൮. നളകപാനസുത്തവണ്ണനാ

൧൬൬. ഏവം മേ സുതന്തി നളകപാനസുത്തം. തത്ഥ നളകപാനേതി ഏവംനാമകേ ഗാമേ. പുബ്ബേ കിര അമ്ഹാകം ബോധിസത്തോ വാനരയോനിയം നിബ്ബത്തോ, മഹാകായോ കപിരാജാ അനേകവാനരസഹസ്സപരിവുതോ പബ്ബതപാദേ വിചരതി. പഞ്ഞവാ ഖോ പന ഹോതി മഹാപുഞ്ഞോ. സോ പരിസം ഏവം ഓവദതി – ‘‘ഇമസ്മിം പബ്ബതപാദേ താതാ, വിസഫലാനി നാമ ഹോന്തി, അമനുസ്സപരിഗ്ഗഹിതാ പോക്ഖരണിയോ നാമ ഹോന്തി, തുമ്ഹേ പുബ്ബേ ഖാദിതപുബ്ബാനേവ ഫലാനി ഖാദഥ, പീതപുബ്ബാനേവ പാനീയാനി ച പിവഥ, ഏത്ഥ വോ മം പടിപുച്ഛിതബ്ബകിച്ചം നത്ഥി, അഖാദിതപുബ്ബാനി പന ഫലാനി അപീതപുബ്ബാനി ച പാനീയാനി മം അപുച്ഛിത്വാ മാ ഖാദിത്ഥ മാ പിവിത്ഥാ’’തി.

തേ ഏകദിവസം ചരമാനാ അഞ്ഞം പബ്ബതപാദം ഗന്ത്വാ ഗോചരം ഗഹേത്വാ പാനീയം ഓലോകേന്താ ഏകം അമനുസ്സപരിഗ്ഗഹിതം പോക്ഖരണിം ദിസ്വാ സഹസാ അപിവിത്വാ സമന്താ പരിവാരേത്വാ മഹാസത്തസ്സ ആഗമനം ഓലോകയമാനാ നിസീദിംസു. മഹാസത്തോ ആഗന്ത്വാ ‘‘കിം താതാ പാനീയം ന പിവഥാ’’തി ആഹ. തുമ്ഹാകം ആഗമനം ഓലോകേമാതി. സാധു താതാതി സമന്താ പദം പരിയേസമാനോ ഓതിണ്ണപദംയേവ അദ്ദസ, ന ഉത്തിണ്ണപദം, ദിസ്വാ സപരിസ്സയാതി അഞ്ഞാസി. താവദേവ ച തത്ഥ അഭിനിബ്ബത്തഅമനുസ്സോ ഉദകം ദ്വേധാ കത്വാ ഉട്ഠാസി സേതമുഖോ നീലകുച്ഛി രത്തഹത്ഥപാദോ മഹാദാഠികോ വങ്കദാഠോ വിരൂപോ ബീഭച്ഛോ ഉദകരക്ഖസോ. സോ ഏവമാഹ – ‘‘കസ്മാ പാനീയം ന പിവഥ, മധുരം ഉദകം പിവഥ, കിം തുമ്ഹേ ഏതസ്സ വചനം സുണാഥാ’’തി? മഹാസത്തോ ആഹ – ‘‘ത്വം ഇധ അധിവത്ഥോ അമനുസ്സോ’’തി? ആമാഹന്തി. ത്വം ഇധ ഓതിണ്ണേ ലഭസീതി? ആമ ലഭാമി, തുമ്ഹേ പന സബ്ബേ ഖാദിസ്സാമീതി. ന സക്ഖിസ്സസി, യക്ഖാതി. പാനീയം പന പിവിസ്സഥാതി? ആമ പിവിസ്സാമാതി. ഏവം സന്തേ ഏകോപി വോ ന മുച്ചിസ്സതീതി. പാനീയഞ്ച പിവിസ്സാമ, ന ച തേ വസം ഗമിസ്സാമാതി ഏകനളം ആഹരാപേത്വാ കോടിയം ഗഹേത്വാ ധമി, സബ്ബോ ഏകച്ഛിദ്ദോ അഹോസി, തീരേ നിസീദിത്വാവ പാനീയം പിവി, സേസവാനരാനം പാടിയേക്കേ നളേ ആഹരാപേത്വാ ധമിത്വാ അദാസി. സബ്ബേ യക്ഖസ്സ പസ്സന്തസ്സേവ പാനീയം പിവിംസു. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘ദിസ്വാ പദമനുത്തിണ്ണം, ദിസ്വാനോ’ തരിതം പദം;

നളേന വാരിം പിസ്സാമ, നേവ മം ത്വം വധിസ്സസീ’’തി. (ജാ. ൧.൧.൨൦);

തതോ പട്ഠായ യാവ അജ്ജദിവസാ തസ്മിം ഠാനേ നളാ ഏകച്ഛിദ്ദാവ ഹോന്തി. ഇമിനാ ഹി സദ്ധിം ഇമസ്മിം കപ്പേ ചത്താരി കപ്പട്ഠിയപാടിഹാരിയാനി നാമ – ചന്ദേ സസബിമ്ബം, വട്ടകജാതകമ്ഹി സച്ചകിരിയട്ഠാനേ അഗ്ഗിസ്സ ഗമനുപച്ഛേദോ, ഘടികാരകുമ്ഭകാരസ്സ മാതാപിതൂനം വസനട്ഠാനേ ദേവസ്സ അവസ്സനം, തസ്സാ പോക്ഖരണിയാ തീരേ നളാനം ഏകച്ഛിദ്ദഭാവോതി. ഇതി സാ പോക്ഖരണീ നളേന പാനീയസ്സ പീതത്താ നളകപാനാതി നാമം ലഭി. അപരഭാഗേ തം പോക്ഖരണിം നിസ്സായ ഗാമോ പതിട്ഠാസി, തസ്സാപി നളകപാനന്തേവ നാമം ജാതം. തം സന്ധായ വുത്തം ‘‘നളകപാനേ’’തി. പലാസവനേതി കിംസുകവനേ.

൧൬൭. തഗ്ഘ മയം, ഭന്തേതി ഏകംസേനേവ മയം, ഭന്തേ, അഭിരതാ. അഞ്ഞേപി യേ തുമ്ഹാകം സാസനേ അഭിരമന്തി, തേ അമ്ഹേഹി സദിസാവ ഹുത്വാ അഭിരമന്തീതി ദീപേന്തി.

നേവ രാജാഭിനീതാതിആദീസു ഏകോ രഞ്ഞോ അപരാധം കത്വാ പലായതി. രാജാ കുഹിം, ഭോ, അസുകോതി? പലാതോ ദേവാതി. പലാതട്ഠാനേപി മേ ന മുച്ചിസ്സതി, സചേ പന പബ്ബജേയ്യ, മുച്ചേയ്യാതി വദതി. തസ്സ കോചിദേവ സുഹദോ ഗന്ത്വാ തം പവത്തിം ആരോചേത്വാ ത്വം സചേ ജീവിതുമിച്ഛസി, പബ്ബജാഹീതി. സോ പബ്ബജിത്വാ ജീവിതം രക്ഖമാനോ ചരതി. അയം രാജാഭിനീതോ നാമ.

ഏകോ പന ചോരാനം മൂലം ഛിന്ദന്തോ ചരതി. ചോരാ സുത്വാ ‘‘പുരിസാനം അത്ഥികഭാവം ന ജാനാതി, ജാനാപേസ്സാമ ന’’ന്തി വദന്തി. സോ തം പവത്തിം സുത്വാ പലായതി. ചോരാ പലാതോതി സുത്വാ ‘‘പലാതട്ഠാനേപി നോ ന മുച്ചിസ്സതി, സചേ പന പബ്ബജേയ്യ, മുച്ചേയ്യാ’’തി വദന്തി. സോ തം പവത്തിം സുത്വാ പബ്ബജതി. അയം ചോരാഭിനീതോ നാമ.

ഏകോ പന ബഹും ഇണം ഖാദിത്വാ തേന ഇണേന അട്ടോ പീളിതോ തമ്ഹാ ഗാമാ പലായതി. ഇണസാമികാ സുത്വാ ‘‘പലാതട്ഠാനേപി നോ ന മുച്ചിസ്സതി, സചേ പന പബ്ബജേയ്യ, മുച്ചേയ്യാ’’തി വദന്തി. സോ തം പവത്തിം സുത്വാ പബ്ബജതി. അയം ഇണട്ടോ നാമ.

രാജഭയാദീനം പന അഞ്ഞതരേന ഭയേന ഭീതോ അട്ടോ ആതുരോ ഹുത്വാ നിക്ഖമ്മ പബ്ബജിതോ ഭയട്ടോ നാമ. ദുബ്ഭിക്ഖാദീസു ജീവിതും അസക്കോന്തോ പബ്ബജിതോ ആജീവികാപകതോ നാമ, ആജീവികായ പകതോ അഭിഭൂതോതി അത്ഥോ. ഇമേസു പന ഏകോപി ഇമേഹി കാരണേഹി പബ്ബജിതോ നാമ നത്ഥി, തസ്മാ ‘‘നേവ രാജാഭിനീതോ’’തിആദിമാഹ.

വിവേകന്തി വിവിച്ച വിവിത്തോ ഹുത്വാ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യം കാമേഹി ച അകുസലധമ്മേഹി ച വിവിത്തേന പഠമദുതിയജ്ഝാനസങ്ഖാതം പീതിസുഖം അധിഗന്തബ്ബം, സചേ തം വിവിച്ച കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി പീതിസുഖം നാധിഗച്ഛതി, അഞ്ഞം വാ ഉപരി ദ്വിന്നം ഝാനാനം ചതുന്നഞ്ച മഗ്ഗാനം വസേന സന്തതരം സുഖം നാധിഗച്ഛതി, തസ്സ ഇമേ അഭിജ്ഝാദയോ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തീതി. തത്ഥ അരതീതി അധികുസലേസു ധമ്മേസു ഉക്കണ്ഠിതതാ. തന്ദീതി ആലസിയഭാവോ. ഏവം യോ പബ്ബജിത്വാ പബ്ബജിതകിച്ചം കാതും ന സക്കോതി, തസ്സ ഇമേ സത്ത പാപധമ്മാ ഉപ്പജ്ജിത്വാ ചിത്തം പരിയാദിയന്തീതി ദസ്സേത്വാ ഇദാനി യസ്സ തേ ധമ്മാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി, സോയേവ സമണകിച്ചമ്പി കാതും ന സക്കോതീതി പുന വിവേകം അനുരുദ്ധാ…പേ… അഞ്ഞം വാ തതോ സന്തതരന്തി ആഹ.

ഏവം കണ്ഹപക്ഖം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി തേനേവ നയേന സുക്കപക്ഖം ദസ്സേതും പുന വിവേകന്തിആദിമാഹ. തസ്സത്ഥോ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ.

൧൬൮. സങ്ഖായാതി ജാനിത്വാ. ഏകന്തി ഏകച്ചം. പടിസേവതീതി സേവിതബ്ബയുത്തകം സേവതി. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ. ഉപപത്തീസു ബ്യാകരോതീതി സപ്പടിസന്ധികേ താവ ബ്യാകരോതു, അപ്പടിസന്ധികേ കഥം ബ്യാകരോതീതി. അപ്പടിസന്ധികസ്സ പുന ഭവേ പടിസന്ധി നത്ഥീതി വദന്തോ ഉപപത്തീസു ബ്യാകരോതി നാമ.

ജനകുഹനത്ഥന്തി ജനവിമ്ഹാപനത്ഥം. ജനലപനത്ഥന്തി മഹാജനസ്സ ഉപലാപനത്ഥം. ന ഇതി മം ജനോ ജാനാതൂതി ഏവം മം മഹാജനോ ജാനിസ്സതി, ഏവം മേ മഹാജനസ്സ അന്തരേ കിത്തിസദ്ദോ ഉഗ്ഗച്ഛിസ്സതീതി ഇമിനാപി കാരണേന ന ബ്യാകരോതീതി അത്ഥോ. ഉളാരവേദാതി മഹന്തതുട്ഠിനോ.

൧൬൯. സോ ഖോ പനസ്സ ആയസ്മാതി സോ പരിനിബ്ബുതോ ആയസ്മാ ഇമസ്സ ഠിതസ്സ ആയസ്മതോ. ഏവംസീലോതിആദീസു ലോകിയലോകുത്തരമിസ്സകാവ സീലാദയോ വേദിതബ്ബോ. ഏവംധമ്മോതി ഏത്ഥ പന സമാധിപക്ഖികാ ധമ്മാ ധമ്മാതി അധിപ്പേതാ. ഫാസുവിഹാരോ ഹോതീതി തേന ഭിക്ഖുനാ പൂരിതപടിപത്തിം പൂരേന്തസ്സ അരഹത്തഫലം സച്ഛികത്വാ ഫലസമാപത്തിവിഹാരേന ഫാസുവിഹാരോ ഹോതി, അരഹത്തം പത്തുമസക്കോന്തസ്സ പടിപത്തിം പൂരയമാനസ്സ ചരതോപി ഫാസുവിഹാരോയേവ നാമ ഹോതി. ഇമിനാ നയേന സബ്ബവാരേസു അത്ഥോ വേദിതബ്ബോതി.

പപഞ്ചസൂദനിയാ മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ

നളകപാനസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.