകരണമത്തമേവ, ഭഗവാ പന ഏത്ഥ സംവരപ്പഹാനപടിസങ്ഖാ പഞ്ഞപേതി. തം സന്ധായേവമാഹ. ന ചേവ സമ്പന്നകുസലന്തിആദി പന ഖീണാസവം സന്ധായ വുത്തം.

ഇദാനി അസേക്ഖഭൂമിയം മാതികം ഠപേന്തോ ദസഹി ഖോ അഹന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ തീണി പദാനി നിസ്സായ ദ്വേ പഠമചതുക്കാ ഠപിതാ, ഏകം പദം നിസ്സായ ദ്വേ പച്ഛിമചതുക്കാ. അയം സേക്ഖഭൂമിയം മാതികാ.

൨൬൪. ഇദാനി തം വിഭജന്തോ കതമേ ച ഥപതി അകുസലസീലാതിആദിമാഹ. തത്ഥ സരാഗന്തി അട്ഠവിധം ലോഭസഹഗതചിത്തം. സദോസന്തി പടിഘസമ്പയുത്തചിത്തദ്വയം. സമോഹന്തി വിചികിച്ഛുദ്ധച്ചസഹഗതചിത്തദ്വയമ്പി വട്ടതി, സബ്ബാകുസലചിത്താനിപി. മോഹോ സബ്ബാകുസലേ ഉപ്പജ്ജതീതി ഹി വുത്തം. ഇതോസമുട്ഠാനാതി ഇതോ സരാഗാദിചിത്തതോ സമുട്ഠാനം ഉപ്പത്തി ഏതേസന്തി ഇതോസമുട്ഠാനാ.

കുഹിന്തി കതരം ഠാനം പാപുണിത്വാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി. ഏത്ഥേതേതി സോതാപത്തിഫലേ ഭുമ്മം. പാതിമോക്ഖസംവരസീലഞ്ഹി സോതാപത്തിഫലേ പരിപുണ്ണം ഹോതി, തം ഠാനം പത്വാ അകുസലസീലം അസേസം നിരുജ്ഝതി. അകുസലസീലന്തി ച ദുസ്സീലസ്സേതം അധിവചനന്തി വേദിതബ്ബം.

അകുസലാനം സീലാനം നിരോധായ പടിപന്നോതി ഏത്ഥ യാവ സോതാപത്തിമഗ്ഗാ നിരോധായ പടിപന്നോ നാമ ഹോതി, ഫലപത്തേ പന തേ നിരോധിതാ നാമ ഹോന്തി.

൨൬൫. വീതരാഗന്തിആദീഹി അട്ഠവിധം കാമാവചരകുസലചിത്തമേവ വുത്തം. ഏതേന ഹി കുസലസീലം സമുട്ഠാതി.

സീലവാ ഹോതീതി സീലസമ്പന്നോ ഹോതി ഗുണസമ്പന്നോ ച. നോ ച സീലമയോതി അലമേത്താവതാ, നത്ഥി ഇതോ കിഞ്ചി ഉത്തരി കരണീയന്തി ഏവം സീലമയോ ന ഹോതി. യത്ഥസ്സ തേതി അരഹത്തഫലേ ഭുമ്മം. അരഹത്തഫലഞ്ഹി പത്വാ അകുസലസീലം അസേസം നിരുജ്ഝതി.

നിരോധായ പടിപന്നോതി ഏത്ഥ യാവ അരഹത്തമഗ്ഗാ നിരോധായ പടിപന്നോ നാമ ഹോതി, ഫലപത്തേ പന തേ നിരോധിതാ നാമ ഹോന്തി.

൨൬൬. കാമസഞ്ഞാദീസു കാമസഞ്ഞാ അട്ഠലോഭസഹഗതചിത്തസഹജാതാ, ഇതരാ ദ്വേ ദോമനസ്സസഹഗതചിത്തദ്വയേന സഹജാതാ.

പഠമം ഝാനന്തി അനാഗാമിഫലപഠമജ്ഝാനം. ഏത്ഥേതേതി അനാഗാമിഫലേ ഭുമ്മം. അനാഗാമിഫലഞ്ഹി പത്വാ അകുസലസങ്കപ്പാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി.

നിരോധായ പടിപന്നോതി ഏത്ഥ യാവ അനാഗാമിമഗ്ഗാ നിരോധായ പടിപന്നോ നാമ ഹോതി, ഫലപത്തേ പന തേ നിരോധിതാ നാമ ഹോന്തി. നേക്ഖമ്മസഞ്ഞാദയോ ഹി തിസ്സോപി അട്ഠകാമാവചരകുസലസഹജാതസഞ്ഞാവ.

൨൬൭. ഏത്ഥേതേതി അരഹത്തഫലേ ഭുമ്മം. ദുതിയജ്ഝാനികം അരഹത്തഫലഞ്ഹി പാപുണിത്വാ കുസലസങ്കപ്പാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി. നിരോധായ പടിപന്നോതി ഏത്ഥ യാവ അരഹത്തമഗ്ഗാ നിരോധായ പടിപന്നോ നാമ ഹോതി, ഫലപത്തേ പന തേ നിരോധിതാ നാമ ഹോന്തി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

സമണമുണ്ഡികസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.