൪. കക്കടകരസദായകവിമാനവണ്ണനാ

ഉച്ചമിദം മണിഥൂണം വിമാനന്തി കക്കടകരസദായകവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ. തേന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ആരദ്ധവിപസ്സകോ കണ്ണസൂലേന പീളിതോ അകല്ലസരീരതായ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേതും നാസക്ഖി, വേജ്ജേഹി വുത്തവിധിനാ ഭേസജ്ജേ കതേപി രോഗോ ന വൂപസമി. സോ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. അഥസ്സ ഭഗവാ ‘‘കക്കടകരസഭോജനം സപ്പായ’’ന്തി ഞത്വാ ആഹ ‘‘ഗച്ഛ ത്വം ഭിക്ഖു മഗധഖേത്തേ പിണ്ഡായ ചരാഹീ’’തി.

സോ ഭിക്ഖു ‘‘ദീഘദസ്സിനാ അദ്ധാ കിഞ്ചി ദിട്ഠം ഭവിസ്സതീ’’തി ചിന്തേത്വാ ‘‘സാധു ഭന്തേ’’തി ഭഗവതോ പടിസ്സുണിത്വാ ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ പത്തചീവരമാദായ മഗധഖേത്തം ഗന്ത്വാ അഞ്ഞതരസ്സ ഖേത്തപാലസ്സ കുടിയാ ദ്വാരേ പിണ്ഡായ അട്ഠാസി. സോ ച ഖേത്തപാലോ കക്കടകരസം സമ്പാദേത്വാ ഭത്തഞ്ച പചിത്വാ ‘‘ഥോകം വിസ്സമിത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി നിസിന്നോ ഥേരം ദിസ്വാ പത്തം ഗഹേത്വാ കുടികായം നിസീദാപേത്വാ കക്കടകരസഭത്തം അദാസി. ഥേരസ്സ തം ഭത്തം ഥോകം ഭുത്തസ്സയേവ കണ്ണസൂലം പടിപ്പസ്സമ്ഭി, ഘടസതേന ന്ഹാതോ വിയ അഹോസി. സോ സപ്പായാഹാരവസേന ചിത്തഫാസുകം ലഭിത്വാ വിപസ്സനാവസേന ചിത്തം അഭിനിന്നാമേന്തോ അപരിയോസിതേയേവ ഭോജനേ അനവസേസതോ ആസവേ ഖേപേത്വാ അരഹത്തേ പതിട്ഠായ ഖേത്തപാലം ആഹ ‘‘ഉപാസക, തവ പിണ്ഡപാതഭോജനേന മയ്ഹം രോഗോ വൂപസന്തോ, കായചിത്തം കല്ലം ജാതം, ത്വമ്പി ഇമസ്സ പുഞ്ഞസ്സ ഫലേന വിഗതകായചിത്തദുക്ഖോ ഭവിസ്സസീ’’തി വത്വാ അനുമോദനം കത്വാ പക്കാമി.

ഖേത്തപാലോ അപരേന സമയേന കാലം കത്വാ താവതിംസഭവനേ ദ്വാദസയോജനികേ മണിഥമ്ഭേ കനകവിമാനേ സത്തസതകൂടാഗാരപടിമണ്ഡിതേ വേളുരിയമയഗബ്ഭേ നിബ്ബത്തി, ദ്വാരേ ചസ്സ യഥൂപചിതകമ്മസംസൂചകോ മുത്താസിക്കാഗതോ സുവണ്ണകക്കടകോ ഓലമ്ബമാനോ അട്ഠാസി. അഥായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ പുബ്ബേ വുത്തനയേന തത്ഥ ഗതോ തം ദിസ്വാ ഇമാഹി ഗാഥാഹി പുച്ഛി –

൯൧൦. ‘‘ഉച്ചമിദം മണിഥൂണം വിമാനം, സമന്തതോ ദ്വാദസ യോജനാനി;

കൂടാഗാരാ സത്തസതാ ഉളാരാ, വേളുരിയഥമ്ഭാ രുചകത്ഥതാ സുഭാ.

൯൧൧. ‘‘തത്ഥച്ഛസി പിവസി ഖാദസി ച, ദിബ്ബാ ച വീണാ പവദന്തി വഗ്ഗും;

ദിബ്ബാ രസാ കാമഗുണേത്ഥ പഞ്ച, നാരിയോ ച നച്ചന്തി സുവണ്ണഛന്നാ.

൯൧൨. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൯൧൩. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവ മഹാനുഭാവ, മനുസ്സഭൂതോ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവോ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

സോപിസ്സ ബ്യാകാസി, തം ദസ്സേതും –

൯൧൪. ‘‘സോ ദേവപുത്തോ അത്തമനോ, മോഗ്ഗല്ലാനേന പുച്ഛിതോ;

പഞ്ഹം പുട്ഠോ വിയാകാസി, യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി. – വുത്തം;

൯൧൫. ‘‘സതിസമുപ്പാദകരോ, ദ്വാരേ കക്കടകോ ഠിതോ;

നിട്ഠിതോ ജാതരൂപസ്സ, സോഭതി ദസപാദകോ.

൯൧൬. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ, തേന മേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച മേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൯൧൭. ‘‘അക്ഖാമി തേ ഭിക്ഖു മഹാനുഭാവ, മനുസ്സഭൂതോ യമകാസി പുഞ്ഞം;

തേനമ്ഹി ഏവം ജലിതാനുഭാവോ, വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൯൧൦. തത്ഥ ഉച്ചന്തി അച്ചുഗ്ഗതം. മണിഥൂണന്തി പദുമരാഗാദിമണിമയഥമ്ഭം. സമന്തതോതി ചതൂസുപി പസ്സേസു. രുചകത്ഥതാതി തസ്സം തസ്സം ഭൂമിയം സുവണ്ണഫലകേഹി അത്ഥതാ.

൯൧൧. പിവസി ഖാദസി ചാതി കാലേന കാലം ഉപയുജ്ജമാനം ഗന്ധപാനം സുധാഭോജനഞ്ച സന്ധായ വദതി. പവദന്തീതി പവജ്ജന്തി. ദിബ്ബാ രസാ കാമഗുണേത്ഥ പഞ്ചാതി ദിബ്ബാ രസാ അനപ്പകാ പഞ്ച കാമഗുണാ ഏത്ഥ ഏതസ്മിം തവ വിമാനേ സംവിജ്ജന്തീതി അത്ഥോ. സുവണ്ണഛന്നാതി ഹേമാഭരണവിഭൂസിതാ.

൯൧൫. സതിസമുപ്പാദകരോതി സതുപ്പാദകരോ, യേന പുഞ്ഞകമ്മേന അയം ദിബ്ബസമ്പത്തി മയാ ലദ്ധാ, തത്ഥ സതുപ്പാദസ്സ കാരകോ, ‘‘കക്കടകരസദാനേന അയം തയാ സമ്പത്തി ലദ്ധാ’’തി ഏവം സതുപ്പാദം കരോന്തോതി അത്ഥോ. നിട്ഠിതോ ജാതരൂപസ്സാതി ജാതരൂപേന സിദ്ധോ ജാതരൂപമയോ. ഏകമേകസ്മിം പസ്സേ പഞ്ച പഞ്ച കത്വാ ദസ പാദാ ഏതസ്സാതി ദസപാദകോ ദ്വാരേ കക്കടകോ ഠിതോ സോഭതി. സോ ഏവ മമ പുഞ്ഞകമ്മം താദിസാനം മഹേസീനം വിഭാവേതി, ന ഏത്ഥ മയാ വത്തബ്ബം അത്ഥീതി അധിപ്പായോ. തേനാഹ ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ’’തിആദി. സേസം വുത്തനയമേവ.

കക്കടകരസദായകവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.