൨. രേവതീവിമാനവണ്ണനാ

ഉട്ഠേഹി രേവതേ സുപാപധമ്മേതി രേവതീവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ ബാരാണസിയം വിഹരതി ഇസിപതനേ മിഗദായേ. തേന സമയേന ബാരാണസിയം സദ്ധാസമ്പന്നസ്സ കുലസ്സ പുത്തോ നന്ദിയോ നാമ ഉപാസകോ അഹോസി സദ്ധാസമ്പന്നോ ദായകോ ദാനപതി സങ്ഘുപട്ഠാകോ. അഥസ്സ മാതാപിതരോ സമ്മുഖഗേഹതോ മാതുലധീതരം രേവതിം നാമ കഞ്ഞം ആനേതുകാമാ അഹേസും. സാ പന അസ്സദ്ധാ അദാനസീലാ, നന്ദിയോ തം ന ഇച്ഛി. തസ്സ മാതാ രേവതിം ആഹ ‘‘അമ്മ, ത്വം ഇമം ഗേഹം ആഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ നിസീദനട്ഠാനം ഹരിതേന ഗോമയേന ഉപലിമ്പിത്വാ ആസനാനി പഞ്ഞാപേഹി, ആധാരകേ ഠപേഹി, ഭിക്ഖൂനം ആഗതകാലേ വന്ദിത്വാ പത്തം ഗഹേത്വാ നിസീദാപേത്വാ ധമകരണേന പാനീയം പരിസ്സാവേത്വാ ഭുത്തകാലേ പത്താനി ധോവാഹി, ഏവം മേ പുത്തസ്സ ആരാധികാ ഭവിസ്സസീ’’തി. സാ തഥാ അകാസി. അഥ നം ‘‘ഓവാദക്ഖമാ ജാതാ’’തി പുത്തസ്സ ആരോചേത്വാ തേന ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛിതേ ദിവസം ഠപേത്വാ ആവാഹം കരിംസു.

അഥ നം നന്ദിയോ ആഹ ‘‘സചേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം മാതാപിതരോ ച മേ ഉപട്ഠഹിസ്സസി, ഏവം ഇമസ്മിം ഗേഹേ വസിതും ലഭിസ്സസി, അപ്പമത്താ ഹോഹീ’’തി. സാ ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണിത്വാ കിഞ്ചി കാലം സദ്ധാ വിയ ഹുത്വാ ഭത്താരം അനവത്തേന്തീ ദ്വേ പുത്തേ വിജായി. നന്ദിയസ്സ മാതാപിതരോ കാലമകംസു. ഗേഹേ സബ്ബിസ്സരിയം തസ്സാ ഏവ അഹോസി. നന്ദിയോപി മഹാദാനപതി ഹുത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദാനം പട്ഠപേസി, കപണദ്ധികാദീനമ്പി ഗേഹദ്വാരേ പാകവത്തം പട്ഠപേസി. ഇസിപതനമഹാവിഹാരേ ചതൂഹി ഗബ്ഭേഹി പടിമണ്ഡിതം ചതുസാലം കാരേത്വാ മഞ്ചപീഠാദീനി അത്ഥരാപേത്വാ ബുദ്ധപ്പമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മഹാദാനം ദത്വാ തഥാഗതസ്സ ഹത്ഥേ ദക്ഖിണോദകം പാതേത്വാ നിയ്യാദേസി, സഹ ദക്ഖിണോദകദാനേന താവതിംസഭവനേ ആയാമതോ ച വിത്ഥാരതോ ച സമന്താ ദ്വാദസയോജനികോ യോജനസതുബ്ബേധോ സത്തരതനമയോ അച്ഛരാഗണസഹസ്സസങ്ഘുട്ഠോ ദിബ്ബപാസാദോ ഉഗ്ഗഞ്ഛി.

അഥായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ദേവചാരികം ചരന്തോ തം പാസാദം ദിസ്വാ അത്താനം വന്ദിതും ആഗതേ ദേവപുത്തേ പുച്ഛി ‘‘കസ്സായം പാസാദോ’’തി? ‘‘ഇമസ്സ, ഭന്തേ, പാസാദസ്സ സാമികോ മനുസ്സലോകേ ബാരാണസിയം നന്ദിയോ നാമ കുടുമ്ബിയപുത്തോ സങ്ഘസ്സ ഇസിപതനമഹാവിഹാരേ ചതുസാലം കാരേസി, തസ്സായം നിബ്ബത്തോ പാസാദോ’’തി ആഹംസു. പാസാദേ നിബ്ബത്തദേവച്ഛരായോപി ഥേരം വന്ദിത്വാ ‘‘ഭന്തേ, മയം ബാരാണസിയം നന്ദിയസ്സ നാമ ഉപാസകസ്സ പരിചാരികാ ഭവിതും ഇധ നിബ്ബത്താ, തസ്സ ഏവം വദേഥ ‘‘തുയ്ഹം പരിചാരികാ ഭവിതും നിബ്ബത്താ, ദേവതായോ തയി ചിരായന്തേ ഉക്കണ്ഠിതാ, ദേവലോകസമ്പത്തി നാമ മത്തികാഭാജനം ഭിന്ദിത്വാ സുവണ്ണഭാജനസ്സ ഗഹണം വിയ അതിമനാപ’ന്തി വത്വാ ഇധാഗമനത്ഥായ തസ്സ വദേഥാ’’തി ആഹംസു. ഥേരോ ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണിത്വാ സഹസാ ദേവലോകതോ ആഗന്ത്വാ ചതുപരിസമജ്ഝേ ഭഗവന്തം പുച്ഛി ‘‘നിബ്ബത്തതി നു ഖോ, ഭന്തേ, കതപുഞ്ഞാനം മനുസ്സലോകേ ഠിതാനംയേവ ദിബ്ബസമ്പത്തീ’’തി? ‘‘നനു തേ, മോഗ്ഗല്ലാന, നന്ദിയസ്സ ദേവലോകേ നിബ്ബത്താ ദിബ്ബസമ്പത്തി സാമം ദിട്ഠാ, കസ്മാ മം പുച്ഛസീ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ, നിബ്ബത്തതീ’’തി. അഥസ്സ സത്ഥാ ‘‘യഥാ ചിരം വിപ്പവസിത്വാ ആഗതം പുരിസം മിത്തബന്ധവാ അഭിനന്ദന്തി സമ്പടിച്ഛന്തി, ഏവം കതപുഞ്ഞം പുഗ്ഗലം ഇതോ പരലോകം ഗതം സകാനി പുഞ്ഞാനി സമ്പത്തിഹത്ഥേഹി സമ്പടിച്ഛന്തി പടിഗ്ഗണ്ഹന്തീ’’തി ദസ്സേന്തോ –

൮൬൧. ‘‘ചിരപ്പവാസിം പുരിസം, ദൂരതോ സോത്ഥിമാഗതം;

ഞാതിമിത്താ സുഹജ്ജാ ച, അഭിനന്ദന്തി ആഗതം.

൮൬൨. ‘‘തഥേവ കതപുഞ്ഞമ്പി, അസ്മാ ലോകാ പരം ഗതം;

പുഞ്ഞാനി പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി, പിയം ഞാതീവ ആഗത’’ന്തി. – ഗാഥാ അഭാസി;

നന്ദിയോ തം സുത്വാ ഭിയ്യോസോമത്തായ ദാനാനി ദേതി, പുഞ്ഞാനി കരോതി, സോ വണിജ്ജായ ഗച്ഛന്തോ രേവതിം ആഹ ‘‘ഭദ്ദേ, മയാ പട്ഠപിതം സങ്ഘസ്സ ദാനം അനാഥാനം പാകവത്തഞ്ച ത്വം അപ്പമത്താ പവത്തേയ്യാസീ’’തി. സാ ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണി. സോ പവാസഗതോപി യത്ഥ യത്ഥ വാസം കപ്പേതി, തത്ഥ തത്ഥ ഭിക്ഖൂനം അനാഥാനഞ്ച യഥാവിഭവം ദാനം ദേതിയേവ. തസ്സ അനുകമ്പായ ഖീണാസവാ ദൂരതോപി ആഗന്ത്വാ ദാനം സമ്പടിച്ഛന്തി. രേവതീ പന തസ്മിം ഗതേ കതിപാഹമേവ ദാനം പവത്തേത്വാ അനാഥാനം ഭത്തം ഉപച്ഛിന്ദി, ഭിക്ഖൂനമ്പി ഭത്തം കണാജകം ബിലങ്ഗദുതിയം അദാസി. ഭിക്ഖൂനം ഭുത്തട്ഠാനേ അത്തനാ ഭുത്താവസേസാനി സിത്ഥാനി മച്ഛമംസഖണ്ഡമിസ്സകാനി ചലകട്ഠികാനി ച പകിരിത്വാ മനുസ്സാനം ദസ്സേതി ‘‘പസ്സഥ സമണാനം കമ്മം, സദ്ധാദേയ്യം നാമ ഏവം ഛഡ്ഡേന്തീ’’തി.

അഥ നന്ദിയോ വോഹാരകസിദ്ധി യഥാലാഭോ ആഗന്ത്വാ തം പവത്തിം സുത്വാ രേവതിം ഗേഹതോ നീഹരിത്വാ ഗേഹം പാവിസി. ദുതിയദിവസേ ബുദ്ധപ്പമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മഹാദാനം പവത്തേത്വാ നിച്ചഭത്തം അനാഥഭത്തഞ്ച സമ്മദേവ പവത്തേസി, അത്തനോ സഹായേഹി ഉപനീതം രേവതിം ഘാസച്ഛാദനപരമതായ ഠപേസി. സോ അപരേന സമയേന കാലം കത്വാ താവതിംസഭവനേ അത്തനോ വിമാനേയേവ നിബ്ബത്തി. രേവതീ പന സബ്ബം ദാനം പച്ഛിന്ദിത്വാ ‘‘ഇമേസം വസേന മയ്ഹം ലാഭസക്കാരോ പരിഹായീ’’തി ഭിക്ഖുസങ്ഘം അക്കോസന്തീ പരിഭാസന്തീ വിചരതി. അഥ വേസ്സവണോ ദ്വേ യക്ഖേ ആണാപേസി ‘‘ഗച്ഛഥ, ഭണേ, ബാരാണസിനഗരേ ഉഗ്ഘോസഥ ‘‘ഇതോ സത്തമേ ദിവസേ രേവതീ ജീവന്തീയേവ നിരയേ പക്ഖിപീയതീ’തി’’. തം സുത്വാ മഹാജനോ സംവേഗജാതോ ഭീതതസിതോ അഹോസി.

അഥ രേവതീ പന പാസാദം അഭിരുഹിത്വാ ദ്വാരം ഥകേത്വാ നിസീദി. സത്തമേ ദിവസേ തസ്സാ പാപകമ്മസഞ്ചോദിതേന വേസ്സവണേന രഞ്ഞാ ആണത്താ ജലിതകപിലകേസമസ്സുകാ ചിപിടവിരൂപനാസികാ പരിണതദാഠാ ലോഹിതക്ഖാ സജലധരസമാനവണ്ണാ അതിവിയ ഭയാനകരൂപാ ദ്വേ യക്ഖാ ഉപഗന്ത്വാ ‘‘ഉട്ഠേഹി, രേവതേ, സുപാപധമ്മേ’’തിആദീനി വദന്താ നാനാബാഹാസു ഗഹേത്വാ ‘‘മഹാജനോ പസ്സതൂ’’തി സകലനഗരേ വീഥിതോ വീഥിം പരിബ്ഭമാപേത്വാ ആകാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ താവതിംസഭവനം നേത്വാ നന്ദിയസ്സ വിമാനം സമ്പത്തിഞ്ചസ്സാ ദസ്സേത്വാ തം വിലപന്തിംയേവ ഉസ്സദനിരയസമീപം പാപേസും. തം യമപുരിസാ ഉസ്സദനിരയേ ഖിപിംസു. തേനാഹ –

൮൬൩. ‘‘ഉട്ഠേഹി രേവതേ സുപാപധമ്മേ, അപാരുതദ്വാരേ അദാനസീലേ;

നേസ്സാമ തം യത്ഥ ഥുനന്തി ദുഗ്ഗതാ, സമപ്പിതാ നേരയികാ ദുഖേനാ’’തി.

തത്ഥ ഉട്ഠേഹീതി ഉട്ഠഹ, ന ദാനേസ പാസാദോ തം നിരയഭയതോ രക്ഖിതും സക്കോതി, തസ്മാ സീഘം ഉട്ഠഹിത്വാ ആഗച്ഛാഹീതി അത്ഥോ. രേവതേതി തം നാമേന ആലപതി. സുപാപധമ്മേതിആദിനാ ഉട്ഠാനസ്സ കാരണം വദതി. യസ്മാ ത്വം അരിയാനം അക്കോസനപരിഭാസനാദിനാ സുട്ടു ലാമകപാപധമ്മാ, യസ്മാ ച അപാരുതം ദ്വാരം നിരയസ്സ തവ പവേസനത്ഥം, തസ്മാ ഉട്ഠേഹീതി. അദാനസീലേതി കസ്സചി കിഞ്ചി ന ദാനസീലേ കദരിയേ മച്ഛരിനീ, ഇദമ്പി ഉട്ഠാനസ്സേവ കാരണവചനം. യസ്മാ ദാനസീലാനം അമച്ഛരീനം തവ സാമികസദിസാനം സുഗതിയം നിവാസോ, താദിസാനം പന അദാനസീലാനം മച്ഛരീനം നിരയേ നിവാസോ, തസ്മാ ഉട്ഠേഹി, മുഹുത്തമത്തമ്പി തവ ഇധ ഠാതും ന ദസ്സാമീതി അധിപ്പായോ. യത്ഥ ഥുനന്തി ദുഗ്ഗതാതി ദുക്ഖഗതത്താ ദുഗ്ഗതാ. നേരയികാതി നിരയദുക്ഖേന സമപ്പിതാ സമങ്ഗീഭൂതാ യസ്മിം നിരയേ ഥുനന്തി, യാവ പാപകമ്മം ന ബ്യന്തി ഹോതി, താവ നിക്ഖമിതും അലഭന്താ നിത്ഥുനന്തി, തത്ഥ തം നേസ്സാമ നയിസ്സാമ ഖിപിസ്സാമാതി യോജനാ.

൮൬൪. ‘‘ഇച്ചേവ വത്വാന യമസ്സ ദൂതാ, തേ ദ്വേ യക്ഖാ ലോഹിതക്ഖാ ബ്രഹന്താ;

പച്ചേകബാഹാസു ഗഹേത്വാ രേവതം, പക്കാമയും ദേവഗണസ്സ സന്തികേ’’തി. –

ഇദം സങ്ഗീതികാരവചനം.

തത്ഥ ഇച്ചേവ വത്വാനാതി ഇതി ഏവ ‘‘ഉട്ഠേഹീ’’തിആദിനാ വത്വാ, വചനസമനന്തരമേവാതി അത്ഥോ. യമസ്സ ദൂതാതി അപ്പടിസേധനിയതസ്സ യമസ്സ രഞ്ഞോ ദൂതസദിസാ. വേസ്സവണേന ഹി തേ പേസിതാ. തഥാ ഹി തേ താവതിംസഭവനം നയിംസു. കേചി ‘‘ന യമസ്സ ദൂതാ’’തി ന-കാരം ‘‘യമസ്സാ’’തി പദേന സമ്ബന്ധിത്വാ ‘‘വേസ്സവണസ്സ ദൂതാ’’തി അത്ഥം വദന്തി, തം ന യുജ്ജതി. ന ഹി ന യമദൂതതായ വേസ്സവണസ്സ ദൂതാതി സിജ്ഝതി. യജന്തി തത്ഥ ബലിം ഉപഹരന്തീതി യക്ഖാ. ലോഹിതക്ഖാതി രത്തനയനാ. യക്ഖാനഞ്ഹി നേത്താനി അതിലോഹിതാനി ഹോന്തി. ബ്രഹന്താതി മഹന്താ. പച്ചേകബാഹാസൂതി ഏകോ ഏകബാഹായം, ഇതരോ ഇതരബാഹായന്തി പച്ചേകം ബാഹാസു. രേവതന്തി രേവതിം. രേവതാതിപി തസ്സാ നാമമേവ. തഥാ ഹി ‘‘രേവതേ’’തി വുത്തം. പക്കാമയുന്തി പക്കാമേസും, ഉപനേസുന്തി അത്ഥോ. ദേവഗണസ്സാതി താവതിംസഭവനേ ദേവസങ്ഘസ്സ.

ഏവം തേഹി യക്ഖേഹി താവതിംസഭവനം നേത്വാ നന്ദിയവിമാനസ്സ അവിദൂരേ ഠപിതാ രേവതീ തം സൂരിയമണ്ഡലസദിസം അതിവിയ പഭസ്സരം ദിസ്വാ –

൮൬൫. ‘‘ആദിച്ചവണ്ണം രുചിരം പഭസ്സരം, ബ്യമ്ഹം സുഭം കഞ്ചനജാലഛന്നം;

കസ്സേതമാകിണ്ണജനം വിമാനം, സുരിയസ്സ രംസീരിവ ജോതമാനം.

൮൬൬. ‘‘നാരീഗണാ ചന്ദനസാരലിത്താ, ഉഭതോ വിമാനം ഉപസോഭയന്തി;

തം ദിസ്സതി സുരിയസമാനവണ്ണം, കോ മോദതി സഗ്ഗപത്തോ വിമാനേ’’തി. –

തേ യക്ഖേ പുച്ഛി. തേപി തസ്സാ –

൮൬൭. ‘‘ബാരാണസിയം നന്ദിയോ നാമാസി, ഉപാസകോ അമച്ഛരീ ദാനപതി വദഞ്ഞൂ;

തസ്സേതമാകിണ്ണജനം വിമാനം, സൂരിയസ്സ രംസീരിവ ജോതമാനം.

൮൬൮. ‘‘നാരീഗണാ ചന്ദനസാരലിത്താ, ഉഭതോ വിമാനം ഉപസോഭയന്തി;

തം ദിസ്സതി സൂരിയസമാനവണ്ണം, സോ മോദതി സഗ്ഗപത്തോ വിമാനേ’’തി. –

ആചിക്ഖിംസു.

൮൬൮. തത്ഥ ചന്ദനസാരലിത്താതി സാരഭൂതേന ചന്ദനഗന്ധേന അനുലിത്തസരീരാ. ഉഭതോ വിമാനന്തി വിമാനം ഉഭതോ അന്തോ ചേവ ബഹി ച സങ്ഗീതാദീഹി ഉപേച്ച സോഭയന്തി.

അഥ രേവതീ –

൮൬൯. ‘‘നന്ദിയസ്സാഹം ഭരിയാ, അഗാരിനീ സബ്ബകുലസ്സ ഇസ്സരാ;

ഭത്തു വിമാനേ രമിസ്സാമി ദാനഹം, ന പത്ഥയേ നിരയം ദസ്സനായാ’’തി. –

ആഹ. തത്ഥ അഗാരിനീതി ഗേഹസാമിനീ. ‘‘ഭരിയാ സഗാമിനീ’’തിപി പഠന്തി, ഭരിയാ സഹഗാമിനീതി അത്ഥോ. സബ്ബകുലസ്സ ഇസ്സരാ ഭത്തൂതി മമ ഭത്തു നന്ദിയസ്സ സബ്ബകുടുമ്ബികസ്സ ഇസ്സരാ സാമിനീ അഹോസിം, തസ്മാ ഇദാനിപി വിമാനേ ഇസ്സരാ ഭവിസ്സാമീതി ആഹ. വിമാനേ രമിസ്സാമി ദാനഹന്തി ഏവം പലോഭേതുമേവ ഹി തം തേ തത്ഥ നേസും. ന പത്ഥയേ നിരയം ദസ്സനായാതി യം പന നിരയം മം തുമ്ഹേ നേതുകാമാ, തം നിരയം ദസ്സനായപി ന പത്ഥയേ, കുതോ പവിസിതുന്തി വദതി.

ഏവം വദന്തിമേവ ‘‘ത്വം തം പത്ഥേഹി വാ മാ വാ, കിം തവ പത്ഥനായാ’’തി നിരയസമീപം നേത്വാ –

൮൭൦. ‘‘ഏസോ തേ നിരയോ സുപാപധമ്മേ, പുഞ്ഞം തയാ അകതം ജീവലോകേ;

ന ഹി മച്ഛരീ രോസകോ പാപധമ്മോ, സഗ്ഗൂപഗാനം ലഭതി സഹബ്യത’’ന്തി. –

ഗാഥമാഹംസു. തസ്സത്ഥോ – ഏസോ തവ നിരയോ, തയാ ദീഘരത്തം മഹാദുക്ഖം അനുഭവിതബ്ബട്ഠാനഭൂതോ. കസ്മാ? പുഞ്ഞം തയാ അകതം ജീവലോകേ, യസ്മാ മനുസ്സലോകേ അപ്പമത്തകമ്പി തയാ പുഞ്ഞം നാമ ന കതം, ഏവം അകതപുഞ്ഞോ പന താദിസോ സത്തോ മച്ഛരീ അത്തനോ സമ്പത്തിനിഗൂഹനലക്ഖണേന മച്ഛരേന സമന്നാഗതോ, പരേസം രോസുപ്പാദനേന രോസകോ, ലോഭാദീഹി പാപധമ്മേഹി സമങ്ഗീഭാവതോ പാപധമ്മോ സഗ്ഗൂപഗാനം ദേവാനം സഹബ്യതം സഹഭാവം ന ലഭതീതി യോജനാ.

ഏവം പന വത്വാ തേ ദ്വേ യക്ഖാ തത്ഥേവന്തരധായിംസു. തംസദിസേ പന ദ്വേ നിരയപാലേ സംസവകേ നാമ ഗൂഥനിരയേ പക്ഖിപിതും ആകഡ്ഢന്തേ പസ്സിത്വാ –

൮൭൧. ‘‘കിം നു ഗൂഥഞ്ച മുത്തഞ്ച, അസുചി പടിദിസ്സതി;

ദുഗ്ഗന്ധം കിമിദം മീള്ഹം, കിമേതം ഉപവായതീ’’തി. –

തം നിരയം പുച്ഛി.

൮൭൨. ‘‘ഏസ സംസവകോ നാമ, ഗമ്ഭീരോ സതപോരിസോ;

യത്ഥ വസ്സസഹസ്സാനി, തുവം പച്ചസി രേവതേ’’തി. –

തസ്മിം കഥിതേ തത്ഥ അത്തനോ നിബ്ബത്തിഹേതുഭൂതം കമ്മം പുച്ഛന്തീ –

൮൭൩. ‘‘കിം നു കായേന വാചായ, മനസാ ദുക്കടം കതം;

കേന സംസവകോ ലദ്ധോ, ഗമ്ഭീരോ സതപോരിസോ’’തി. – ആഹ;

൮൭൪. ‘‘സമണേ ബ്രാഹ്മണേ ചാപി, അഞ്ഞേ വാപി വനിബ്ബകേ;

മുസാവാദേന വഞ്ചേസി, തം പാപം പകതം തയാ’’തി. –

തസ്സാ തം കമ്മം കഥേത്വാ പുന തേ –

൮൭൫. ‘‘തേന സംസവകോ ലദ്ധോ, ഗമ്ഭീരോ സതപോരിസോ;

തത്ഥേ വസ്സസഹസ്സാനി, തുവം പച്ചസി രേവതേ’’തി. –

ആഹംസു. തത്ഥ സംസവകോ നാമാതി നിച്ചകാലം ഗൂഥമുത്താദിഅസുചിസ്സ സംസവനതോ പഗ്ഘരണതോ സംസവകോ നാമ.

ന കേവലം തുയ്ഹം ഇധ സംസവകലാഭോ ഏവ, അഥ ഖോ ഏത്ഥ അനേകാനി വസ്സസഹസ്സാനി പച്ചിത്വാ ഉത്തിണ്ണായ ഹത്ഥച്ഛേദാദിലാഭോപീതി ദസ്സേതും –

൮൭൬. ‘‘ഹത്ഥേപി ഛിന്ദന്തി അഥോപി പാദേ, കണ്ണേപി ഛിന്ദന്തി അഥോപി നാസം;

അഥോപി കാകോളഗണാ സമേച്ച, സങ്ഗമ്മ ഖാദന്തി വിഫന്ദമാന’’ന്തി. –

തത്ഥ ലദ്ധബ്ബകാരണം ആഹംസു. തത്ഥ കാകോളഗണാതി കാകസങ്ഘാ. തേ കിരസ്സാ തിഗാവുതപ്പമാണേ സരീരേ അനേകസതാനി അനേകസഹസ്സാനി പതിത്വാ താലക്ഖന്ധപരിമാണേഹി സുനിസിതഗ്ഗേഹി അയോമയേഹി മുഖതുണ്ഡേഹി വിജ്ഝിത്വാ വിജ്ഝിത്വാ ഖാദന്തി, മംസം ഗഹിതഗഹിതട്ഠാനേ കമ്മബലേന പൂരതേവ. തേനാഹ ‘‘കാകോളഗണാ സമേച്ച, സങ്ഗമ്മ ഖാദന്തി വിഫന്ദമാന’’ന്തി.

പുന സാ മനുസ്സലോകം പച്ചാനയനായ യാചനാദിവസേന തം തം വിപ്പലപി. തേന വുത്തം –

൮൭൭. ‘‘സാധു ഖോ മം പടിനേഥ, കാഹാമി കുസലം ബഹും;

ദാനേന സമചരിയായ, സംയമേന ദമേന ച;

യം കത്വാ സുഖിതാ ഹോന്തി, ന ച പച്ഛാനുതപ്പരേ’’തി.

പുന നിരയപാലാ –

൮൭൮. ‘‘പുരേ തുവം പമജ്ജിത്വാ, ഇദാനി പരിദേവസി;

സയം കതാനം കമ്മാനം, വിപാകം അനുഭോസ്സസീ’’തി. –

ആഹംസു. പുന സാ ആഹ –

൮൭൯. ‘‘കോ ദേവലോകതോ മനുസ്സലോകം, ഗന്ത്വാന പുട്ഠോ മേ ഏവം വദേയ്യ;

നിക്ഖിത്തദണ്ഡേസു ദദാഥ ദാനം, അച്ഛാദനം സേയ്യമഥന്നപാനം;

ന ഹി മച്ഛരീ രോസകോ പാപധമ്മോ, സഗ്ഗൂപഗാനം ലഭതി സഹബ്യതം.

൮൮൦. ‘‘സാഹം നൂന ഇതോ ഗന്ത്വാ, യോനിം ലദ്ധാന മാനുസിം;

വദഞ്ഞൂ സീലസമ്പന്നാ, കാഹാമി കുസലം ബഹും;

ദാനേന സമചരിയായ, സംയമേന ദമേന ച.

൮൮൧. ‘‘ആരാമാനി ച രോപിസ്സം, ദുഗ്ഗേ സങ്കമാനി ച;

പപഞ്ച ഉദപാനഞ്ച, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൮൮൨. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, അട്ഠങ്ഗസുസമാഗതം.

൮൮൩. ‘‘ഉപോസഥം ഉപവസിസ്സം, സദാ സീലേസു സംവുതാ;

ന ച ദാനേ പമജ്ജിസ്സം, സാമം ദിട്ഠമിദം മയാ’’തി.

൮൮൪. ‘‘ഇച്ചേവം വിപ്പലപന്തിം, ഫന്ദമാനം തതോ തതോ;

ഖിപിംസു നിരയേ ഘോരേ, ഉദ്ധംപാദം അവംസിര’’ന്തി. –

ഇദം സങ്ഗീതികാരവചനം. പുന സാ –

൮൮൫. ‘‘അഹം പുരേ മച്ഛരിനീ അഹോസിം, പരിഭാസികാ സമണബ്രാഹ്മണാനം;

വിതഥേന ച സാമികം വഞ്ചയിത്വാ, പച്ചാമഹം നിരയേ ഘോരരൂപേ’’തി. –

ഓസാനഗാഥമാഹ. തത്ഥ ‘‘അഹം പുരേ മച്ഛരിനീ’’തി ഗാഥാ നിരയേ നിബ്ബത്തായ വുത്താ, ഇതരാ അനിബ്ബത്തായ ഏവാതി വേദിതബ്ബാ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി.

ഭിക്ഖൂ രേവതിയാ യക്ഖേഹി ഗഹേത്വാ നീതഭാവം ഭഗവതോ ആരോചേസും. തം സുത്വാ ഭഗവാ ആദിതോ പട്ഠായ ഇമം വത്ഥും കഥേത്വാ ഉപരി വിത്ഥാരേന ധമ്മം ദേസേസി, ദേസനാപരിയോസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസു. കാമഞ്ചേതം രേവതീപടിബദ്ധായ കഥായ യേഭുയ്യഭാവതോ ‘‘രേവതീവിമാന’’ന്തി വോഹരീയതി, യസ്മാ പന രേവതീ വിമാനദേവതാ ന ഹോതി, നന്ദിയസ്സ പന ദേവപുത്തസ്സ വിമാനാദിസമ്പത്തിപടിസംയുത്തഞ്ചേതം, തസ്മാ പുരിസവിമാനേസ്വേവ സങ്ഗഹം ആരോപിതന്തി ദട്ഠബ്ബം.

രേവതീവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.