൧൦. സേരീസകവിമാനവണ്ണനാ

സുണോഥ യക്ഖസ്സ ച വാണിജാന ചാതി സേരീസകവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവതി പരിനിബ്ബുതേ ആയസ്മാ കുമാരകസ്സപോ പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം സേതബ്യനഗരം സമ്പത്തോ. തത്ഥ പായാസിരാജഞ്ഞം അത്തനോ സന്തികം ഉപഗതം വിപരീതഗ്ഗാഹതോ വിവേചേത്വാ സമ്മാദസ്സനേ പതിട്ഠാപേസി. സോ തതോ പട്ഠായ പുഞ്ഞപസുതോ ഹുത്വാ സമണബ്രാഹ്മണാനം ദാനം ദേന്തോ തത്ഥ അകതപരിചയതായ അസക്കച്ചം ദാനം ദത്വാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ ചാതുമഹാരാജികഭവനേ സുഞ്ഞേ സേരീസകേ വിമാനേ നിബ്ബത്തി.

അതീതേ കിര കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകോ ഖീണാസവത്ഥേരോ അഞ്ഞതരസ്മിം ഗാമേ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ബഹിഗാമേ ദേവസികം ഏകസ്മിം പദേസേ ഭത്തകിച്ചം അകാസി. തം ദിസ്വാ ഏകോ ഗോപാലകോ ‘‘അയ്യോ സൂരിയാതപേന കിലമതീ’’തി പസന്നചിത്തോ ചതൂഹി സിരീസഥമ്ഭേഹി സാഖാമണ്ഡപം കത്വാ അദാസി, മണ്ഡപസ്സ സമീപേ സിരീസരുക്ഖം രോപേസീതി ച വദന്തി. സോ കാലം കത്വാ തേനേവ പുഞ്ഞകമ്മേന ചാതുമഹാരാജികേസു നിബ്ബത്തി, തസ്സ പുരിമകമ്മസ്സ സൂചകം വിമാനദ്വാരേ സിരീസവനം നിബ്ബത്തി വണ്ണഗന്ധസമ്പന്നേഹി പുപ്ഫേഹി സബ്ബകാലം ഉപസോഭമാനം, തേന തം വിമാനം ‘‘സേരീസക’’ന്തി പഞ്ഞായിത്ഥ. സോ ച ദേവപുത്തോ ഏകം ബുദ്ധന്തരം ദേവേസു ചേവ മനുസ്സേസു ച സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ യസത്ഥേരസ്സ ചതൂസു വിമലാദീസു ഗിഹിസഹായേസു ഗവമ്പതി നാമ ഹുത്വാ ഭഗവതോ ധമ്മദേസനായ അരഹത്തേ പതിട്ഠിതോ പുബ്ബാചിണ്ണവസേന തം സുഞ്ഞവിമാനം ദിസ്വാ അഭിണ്ഹം ദിവാവിഹാരം ഗച്ഛതി.

സോ അപരഭാഗേ പായാസിദേവപുത്തം തത്ഥ ദിസ്വാ ‘‘കോസി ത്വം, ആവുസോ’’തി പുച്ഛിത്വാ തേന ‘‘അഹം, ഭന്തേ, പായാസിരാജഞ്ഞോ ഇധൂപപന്നോ’’തി വുത്തേ ‘‘നനു ത്വം മിച്ഛാദിട്ഠികോ വിപരീതദസ്സനോ കഥമിധൂപപന്നോ’’തി ആഹ. അഥ നം പായാസിദേവപുത്തോ ‘‘അയ്യേനമ്ഹി കുമാരകസ്സപത്ഥേരേന മിച്ഛാദസ്സനതോ വിവേചിതോ, പുഞ്ഞകിരിയാനം അസക്കച്ചകാരിതായ പന സുഞ്ഞേ വിമാനേ നിബ്ബത്തോ. സാധു, ഭന്തേ, മനുസ്സലോകം ഗതകാലേ മമ പരിജനസ്സ ആരോചേഥ ‘പായാസിരാജഞ്ഞോ അസക്കച്ചം ദാനം ദത്വാ സുഞ്ഞം സേരീസകവിമാനം ഉപപന്നോ, തുമ്ഹേ പന സക്കച്ചം പുഞ്ഞാനി കത്വാ തത്രൂപപത്തിയാ ചിത്തം പണിദഹഥാ’’തി. ഥേരോ തസ്സാനുകമ്പായ തഥാ അകാസി. തേപി ഥേരസ്സ വചനം സുത്വാ തഥാ ചിത്തം പണിധായ പുഞ്ഞാനി കത്വാ സേരീസകേ വിമാനേ നിബ്ബത്തിംസു. സേരീസകദേവപുത്തം പന വേസ്സവണമഹാരാജാ മരുഭൂമിയം ഛായൂദകരഹിതേ മഗ്ഗേ മഗ്ഗപടിപന്നാനം മനുസ്സാനം അമനുസ്സപരിപന്ഥ മോചനത്ഥം മഗ്ഗരക്ഖകം ഠപേസി.

അഥ അപരേന സമയേന അങ്ഗമഗധവാസിനോ വാണിജാ സകടസഹസ്സം ഭണ്ഡസ്സ പൂരേത്വാ സിന്ധുസോവീരദേസം ഗച്ഛന്താ മരുകന്താരേ ദിവാ ഉണ്ഹഭയേന മഗ്ഗം അപ്പടിപജ്ജിത്വാ രത്തിം നക്ഖത്തസഞ്ഞായ മഗ്ഗം പടിപജ്ജിംസു. തേ മഗ്ഗമൂള്ഹാ ഹുത്വാ അഞ്ഞം ദിസം അഗമംസു. തേസം അന്തരേ ഏകോ ഉപാസകോ അഹോസി സദ്ധോ പസന്നോ സീലസമ്പന്നോ അരഹത്തപ്പത്തിയാ ഉപനിസ്സയസമ്പന്നോ മാതാപിതൂനം ഉപട്ഠാനത്ഥം വണിജ്ജായ ഗതോ. തം അനുഗ്ഗണ്ഹന്തോ സേരീസകദേവപുത്തോ സഹ വിമാനേന അത്താനം ദസ്സേസി. ദസ്സേത്വാ ച പന ‘‘കസ്മാ തുമ്ഹേ ഇമം ഛായൂദകരഹിതം വാലുകാകന്താരം പടിപന്നാ’’തി പുച്ഛി. തേ ചസ്സ തത്ഥ അത്തനോ ആഗതപ്പകാരം കഥേസും, തദത്ഥദീപനാ ദേവപുത്തസ്സ വാണിജാനഞ്ച വചനപടിവചനഗാഥാ ഹോന്തി. ആദിതോ പന ദ്വേ ഗാഥാ താസം സമ്ബന്ധദസ്സനത്ഥം ധമ്മസങ്ഗാഹകേഹി ഠപിതാ –

൧൨൨൮. ‘‘സുണോഥ യക്ഖസ്സ ച വാണിജാന ച, സമാഗമോ യത്ഥ തദാ അഹോസി;

യഥാ കഥം ഇതരിതരേന ചാപി, സുഭാസിതം തഞ്ച സുണാഥ സബ്ബേ.

൧൨൨൯. ‘‘യോ സോ അഹു രാജാ പായാസി നാമ, ഭുമ്മാനം സഹബ്യഗതോ യസസ്സീ;

സോ മോദമാനോവ സകേ വിമാനേ, അമാനുസോ മാനുസേ അജ്ഝഭാസീ’’തി.

൧൨൨൮-൯. തത്ഥ സുണോഥാതി സവനാണത്തികവചനം. യം മയം ഇദാനി ഭണാമ, തം സുണോഥാതി. യക്ഖസ്സാതി ദേവസ്സ. ദേവോ ഹി മനുസ്സാനം ഏകച്ചാനം ദേവാനഞ്ച പൂജനീയഭാവതോ ‘‘യക്ഖോ’’തി വുച്ചതി. അപിച സക്കോപി ചത്താരോ മഹാരാജാനോപി വേസ്സവണപാരിസജ്ജാപി പുരിസോപി ‘‘യക്ഖോ’’തി വുച്ചതി. തഥാ ഹി ‘‘അതിബാള്ഹം ഖോ അയം യക്ഖോ പമത്തോ വിഹരതി, യംനൂനാഹം ഇമം യക്ഖം സംവേജേയ്യ’’ന്തിആദീസു (മ. നി. ൧.൩൯൩) സക്കോ ‘‘യക്ഖോ’’തി വുത്തോ. ‘‘ചത്താരോ യക്ഖാ ഖഗ്ഗഹത്ഥാ’’തിആദീസു മഹാരാജാനോ. ‘‘സന്തി ഹി, ഭന്തേ, ഉളാരാ യക്ഖാ ഭഗവതോ അപ്പസന്നാ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൩.൨൭൬) വേസ്സവണപാരിസജ്ജാ. ‘‘ഏത്താവതാ യക്ഖസ്സ സുദ്ധീ’’തിആദീസു (സു. നി. ൪൮൨) പുരിസോ. ഇധ പന വേസ്സവണപാരിസജ്ജോ അധിപ്പേതോ. വാണിജാന ചാതി ഗാഥാബന്ധസുഖത്ഥം അനുനാസികലോപം കത്വാ വുത്തം. സമാഗമോതി സമോധാനം. യത്ഥാതി യസ്മിം വണ്ണുപഥേ. തദാതി തസ്മിം മഗ്ഗമൂള്ഹാ ഹുത്വാ ഗമനകാലേ. ഇതരിതരേന ചാപീതി ഇതരീതരഞ്ചാപി, ഇദം യഥാതി ഇമിനാ യോജേതബ്ബം. അയഞ്ഹേത്ഥ അത്ഥോ – സേരീസകദേവപുത്തസ്സ വാണിജാനഞ്ച തദാ യത്ഥ സമാഗമോ അഹോസി, തം സുണോഥ, യഥാ വാപി തേഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം സുഭാസിതം സുലപിതം കഥം പവത്തിതം, തഞ്ച സബ്ബേ ഓഹിതചിത്താ സുണാഥാതി. ഭുമ്മാനന്തി ഭുമ്മദേവാനം.

ഇദാനി യക്ഖസ്സ പുച്ഛാഗാഥായോ ഹോന്തി –

൧൨൩൦. ‘‘വങ്കേ അരഞ്ഞേ അമനുസ്സട്ഠാനേ, കന്താരേ അപ്പോദകേ അപ്പഭക്ഖേ;

സുദുഗ്ഗമേ വണ്ണുപഥസ്സ മജ്ഝേ, വങ്കംഭയാ നട്ഠമനാ മനുസ്സാ.

൧൨൩൧. ‘‘നയിധ ഫലാ മൂലമയാ ച സന്തി, ഉപാദാനം നത്ഥി കുതോധ ഭക്ഖോ;

അഞ്ഞത്ര പംസൂഹി ച വാലുകാഹി ച, തത്താഹി ഉണ്ഹാഹി ച ദാരുണാഹി ച.

൧൨൩൨. ‘‘ഉജ്ജങ്ഗലം തത്തമിവം കപാലം, അനായസം പരലോകേന തുല്യം;

ലുദ്ദാനമാവാസമിദം പുരാണം, ഭൂമിപ്പദേസോ അഭിസത്തരൂപോ.

൧൨൩൩. ‘‘അഥ തുമ്ഹേ കേന വണ്ണേന, കിമാസമാനാ ഇമം പദേസഞ്ഹി;

അനുപവിട്ഠാ സഹസാ സമേച്ച, ലോഭാ ഭയാ അഥ വാ സമ്പമൂള്ഹാ’’തി.

൧൨൩൦. തത്ഥ വങ്കേതി സംസയട്ഠാനേ. യത്ഥ പവിട്ഠാനം ‘‘ജീവിസ്സാമ നു ഖോ, മരിസ്സാമ നു ഖോ’’തി ജീവിതേ സംസയോ ഹോതി, താദിസേ അരഞ്ഞേ. അമനുസ്സട്ഠാനേതി അമനുസ്സാനം പിസാചാദീനം സഞ്ചരണട്ഠാനേ, മനുസ്സാനം വാ അഗോചരട്ഠാനേ. കന്താരേതി നിരുദകേ ഇരിണേ, കം താരേന്തി നയന്തി ഏത്ഥാതി ഹി കന്താരോ, ഉദകം ഗഹേത്വാ തരിതബ്ബട്ഠാനം. തേനാഹ ‘‘അപ്പോദകേ’’തി. അപ്പ-സദ്ദോ ഹേത്ഥ അഭാവത്ഥോ ‘‘അപ്പിച്ഛോ അപ്പനിഗ്ഘോസോ’’തിആദീസു (അ. നി. ൮.൨൩; ചൂളവ. ൪൫൬) വിയ. വണ്ണുപഥസ്സ മജ്ഝേതി വാലുകാകന്താരമജ്ഝേതി അത്ഥോ. വങ്കംഭയാതി വങ്കേഹി ഭീതാ. വങ്കേഹി ഭയം ഏതേസന്തി ‘‘വങ്കഭയാ’’തി വത്തബ്ബേ ഗാഥാസുഖത്ഥം സാനുനാസികം കത്വാ ‘‘വങ്കംഭയാ’’തി വുത്തം. ഇദഞ്ച വാലുകാകന്താരപവേസനതോ പുബ്ബേ തേസം ഉപ്പന്നഭയം സന്ധായ വുത്തം. നട്ഠമനാതി മഗ്ഗസതിവിപ്പവാസേന നട്ഠമാനസാ, മഗ്ഗമൂള്ഹാതി അത്ഥോ. മനുസ്സാതി തേസം ആലപനം.

൧൨൩൧. ഇധാതി ഇമസ്മിം മരുകന്താരേ. ഫലാതി അമ്ബജമ്ബുതാലനാളികേരാദിഫലാനി ന സന്തീതി യോജനാ. മൂലമയാ ചാതി മൂലാനിയേവ മൂലമയാ, വല്ലികന്ദാദീനി സന്ധായ വദതി. ഉപാദാനം നത്ഥീതി കിഞ്ചാപി കിഞ്ചി ഭക്ഖം നത്ഥി, ഉപാദാനം വാ ഇന്ധനം, അഗ്ഗിസ്സ ഇന്ധനമത്തമ്പി നത്ഥി, കുതോ കേന കാരണേന ഇധ മരുകന്താരേ ഭക്ഖോ സിയാതി അത്ഥോ. യം പന അത്ഥി തത്ഥ, തം ദസ്സേതും ‘‘അഞ്ഞത്ര പംസൂഹീ’’തിആദി വുത്തം.

൧൨൩൨. ഉജ്ജങ്ഗലന്തി ജങ്ഗലം വുച്ചതി ലൂഖധൂസരോ അനുദകോ ഭൂമിപ്പദേസോ, തം പന ഠാനം ജങ്ഗലതോപി ഉക്കംസേന ജങ്ഗലന്തി ആഹ ‘‘ഉജ്ജങ്ഗല’’ന്തി. തേനാഹ ‘‘തത്തമിവം കപാല’’ന്തി, തത്തം അയോകപാലസദിസന്തി അത്ഥോ. ഗാഥാസുഖത്ഥഞ്ചേത്ഥ സാനുനാസികം കത്വാ വുത്തം, തത്തമിവഇച്ചേവ ദട്ഠബ്ബം. അനായസന്തി നത്ഥി ഏത്ഥ ആയോ സുഖന്തി അനായം, തതോ ഏവ ജീവിതം സീയതി വിനാസേതീതി അനായസം. അഥ വാ ന ആയസന്തി അനായസം. പരലോകേനാതി നരകേന തുല്യം. നരകഞ്ഹി സത്താനം ഏകന്താനത്ഥതായ പരഭൂതോ പടിസത്തുഭൂതോ ലോകോതി വിസേസതോ ‘‘പരലോകോ’’തി വുച്ചതി, സമന്തതോ അയോമയത്താ ആയസഞ്ച, ഇദം പന തദഭാവതോ അനായസം, മഹതോ ദുക്ഖസ്സ ഉപ്പത്തിട്ഠാനതായ പരലോകസദിസന്തി ദസ്സേതി, ‘‘അനസ്സയ’’ന്തി ച കേചി പഠന്തി, സുഖസ്സ അപ്പതിട്ഠാനഭൂതന്തി അത്ഥോ. ലുദ്ദാനമാവാസമിദം പുരാണന്തി ഇദം ഠാനം ചിരകാലതോ പട്ഠായ ലുദ്ദാനം ദാരുണാനം പിസാചാദീനം ആവാസഭൂതം. അഭിസത്തരൂപോതി ‘‘ഏവം ലൂഖോ ഘോരാകാരോ ഹോതൂ’’തി പോരാണേഹി ഇസീഹി സപിതസദിസോ, ദിന്നസപോ വിയാതി അത്ഥോ.

൧൨൩൩. കേന വണ്ണേനാതി കേന കാരണേന. കിമാസമാനാതി കിം പച്ചാസീസന്താ. ഹീതി നിപാതമത്തം. ‘‘പദേസമ്പീ’’തി ച പഠന്തി, ഇമമ്പി നാമ പദേസന്തി അത്ഥോ. സഹസാ സമേച്ചാതി സഹസാ ആദീനവാനിസംസേ അവിചാരേത്വാ സമവായേന അനുപവിട്ഠാ സപ്പവിട്ഠാ. ലോഭാ ഭയാ അഥ വാ കേനചി അനത്ഥകാമേന പലോഭിതാ ലോഭതോ കേനചി അമനുസ്സാദിനാ പരിപാതിതാ ഭയാ വാ. അഥ വാ സമ്പമൂള്ഹാതി മഗ്ഗവിപ്പനട്ഠാ ഇമം പദേസം അനുപവിട്ഠാതി യോജനാ.

ഇദാനി വാണിജാ ആഹംസു –

൧൨൩൪. ‘‘മഗധേസു അങ്ഗേസു ച സത്ഥവാഹാ, ആരോപയിത്വാ പണിയം പുഥുത്തം;

തേ യാമസേ സിന്ധുസോവീരഭൂമിം, ധനത്ഥികാ ഉദ്ദയം പത്ഥയാനാ.

൧൨൩൫. ‘‘ദിവാ പിപാസംനധിവാസയന്താ, യോഗ്ഗാനുകമ്പഞ്ച സമേക്ഖമാനാ;

ഏതേന വേഗേന ആയാമ സബ്ബേ, രത്തിം മഗ്ഗം പടിപന്നാ വികാലേ.

൧൨൩൬. ‘‘തേ ദുപ്പയാതാ അപരദ്ധമഗ്ഗാ, അന്ധാകുലാ വിപ്പനട്ഠാ അരഞ്ഞേ;

സുദുഗ്ഗമേ വണ്ണുപഥസ്സ മജ്ഝേ, ദിസം ന ജാനാമ പമൂള്ഹചിത്താ.

൧൨൩൭. ‘‘ഇദഞ്ച ദിസ്വാന അദിട്ഠപുബ്ബം, വിമാനസേട്ഠഞ്ച തവഞ്ച യക്ഖ;

തതുത്തരിം ജീവിതമാസമാനാ, ദിസ്വാ പതീതാ സുമനാ ഉദഗ്ഗാ’’തി.

൧൨൩൪. തത്ഥ മഗധേസു അങ്ഗേസു ച സത്ഥവാഹാതി മഗധരട്ഠേ ച അങ്ഗരട്ഠേ ച ജാതാ സംവഡ്ഢാ തംനിവാസിനോ സത്ഥേ സത്ഥസ്സ ച വാഹനകാ സത്ഥകാ ചേവ സത്ഥസാമികാ ച. പണിയന്തി ഭണ്ഡം. തേതി തേ മയം. യാമസേതി ഗച്ഛാമ. സിന്ധുസോവീരഭൂമിന്തി സിന്ധുദേസം സോവീരദേസഞ്ച. ഉദ്ദയന്തി ആനിസംസം അതിരേകലാഭം.

൧൨൩൫. അനധിവാസയന്താതി അധിവാസേതും അസക്കോന്താ. യോഗ്ഗാനുകമ്പന്തി ഗോണാദീനം സത്താനം അനുഗ്ഗഹം. ഏതേന വേഗേനാതി ഇമിനാ ജവേന, യേന തവ ദസ്സനതോ പുബ്ബേ ആയാമ ആഗതമ്ഹ. രത്തിം മഗ്ഗം പടിപന്നാതി രത്തിയം മഗ്ഗം പടിപന്നാ. വികാലേതി അകാലേ അവേലായം.

൧൨൩൬. ദുപ്പയാതാതി ദുട്ഠു പയാതാ അപഥേ ഗതാ, തതോ ഏവ അപരദ്ധമഗ്ഗാ. അന്ധാകുലാതി അന്ധാ വിയ ആകുലാ, മഗ്ഗജാനനസമത്ഥസ്സ പഞ്ഞാചക്ഖുനോ അഭാവേന അന്ധാ, തതോ ഏവ ആകുലാ, വിപ്പനട്ഠാ ച മഗ്ഗസമ്മൂള്ഹതായ. ദിസന്തി ഗന്തബ്ബദിസം, യസ്സം ദിസായം സിന്ധുസോവീരദേസോ, തം ദിസം. പമൂള്ഹചിത്താതി ദിസാസംസയസുമൂള്ഹചിത്താ.

൧൨൩൭. തവഞ്ചാതി തുവഞ്ച. യക്ഖാതി ആലപനം. തതുത്തരിം ജീവിതമാസമാനാതി യോ ‘‘ഇതോ പരം അമ്ഹാകം ജീവിതം നത്ഥീ’’തി ജീവിതസംസയോ ഉപ്പന്നോ, ഇദാനി തതോ ഉത്തരിമ്പി ജീവിതം ആസീസന്താ. ദിസ്വാതി ദസ്സനഹേതു. പതീതാതി പഹട്ഠാ. സുമനാതി സോമനസ്സപ്പത്താ. ഉദഗ്ഗാതി ഉദഗ്ഗായ പീതിയാ ഉദഗ്ഗചിത്താ.

ഏവം വാണിജേഹി അത്തനോ പവത്തിയാ പകാസിതായ പുന ദേവപുത്തോ ദ്വീഹി ഗാഥാഹി പുച്ഛി –

൧൨൩൮. ‘‘പാരം സമുദ്ദസ്സ ഇമഞ്ച വണ്ണും, വേത്താചരം സങ്കുപഥഞ്ച മഗ്ഗം;

നദിയോ പന പബ്ബതാനഞ്ച ദുഗ്ഗാ, പുഥുദ്ദിസാ ഗച്ഛഥ ഭോഗഹേതു.

൧൨൩൯. ‘‘പക്ഖന്ദിയാന വിജിതം പരേസം, വേരജ്ജകേ മാനുസേ പേക്ഖമാനാ;

യം വോ സുതം വാ അഥ വാപി ദിട്ഠം, അച്ഛേരകം തം വോ സുണോമ താതാ’’തി.

തസ്സത്ഥോ – പാരം സമുദ്ദസ്സാതി സമുദ്ദസ്സ പരതീരം, ഇമഞ്ച ഈദിസം, വണ്ണും വണ്ണുപഥം വേത്തലതാ ബന്ധിത്വാ ആചരിതബ്ബതോ വേത്താചരം മഗ്ഗം, സങ്കുകേ ഖാണുകേ കോട്ടേത്വാ ഗന്തബ്ബതോ സങ്കുപഥം മഗ്ഗം, നദിയോ പന ചന്ദഭാഗാദികാ, പബ്ബതാനഞ്ച വിസമപ്പദേസാതി ഏവം ദുഗ്ഗാ പുഥുദ്ദിസാ ഭോഗനിമിത്തം ഗച്ഛഥ, ഏവം ഗച്ഛന്താ ച പക്ഖന്ദിയാന പക്ഖന്ദിത്വാ അനുപവിസിത്വാ, പരേസം രാജൂനം വിജിതം തത്ഥ വേരജ്ജകേ വിദേസവാസികേ മനുസ്സേ പേക്ഖമാനാ ഗച്ഛഥ, ഏവംഭൂതേഹി വോ തുമ്ഹേഹി യം സുതം വാ അഥ വാ ദിട്ഠം വാ അച്ഛേരകം അച്ഛരിയം, തം വോ സന്തികേ താതാ വാണിജാ സുണോമാതി അത്തനോ വിമാനസ്സ അച്ഛരിയഭാവം തേഹി കഥാപേതുകാമോ പുച്ഛതി.

ഏവം ദേവപുത്തേന പുട്ഠാ വാണിജാ ആഹംസു –

൧൨൪൦. ‘‘ഇതോപി അച്ഛേരതരം കുമാര, ന നോ സുതം വാ അഥ വാപി ദിട്ഠം;

അതീതമാനുസകമേവ സബ്ബം, ദിസ്വാ ന തപ്പാമ അനോമവണ്ണം.

൧൨൪൧. ‘‘വേഹായസം പോക്ഖരഞ്ഞോ സവന്തി, പഹൂതമല്യാ ബഹുപുണ്ഡരീകാ;

ദുമാ ചിമേ നിച്ചഫലൂപപന്നാ, അതീവ ഗന്ധാ സുരഭിം പവായന്തി.

൧൨൪൨. ‘‘വേളൂരിയഥമ്ഭാ സതമുസ്സിതാസേ, സിലാപവാളസ്സ ച ആയതംസാ;

മസാരഗല്ലാ സഹലോഹിതങ്ഗാ, ഥമ്ഭാ ഇമേ ജോതിരസാമയാസേ.

൧൨൪൩. ‘‘സഹസ്സഥമ്ഭം അതുലാനുഭാവം, തേസൂപരി സാധുമിദം വിമാനം;

രതനന്തരം കഞ്ചനവേദിമിസ്സം, തപനീയപട്ടേഹി ച സാധുഛന്നം.

൧൨൪൪. ‘‘ജമ്ബോനദുത്തത്തമിദം സുമട്ഠോ, പാസാദസോപാനഫലൂപപന്നോ;

ദള്ഹോ ച വഗ്ഗു ച സുസങ്ഗതോ ച, അതീവ നിജ്ഝാനഖമോ മനുഞ്ഞോ.

൧൨൪൫. ‘‘രതനന്തരസ്മിം ബഹുഅന്നപാനം, പരിവാരിതോ അച്ഛരാസങ്ഗണേന;

മുരജആലമ്ബരതൂരിയഘുട്ഠോ, അഭിവന്ദിതോസി ഥുതിവന്ദനായ.

൧൨൪൬. ‘‘സോ മോദസി നാരിഗണപ്പബോധനോ, വിമാനപാസാദവരേ മനോരമേ;

അചിന്തിയോ സബ്ബഗുണൂപപന്നോ, രാജാ യഥാ വേസ്സവണോ നളിന്യാ.

൧൨൪൭. ‘‘ദേവോ നു ആസി ഉദവാസി യക്ഖോ,

ഉദാഹു ദേവിന്ദോ മനുസ്സഭൂതോ;

പുച്ഛന്തി തം വാണിജാ സത്ഥവാഹാ,

ആചിക്ഖ കോ നാമ തുവംസി യക്ഖോ’’തി.

൧൨൪൦-൨. തത്ഥ കുമാരാതി പഠമവയേ ഠിതത്താ ദേവപുത്തം ആലപതി. സബ്ബന്തി ദേവപുത്തം തസ്സ വിമാനപടിബദ്ധഞ്ച സന്ധായ വദതി. പോക്ഖരഞ്ഞോതി പോക്ഖരണിയോ. സതമുസ്സിതാസേതി സതരതനുബ്ബേധാ. സിലാപവാളസ്സാതി സിലായ പവാളസ്സ ച, സിലാമയാ പവാളമയാതി അത്ഥോ. ആയതംസാതി ദീഘംസാ. അഥ വാ ആയതാ ഹുത്വാ അട്ഠസോളസദ്വത്തിംസാദിഅംസവന്തോ.

൧൨൪൨. തേസൂപരീതി തേസം ഥമ്ഭാനം ഉപരി. സാധുമിദന്തി സുന്ദരം ഇദം തവ വിമാനം. രതനന്തരന്തി രതനന്തരവന്തം, ഭിത്തിഥമ്ഭസോപാനാദീസു നാനാവിധേഹി അഞ്ഞേഹി രതനേഹി യുത്തം. കഞ്ചനവേദിമിസ്സന്തി സുവണ്ണമയായ വേദികായ സഹിതം പരിക്ഖിത്തം. തപനീയപട്ടേഹി ച സാധുഛന്നന്തി തപനീയമയേഹി അനേകരതനമയേഹി ച ഛദനേഹി തത്ഥ തത്ഥ സുട്ഠു ഛാദിതം.

൧൨൪൪. ജമ്ബോനദുത്തത്തമിദന്തി ഇദം തവ വിമാനം യേഭുയ്യേന ഉത്തത്തജമ്ബുനദഭാസുരം. സുമട്ഠോ പാസാദസോപാനഫലൂപപന്നോതി തസ്സ ച സോ സോ പദേസോ സുമട്ഠോ സുട്ഠു മജ്ജിതോ, തേഹി തേഹി അനന്തരപാസാദേഹി സോപാനവിസേസേഹി രമണീയേഹി ഫലകേഹി ച യുത്തോ. ദള്ഹോതി ഥിരോ. വഗ്ഗൂതി അഭിരൂപോ സമുഗ്ഗതോ. സുസങ്ഗതോതി സുട്ഠു സങ്ഗതാവയവോ അഞ്ഞമഞ്ഞാനുരൂപപാസാദാവയവോ. അതീവ നിജ്ഝാനഖമോതി പഭസ്സരഭാവേപി അതിവിയ ഓലോകനക്ഖമോ. മനുഞ്ഞോതി മനോരമോ.

൧൨൪൫. രതനന്തരസ്മിന്തി രതനമയേ, രതനഭൂതേ വാ സാരഭൂതേ വിമാനസ്സ അബ്ഭന്തരേ. ബഹുഅന്നപാനന്തി പേസലം പഹൂതം അന്നഞ്ച പാനഞ്ച വിജ്ജതി, ഉപലബ്ഭതീതി അധിപ്പായോ. മുരജആലമ്ബരതൂരിയഘുട്ഠോതി മുദിങ്ഗാനം ആലമ്ബരാനം അവസിട്ഠതൂരിയാനഞ്ച സദ്ദേഹി നിച്ചഘോസിതോ. അഭിവന്ദിതോസീതി നമസ്സിതോ, ഥോമിതോ വാ അസി. തേനാഹ ‘‘ഥൂതിവന്ദനായാ’’തി.

൧൨൪൬. അചിന്തിയോതി അചിന്തേയ്യാനുഭാവോ. നളിന്യാതി ഏവംനാമകേ കീളനട്ഠാനേ യഥാ വേസ്സവണോ മഹാരാജാ, ഏവം ത്വം മോദസീതി യോജനാ.

൧൨൪൭. ആസീതി അസി ഭവസി. ദേവിന്ദോതി സക്കോ ദേവരാജാ. മനുസ്സഭൂതോതി മനുസ്സേസു ഭൂതോ മനുസ്സജാതികോ. യക്ഖോതി ദേവാദിഭാവം പുച്ഛിത്വാപി യക്ഖഭാവം ആസങ്കന്താ വദന്തി.

ഇദാനി സോ ദേവപുത്തോ അത്താനം ജാനാപേന്തോ –

൧൨൪൮. ‘‘സേരീസകോ നാമ അഹമ്ഹി യക്ഖോ, കന്താരിയോ വണ്ണുപഥമ്ഹി ഗുത്തോ;

ഇമം പദേസം അഭിപാലയാമി, വചനകരോ വേസ്സവണസ്സ രഞ്ഞോ’’തി. –

ആഹ. തത്ഥ അഹമ്ഹീ യക്ഖോതി അഹം യക്ഖോ അമ്ഹി. കന്താരിയോതി ആരക്ഖണത്ഥം കന്താരേ നിയുത്തോ. ഗുത്തോതി ഗോപകോ. തേനാഹ ‘‘അഭിപാലയാമീ’’തി.

ഇദാനി വാണിജാ തസ്സ കമ്മാദീനി പുച്ഛന്താ ആഹംസു –

൧൨൪൯. ‘‘അധിച്ചലദ്ധം പരിണാമജം തേ, സയംകതം ഉദാഹു ദേവേഹി ദിന്നം;

പുച്ഛന്തി തം വാണിജാ സത്ഥവാഹാ, കഥം തയാ ലദ്ധമിദം മനുഞ്ഞ’’ന്തി.

തത്ഥ അധിച്ചലദ്ധന്തി അധിച്ചസമുപ്പത്തികം, യദിച്ഛകം ലദ്ധന്തി അത്ഥോ. പരിണാമജം തേതി നിയതിസങ്ഗതിഭാവപരിണതം, കാലപരിണതം വാ. സയംകതന്തി തയാ സയമേവ കതം, ദേവിദ്ധിയാ തയാ സയമേവ നിബ്ബത്തിതന്തി അത്ഥോ. ഉദാഹു ദേവേഹി ദിന്നന്തി തയാ ആരാധിതേഹി ദേവേഹി പസാദവസേന നിസ്സട്ഠം.

ഇദാനി ദേവപുത്തോ ചതുരോപി പകാരേ പടിക്ഖിപിത്വാ പുഞ്ഞമേവ അപദിസന്തോ –

൧൨൫൦. ‘‘നാധിച്ചലദ്ധം ന പരിണാമജം മേ, ന സയംകതം ന ഹി ദേവേഹി ദിന്നം;

സകേഹി കമ്മേഹി അപാപകേഹി, പുഞ്ഞേഹി മേ ലദ്ധമിദം മനുഞ്ഞ’’ന്തി. –

ഗാഥമാഹ.

തം സുത്വാ വാണിജാ പുന ‘‘നാധിച്ചലദ്ധ’’ന്തി ഗാഥായം പുഞ്ഞാധികമേവ തേ ചതുരോ പകാരേ ആരോപേത്വാ പുഞ്ഞസ്സ ച സരൂപം പുച്ഛിംസു –

൧൨൫൧. ‘‘കിം തേ വതം കിം പന ബ്രഹ്മചരിയം, കിസ്സ സുചിണ്ണസ്സ അയം വിപാകോ;

പുച്ഛന്തി തം വാണിജാ സത്ഥവാഹാ, കഥം തയാ ലദ്ധമിദം വിമാന’’ന്തി.

തത്ഥ വതന്തി വതസമാദാനം. ബ്രഹ്മചരിയന്തി സേട്ഠചരിയം.

പുന ദേവപുത്തോ തേ പടിക്ഖിപിത്വാ അത്താനം യഥൂപചിതം പുഞ്ഞഞ്ച ദസ്സേന്തോ –

൧൨൫൨. ‘‘മമം പായാസീതി അഹു സമഞ്ഞാ, രജ്ജം യദാ കാരയിം കോസലാനം;

നത്ഥികദിട്ഠി കദരിയോ പാപധമ്മോ, ഉച്ഛേദവാദീ ച തദാ അഹോസിം.

൧൨൫൩. ‘‘സമണോ ച ഖോ ആസി കുമാരകസ്സപോ, ബഹുസ്സുതോ ചിത്തകഥീ ഉളാരോ;

സോ മേ തദാ ധമ്മകഥം അഭാസി, ദിട്ഠിവിസൂകാനി വിനോദയീ മേ.

൧൨൫൪. ‘‘താഹം തസ്സ ധമ്മകഥം സുണിത്വാ, ഉപാസകത്തം പടിവേദയിസ്സം;

പാണാതിപാതാ വിരതോ അഹോസിം, ലോകേ അദിന്നം പരിവജ്ജയിസ്സം;

അമജ്ജപോ നോ ച മുസാ അഭാണിം, സകേന ദാരേന ച അഹോസിം തുട്ഠോ.

൧൨൫൫. ‘‘തം മേ വതം തം പന ബ്രഹ്മചരിയം, തസ്സ സുചിണ്ണസ്സ അയം വിപാകോ;

തേഹേവ കമ്മേഹി അപാപകേഹി, പുഞ്ഞേഹി മേ ലദ്ധമിദം വിമാന’’ന്തി. –

ആഹ. തം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

അഥ വാണിജാ ദേവപുത്തം വിമാനഞ്ചസ്സ പച്ചക്ഖതോ ദിസ്വാ കമ്മഫലം സദ്ദഹിത്വാ അത്തനോ കമ്മഫലേ സദ്ധം പവേദേന്താ –

൧൨൫൬. ‘‘സച്ചം കിരാഹംസു നരാ സപഞ്ഞാ, അനഞ്ഞഥാ വചനം പണ്ഡിതാനം;

യഹിം യഹിം ഗച്ഛതി പുഞ്ഞകമ്മോ, തഹിം തഹിം മോദതി കാമകാമീ.

൧൨൫൭. ‘‘യഹിം യഹിം സോകപരിദ്ദവോ ച, വധോ ച ബന്ധോ ച പരിക്കിലേസോ;

തഹിം തഹിം ഗച്ഛതി പാപകമ്മോ, ന മുച്ചതി ദുഗ്ഗതിയാ കദാചീ’’തി. –

ഗാഥാദ്വയം അവോചും. തത്ഥ സോകപരിദ്ദവോതി സോകോ ച പരിദേവോ ച. പരിക്കിലേസോതി വുത്താ അനത്ഥുപ്പത്തി.

ഏവം തേസു കഥേന്തേസുയേവ വിമാനദ്വാരേ സിരീസരുക്ഖതോ പരിപാകേന മുത്തബന്ധനാ പരിപക്കാ സിപാടികാ പതി, തേന ദേവപുത്തോ സപരിജനോ ദോമനസ്സപ്പത്തോ അഹോസി. തം ദിസ്വാ വാണിജാ –

൧൨൫൮. ‘‘സമ്മൂള്ഹരൂപോവ ജനോ അഹോസി, അസ്മിം മുഹുത്തേ കലലീകതോവ;

ജനസ്സിമസ്സ തുയ്ഹഞ്ച കുമാര, അപ്പച്ചയോ കേന നു ഖോ അഹോസീ’’തി. –

ഗാഥമാഹംസു. തത്ഥ സമ്മൂള്ഹരൂപോവാതി സോകവസേന സബ്ബസോ മൂള്ഹസഭാവോ വിയ. ജനോതി ദേവജനോ. അസ്മിം മുഹുത്തേതി ഇമസ്മിം മുഹുത്തമത്തേ. കലലീകതോതി കലലം വിയ കതോ, കലലനിസ്സിതഉദകീഭൂതോ വിയ ആവിലോതി അധിപ്പായോ. ജനസ്സിമസ്സ തുയ്ഹഞ്ചാതി ഇമസ്സ തവ പരിജനസ്സ തുയ്ഹഞ്ച. അപ്പച്ചയോതി ദോമനസ്സം.

തം സുത്വാ ദേവപുത്തോ –

൧൨൫൯. ‘‘ഇമേ ച സിരീസവനാ താതാ, ദിബ്ബാ ഗന്ധാ സുരഭീ സമ്പവന്തി;

തേ സമ്പവായന്തി ഇമം വിമാനം, ദിവാ ച രത്തോ ച തമം നിഹന്ത്വാ.

൧൨൬൦. ‘‘ഇമേസഞ്ച ഖോ വസ്സസതച്ചയേന, സിപാടികാ ഫലതി ഏകമേകാ;

മാനുസ്സകം വസ്സസതം അതീതം, യദഗ്ഗേ കായമ്ഹി ഇധൂപപന്നോ.

൧൨൬൧. ‘‘ദിസ്വാനഹം വസ്സസതാനി പഞ്ച,

അസ്മിം വിമാനേ ഠത്വാന താതാ;

ആയുക്ഖയാ പുഞ്ഞക്ഖയാ ചവിസ്സം,

തേനേവ സോകേന പമുച്ഛിതോസ്മീ’’തി. – ആഹ;

൧൨൫൬. തത്ഥ സിരീസവനാതി സിരീസവിപിനതോ. താതാതി വാണിജേ ആലപതി. ഇമേ തുമ്ഹാകം മയ്ഹഞ്ച പച്ചക്ഖഭൂതാ ദിബ്ബാ ഗന്ധാ സുരഭീ അതിവിയ സുഗന്ധായേവ സമന്തതോ പവന്തി പവായന്തി. തേ ദിബ്ബാ ഗന്ധാ ഏവം വായന്താ ഇമം വിമാനം സമ്പവായന്തി സമ്മദേവ ഗന്ധം ഗാഹാപേന്തി, ന കേവലം സമ്പവായനമേവ, അഥ ഖോ അത്തനോ പഭായ തമമ്പി നിഹന്തി. തേനാഹ ‘‘ദിവാ ച രത്തോ ച തമം നിഹന്ത്വാ’’തി.

൧൨൬൦-൬൧. ഇമേസന്തി സിരീസാനം. സിപാടികാതി ഫലകുട്ഠിലികാ. ഫലതീതി പച്ചിത്വാ വണ്ടതോ മുച്ചതി, പുടഭേദം വാ പത്വാ സിസ്സതി. മാനുസ്സകം വസ്സസതം അതീതന്തി യസ്മാ വസ്സസതസ്സ അച്ചയേന ഇമസ്സ സിരീസസ്സ സിപാടികാ ഫലതി, അയഞ്ച ഫലിതാ, തസ്മാ മയ്ഹം മാനുസ്സകം വസ്സസതം അതീതം. യദഗ്ഗേ യതോ പട്ഠായ, കായമ്ഹി ഇധ ഇമസ്മിം ദേവനികായേ ഉപപന്നോ നിബ്ബത്തോ. മയ്ഹഞ്ച ദേവഗണനായ പഞ്ച വസ്സസതാനി ആയു, തസ്മാ ഖീയതി മേ ആയൂതി സോകവസേന സമ്പമൂള്ഹോതി ദസ്സേതി. തേനാഹ ‘‘ദിസ്വാനഹം വസ്സസതാനി പഞ്ച…പേ… തേനേവ സോകേന പമുച്ഛിതോസ്മീ’’തി.

അഥ നം വാണിജാ സമസ്സാസേന്തോ –

൧൨൬൨. ‘‘കഥം നു സോചേയ്യ തഥാവിധോ സോ, ലദ്ധാ വിമാനം അതുലം ചിരായ;

യേ ചാപി ഖോ ഇത്തരമുപപന്നാ, തേ നൂന സോചേയ്യും പരിത്തപുഞ്ഞാ’’തി. –

ആഹംസു. തത്ഥ യാദിസേഹി അപ്പായുകേഹി മരണം പടിച്ച സോചിതബ്ബം സിയാ, താദിസോ പന ഏവം ദിബ്ബാനുഭാവസമ്പന്നോ നവുതിവസ്സസതസഹസ്സായുകോ കഥം നു സോചേയ്യ, ന സോചിതബ്ബമേവാതി അധിപ്പായോ.

ദേവപുത്തോ തത്തകേനേവ സമസ്സാസേത്വാ തേസം വചനം സമ്പടിച്ഛന്തോ തേസഞ്ച ഉപദേസം ദേന്തോ –

൧൨൬൩. ‘‘അനുച്ഛവിം ഓവദിയഞ്ച മേതം, യം മം തുമ്ഹേ പേയ്യവാചം വദേഥ;

തുമ്ഹേ ച ഖോ താതാ മയാനുഗുത്താ, യേഹിച്ഛകം തേന പലേഥ സോത്ഥി’’ന്തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ അനുച്ഛവിന്തി അനുച്ഛവികം, തുമ്ഹാകമേവ തം യുത്തരൂപം. ഓവദിയഞ്ച മേതന്തി മേ മയ്ഹം തുമ്ഹേഹി ഓവദിയം ഓവാദവസേന വത്തബ്ബമേതം. യം യസ്മാ, മം മയ്ഹം, തുമ്ഹേ ‘‘കഥം നു സോചേയ്യ’’ന്തിആദിനാ പേയ്യവാചം പിയവചനം വദേഥ. യം വാ പേയ്യവാചായ വദനം കഥനം, തം തുമ്ഹാകമേവ അനുച്ഛവികന്തി യോജനാ. അഥ വാ യം യസ്മാ തുമ്ഹേ പേയ്യവാചം വദേഥ, തസ്മാ അനുച്ഛവികം ഓവദിയഞ്ച ഓവദിതബ്ബം ഓവാദാനുരൂപം കാതബ്ബഞ്ച മേ മയാ കതം, കിം പന തന്തി ആഹ ‘‘തുമ്ഹേ ച ഖോ താതാ’’തിആദി. തത്ഥ മയാനുഗുത്താതി ഇമസ്മിം അമനുസ്സപരിഗ്ഗഹേ മരുകന്താരേ യാവ കന്താരാതിക്കമാ മയാ അനുഗുത്താ രക്ഖിതാ, യേനിച്ഛകം യഥാരുചിതേന, സോത്ഥിം ഖേമേന, പലേഥ ഗച്ഛഥാതി അത്ഥോ.

അഥ വാണിജാ കതഞ്ഞുഭാവം പകാസേന്താ –

൧൨൬൪. ‘‘ഗന്ത്വാ മയം സിന്ധുസോവീരഭൂമിം, ധനത്ഥികാ ഉദ്ദയം പത്ഥയാനാ;

യഥാപയോഗാ പരിപുണ്ണചാഗാ, കാഹാമ സേരീസമഹം ഉളാരന്തി. –

ഗാഥമാഹംസു. തത്ഥ യഥാപയോഗാതി ഇദാനി കതപടിഞ്ഞാനുരൂപപയോഗാ. പരിപുണ്ണചാഗാതി സമത്തചാഗാ, ഉളാരസ്സ മഹസ്സ പരിയത്തപരിച്ചാഗാ. മഹന്തി ഉസ്സവപൂജം.

പുന ദേവപുത്തോ മഹകരണം പടിക്ഖിപന്തോ കത്തബ്ബേസു ച തേ നിയോജേന്തോ –

൧൨൬൫. ‘‘മാ ചേവ സേരീസമഹം അകത്ഥ, സബ്ബഞ്ച വോ ഭവിസ്സതി യം വദേഥ;

പാപാനി കമ്മാനി വിവജ്ജയാഥ, ധമ്മാനുയോഗഞ്ച അധിട്ഠഹാഥാ’’തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ യം വദേഥാതി യം തുമ്ഹേ ഖേമേന സിന്ധുസോവീരദേസപത്തിം തത്ഥ ച വിപുലം ഉദ്ദയം ലാഭം പച്ചാസീസന്താ ‘‘ഗന്ത്വാ മയ’’ന്തിആദീനി വദഥ. സബ്ബം തം വോ തുമ്ഹാകം തഥേവ ഭവിസ്സതി, തത്ഥ നിക്കങ്ഖാ ഹോഥ, തുമ്ഹേ പന ഇതോ പട്ഠായ പാപാനി കമ്മാനി പാണാതിപാതാദീനി വിവജ്ജയാഥ പരിവജ്ജേഥ. ധമ്മാനുയോഗന്തി ദാനാദികുസലധമ്മസ്സ അനുയുഞ്ജനം. അധിട്ഠഹാഥാതി അനുസിക്ഖഥ ഇദം സേരീസകമഹന്തി ദസ്സേതി.

യം പന ഉപാസകം അനുഗ്ഗണ്ഹന്തോ തേസം രക്ഖാവരണം കാതുകാമോ അഹോസി, തസ്സ ഗുണം കിത്തേത്വാ തം തേസം ഉദ്ദിസന്തോ ഇമാ ഗാഥായോ ആഹ –

൧൨൬൬. ‘‘ഉപാസകോ അത്ഥി ഇമമ്ഹി സങ്ഘേ, ബഹുസ്സുതോ സീലവതൂപപന്നോ;

സദ്ധോ ച ചാഗീ ച സുപേസലോ ച, വിചക്ഖണോ സന്തുസിതോ മുതീമാ.

൧൨൬൭. ‘‘സഞ്ജാനമാനോ ന മുസാ ഭണേയ്യ, പരൂപഘാതായ ന ചേതയേയ്യ;

വേഭൂതികം പേസുണം നോ കരേയ്യ, സണ്ഹഞ്ച വാചം സഖിലം ഭണേയ്യ.

൧൨൬൮. ‘‘സഗാരവോ സപ്പതിസ്സോ വിനീതോ, അപാപകോ അധിസീലേ വിസുദ്ധോ;

സോ മാതരം പിതരഞ്ചാപി ജന്തു, ധമ്മേന പോസേതി അരിയവുത്തി.

൧൨൬൯. ‘‘മഞ്ഞേ സോ മാതാപിതൂനം കാരണാ, ഭോഗാനി പരിയേസതി ന അത്തഹേതു;

മാതാപിതൂനഞ്ച യോ അച്ചയേന, നേക്ഖമ്മപോണോ ചരിസ്സതി ബ്രഹ്മചരിയം.

൧൨൭൦. ‘‘ഉജൂ അവങ്കോ അസഠോ അമായോ, ന ലേസകപ്പേന ച വോഹരേയ്യ;

സോ താദിസോ സുകതകമ്മകാരീ, ധമ്മേ ഠിതോ കിന്തി ലഭേഥ ദുക്ഖം.

൧൨൭൧. ‘‘തംകാരണാ പാതുകതോമ്ഹി അത്തനാ, തസ്മാ ധമ്മം പസ്സഥ വാണിജാസേ;

അഞ്ഞത്ര തേനിഹ ഭസ്മീ ഭവേഥ, അന്ധാകുലാ വിപ്പനട്ഠാ അരഞ്ഞേ;

തം ഖിപ്പമാനേന ലഹും പരേന, സുഖോ ഹവേ സപ്പുരിസേന സങ്ഗമോ’’തി.

൧൨൬൬. തത്ഥ സങ്ഘേതി സത്തസമൂഹേ. വിചക്ഖണോതി തത്ഥ തത്ഥ കത്തബ്ബതായ കുസലോ. സന്തുസിതോതി സന്തുട്ഠോ. മുതീമാതി കമ്മസ്സകതഞാണാദിനാ ഇധലോകപരലോകഹിതാനം മുനനതോ മുതിമാ.

൧൨൬൭. സഞ്ജാനമാനോ ന മുസാ ഭണേയ്യാതി സമ്പജാനമുസാ ന ഭാസേയ്യ. വേഭൂതികന്തി സഹിതാനം വിനാഭാവകരണതോ ‘‘വേഭൂതിക’’ന്തി ലദ്ധനാമം പിസുണം, നോ കരേയ്യ ന വദേയ്യ.

൧൨൬൮. സപ്പതിസ്സോതി പതിസ്സയോ ഗരുട്ഠാനിയേസു നിവാതവുത്തികത്താ സോരച്ചം, സഹ പതിസ്സേനാതി സപ്പതിസ്സോ. അധിസീലേതി ഉപാസകേന രക്ഖിതബ്ബഅധിസീലസിക്ഖായ. അരിയവുത്തീതി പരിസുദ്ധവുത്തി.

൧൨൬൯. നേക്ഖമ്മപോണോതി നിബ്ബാനനിന്നോ. ചരിസ്സതി ബ്രഹ്മചരിയന്തി പബ്ബജ്ജം സാസനബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സതി.

൧൨൭൦. ലേസകപ്പേനാതി കപ്പിയലേസേന. ന ച വോഹരേയ്യാതി മായാസാഠേയ്യവസേന വചനം ന നിച്ഛാരേയ്യ. ധമ്മേ ഠിതോ കിന്തി ലഭേഥ ദുക്ഖന്തി ഏവം വുത്തനയേന ധമ്മേ ഠിതോ ധമ്മചാരീ സമചാരീ കിന്തി കേന പകാരേന ദുക്ഖം ലഭേഥ പാപുണേയ്യ.