൪. സുവണ്ണവിമാനവണ്ണനാ

സോവണ്ണമയേ പബ്ബതസ്മിന്തി സുവണ്ണവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ അന്ധകവിന്ദേ വിഹരതി. തേന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഉപാസകോ സദ്ധോ പസന്നോ വിഭവസമ്പന്നോ തസ്സ ഗാമസ്സ അവിദൂരേ അഞ്ഞതരസ്മിം മുണ്ഡകപബ്ബതേ സബ്ബാകാരസമ്പന്നം ഭഗവതോ വസനാനുച്ഛവികം ഗന്ധകുടിം കാരേത്വാ തത്ഥ ഭഗവന്തം വസാപേന്തോ സക്കച്ചം ഉപട്ഠഹി, സയഞ്ച നിച്ചസീലേ പതിട്ഠിതോ സുവിസുദ്ധസീലസംവരോ ഹുത്വാ കാലം കത്വാ താവതിംസഭവനേ നിബ്ബത്തി. തസ്സ കമ്മാനുഭാവസംസൂചകം നാനാരതനരംസിജാലസമുജ്ജലം വിചിത്തവേദികാപരിക്ഖിത്തം വിവിധവിപുലാലങ്കാരോപസോഭിതം സുവിഭത്തഭിത്തിത്ഥമ്ഭസോപാനം ആരാമരമണീയകം കഞ്ചനപബ്ബതമുദ്ധനി വിമാനം ഉപ്പജ്ജി. തം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ദേവചാരികം ചരന്തോ ദിസ്വാ ഇമാഹി ഗാഥാഹി പടിപുച്ഛി –

൧൧൩൪. ‘‘സോവണ്ണമയേ പബ്ബതസ്മിം, വിമാനം സബ്ബതോപഭം;

ഹേമജാലപടിച്ഛന്നം, കിങ്കിണിജാലകപ്പിതം.

൧൧൩൫. ‘‘അട്ഠംസാ സുകതാ ഥമ്ഭാ, സബ്ബേ വേളുരിയാമയാ;

ഏകമേകായ അംസിയാ, രതനാ സത്ത നിമ്മിതാ.

൧൧൩൬. ‘‘വേളൂരിയസുവണ്ണസ്സ, ഫലികാ രൂപിയസ്സ ച;

മസാരഗല്ലമുത്താഹി, ലോഹിതങ്ഗമണീഹി ച.

൧൧൩൭. ‘‘ചിത്രാ മനോരമാ ഭൂമി, ന തത്ഥുദ്ധംസതീ രജോ;

ഗോപാനസീഗണാ പീതാ, കൂടം ദാരേന്തി നിമ്മിതാ.

൧൧൩൮. ‘‘സോപാനാനി ച ചത്താരി, നിമ്മിതാ ചതുരോ ദിസാ;

നാനാരതനഗബ്ഭേഹി, ആദിച്ചോവ വിരോചതി.

൧൧൩൯. ‘‘വേദിയാ ചതസ്സോ തത്ഥ, വിഭത്താ ഭാഗസോ മിതാ;

ദദ്ദല്ലമാനാ ആഭന്തി, സമന്താ ചതുരോ ദിസാ.

൧൧൪൦. ‘‘തസ്മിം വിമാനേ പവരേ, ദേവപുത്തോ മഹപ്പഭോ;

അതിരോചസി വണ്ണേന, ഉദയന്തോവ ഭാണുമാ.

൧൧൪൧. ‘‘ദാനസ്സ തേ ഇദം ഫലം, അഥോ സീലസ്സ വാ പന;

അഥോ അഞ്ജലികമ്മസ്സ, തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതോ’’തി.

സോപിസ്സ ഇമാഹി ഗാഥാഹി ബ്യാകാസി –

൧൧൪൨. ‘‘സോ ദേവപുത്തോ അത്തമനോ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം’’.

൧൧൪൩. ‘‘അഹം അന്ധകവിന്ദസ്മിം, ബുദ്ധസ്സാദിച്ചബന്ധുനോ;

വിഹാരം സത്ഥു കാരേസിം, പസന്നോ സേഹി പാണിഭി.

൧൧൪൪. ‘‘തത്ഥ ഗന്ധഞ്ച മാലഞ്ച, പച്ചയഞ്ച വിലേപനം;

വിഹാരം സത്ഥു അദാസിം, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ;

തേന മയ്ഹം ഇദം ലദ്ധം, വസം വത്തേമി നന്ദനേ.

൧൧൪൫. ‘‘നന്ദനേ ച വനേ രമ്മേ, നാനാദിജഗണായുതേ;

രമാമി നച്ചഗീതേഹി, അച്ഛരാഹി പുരക്ഖതോ’’തി.

൧൧൩൪. തത്ഥ സബ്ബതോപഭന്തി സബ്ബഭാഗേഹി പഭാസന്തം പഭാമുഞ്ചനകം. കിങ്കിണിജാലകപ്പിതന്തി കപ്പിതകിങ്കിണികജാലം.

൧൧൩൫. സബ്ബേ വേളുരിയാമയാതി സബ്ബേ ഥമ്ഭാ വേളുരിയമണിമയാ. തത്ഥ പന ഏകമേകായ അംസിയാതി അട്ഠംസേസു ഥമ്ഭേസു ഏകമേകസ്മിം അംസഭാഗേ. രതനാ സത്ത നിമ്മിതാതി സത്തരതനകമ്മനിമ്മിതാ, ഏകേകോ അംസോ സത്തരതനമയോതി അത്ഥോ.

൧൧൩൬. ‘‘വേളൂരിയസുവണ്ണസ്സാ’’തിആദിനാ നാനാരതനാനി ദസ്സേതി. തത്ഥ വേളൂരിയസുവണ്ണസ്സാതി വേളുരിയേന ച സുവണ്ണേന ച നിമ്മിതാ, ചിത്രാതി വാ യോജനാ. കരണത്ഥേ ഹി ഇദം സാമിവചനം. ഫലികാ രൂപിയസ്സ ചാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. മസാരഗല്ലമുത്താഹീതി കബരമണീഹി. ലോഹിതങ്ഗമണീഹി ചാതി രത്തമണീഹി.

൧൧൩൭. ന തത്ഥുദ്ധംസതീ രജോതി മണിമയഭൂമികത്താ ന തസ്മിം വിമാനേ രജോ ഉഗ്ഗച്ഛതി. ഗോപാനസീഗണാതി ഗോപാനസീസമൂഹാ. പീതാതി പീതവണ്ണാ, സുവണ്ണമയാ ചേവ ഫുസ്സരാഗാദിമണിമയാ ചാതി അത്ഥോ. കൂടം ധാരേന്തീതി സത്തരതനമയം കണ്ണികം ധാരേന്തി.

൧൧൩൮-൯. നാനാരതനഗബ്ഭേഹീതി നാനാരതനമയേഹി ഓവരകേഹി. വേദിയാതി വേദികാ. ചതസ്സോതി ചതൂസു ദിസാസു ചതസ്സോ. തേനാഹ ‘‘സമന്താ ചതുരോ ദിസാ’’തി.

൧൧൪൦. മഹപ്പഭോതി മഹാജുതികോ. ഉദയന്തോതി ഉഗ്ഗച്ഛന്തോ. ഭാണുമാതി ആദിച്ചോ.

൧൧൪൩. സേഹി പാണിഭീതി കായസാരം പുഞ്ഞം പസവന്തോ അത്തനോ പാണീഹി തം തം കിച്ചം കരോന്തോ വിഹാരം സത്ഥു കാരേസിന്തി യോജനാ. അഥ വാ സേഹി പാണിഭീതി തത്ഥ അന്ധകവിന്ദസ്മിം ഗന്ധഞ്ച മാലഞ്ച പച്ചയഞ്ച വിലേപനഞ്ച പൂജാവസേന. യഥാ കഥം? വിഹാരഞ്ച വിപ്പസന്നേന ചേതസാ സത്ഥുനോ അദാസിം പൂജേസിം നിയ്യാദേസിം ചാതി ഏവമേത്ഥ യോജനാ വേദിതബ്ബാ.

൧൧൪൪. തേനാതി തേന യഥാവുത്തേന പുഞ്ഞകമ്മേന കാരണഭൂതേന. മയ്ഹന്തി മയാ. ഇദന്തി ഇദം പുഞ്ഞഫലം, ഇദം വാ ദിബ്ബം ആധിപതേയ്യം. തേനാഹ ‘‘വസം വത്തേമീ’’തി.

൧൧൪൫. നന്ദനേതി നന്ദിയാ ദിബ്ബസമിദ്ധിയാ ഉപ്പജ്ജനട്ഠാനേ ഇമസ്മിം ദേവലോകേ, തത്ഥാപി വിസേസതോ നന്ദനേ വനേ രമ്മേ, ഏവം രമണീയേ ഇമസ്മിം നന്ദനേ വനേ രമാമീതി യോജനാ. സേസം വുത്തനയമേവ.

ഏവം ദേവതായ അത്തനോ പുഞ്ഞകമ്മേ ആവികതേ ഥേരോ സപരിവാരസ്സ തസ്സ ദേവപുത്തസ്സ ധമ്മം ദേസേത്വാ ഭഗവതോ തമത്ഥം നിവേദേസി. ഭഗവാ തം അട്ഠുപ്പത്തിം കത്വാ സമ്പത്തപരിസായ ധമ്മം ദേസേസി. സാ ദേസനാ മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.

സുവണ്ണവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.