൭. പേസവതീവിമാനവണ്ണനാ

ഫലികരജതഹേമജാലഛന്നന്തി പേസവതീവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ. തേന സമയേന മഗധേസു നാലകഗാമേ ഏകസ്മിം ഗഹപതിമഹാസാരകുലേ പേസവതീ നാമ കുലസുണ്ഹാ അഹോസി. സാ കിര കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ യോജനികേ കനകഥൂപേ കയിരമാനേ ദാരികാ ഹുത്വാ മാതരാ സദ്ധിം ചേതിയട്ഠാനം ഗന്ത്വാ മാതരം പുച്ഛി ‘‘കിം ഇമേ, അമ്മ, കരോന്തീ’’തി? ‘‘ചേതിയം കാതും സുവണ്ണിട്ഠകാ കരോന്തീ’’തി. തം സുത്വാ ദാരികാ പസന്നമാനസാ മാതരം ആഹ – ‘‘അമ്മ, മമ ഗീവായ ഇദം സോവണ്ണമയം ഖുദ്ദകപിളന്ധനം അത്ഥി, ഇമാഹം ചേതിയത്ഥായ ദേമീ’’തി. മാതാ ‘‘സാധു ദേഹീ’’തി വത്വാ തം ഗീവതോ ഓമുഞ്ചിത്വാ സുവണ്ണകാരസ്സ ഹത്ഥേ അദാസി ‘‘ഇദം ഇമായ ദാരികായ പരിച്ചജിതം, ഇമമ്പി പക്ഖിപിത്വാ ഇട്ഠകം കരോഹീ’’തി. സുവണ്ണകാരോ തഥാ അകാസി. സാ ദാരികാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ തേനേവ പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിത്വാ സുഗതിയംയേവ അപരാപരം സംസരന്തീ അമ്ഹാകം ഭഗവതോ കാലേ നാലകഗാമേ നിബ്ബത്താ അനുക്കമേന ദ്വാദസവസ്സികാ ജാതാ.

സാ ഏകദിവസം മാതരാ പേസിതം മൂലം ഗഹേത്വാ തേലത്ഥായ അഞ്ഞതരം ആപണം അഗമാസി. തസ്മിഞ്ച ആപണേ അഞ്ഞതരോ കുടുമ്ബിയപുത്തോ പിതരാ നിദഹിത്വാ ഠപിതം ബഹും ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണം മുത്താമണിരതനാനി ച ഗഹേതും ഉദ്ധരന്തോ ആപണികോ കമ്മബലേന കഥലപാസാണസക്ഖരരൂപേന ഉപട്ഠഹന്താനി ദിസ്വാ തതോ ഏകദേസം ‘‘പുഞ്ഞവന്താനം വസേന ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണാദി ഭവിസ്സതീ’’തി വീമംസിതും രാസിം കത്വാ ഠപേസി. അഥ നം സാ ദാരികാ ദിസ്വാ ‘‘കസ്മാ ആപണേ രതനാനി ഏവം ഠപിതാനി, നനു നാമ സമ്മദേവ പടിസാമേതബ്ബാനീ’’തി ആഹ. ആപണികോ തം സുത്വാ ‘‘മഹാപുഞ്ഞാ അയം ദാരികാ, ഇമിസ്സാ വസേന സബ്ബമിദം ഹിരഞ്ഞാദി ഏവ ഹുത്വാ അമ്ഹാകം വിനിയോഗം ഗമിസ്സതി, സങ്ഗണ്ഹിസ്സാമി ന’’ന്തി ചിന്തേത്വാ തസ്സാ മാതു സന്തികം ഗന്ത്വാ ‘‘ഇമം ദാരികം മയ്ഹം പുത്തസ്സത്ഥായ ദേഹീ’’തി വാരേത്വാ ബഹുധനം ദത്വാ ആവാഹവിവാഹം കത്വാ തം അത്തനോ ഗേഹം ആനേസി. അഥസ്സാ സീലാചാരം ഞത്വാ ഭണ്ഡാഗാരം വിവരിത്വാ ‘‘കിം ഏത്ഥ പസ്സസീ’’തി വത്വാ തായ ‘‘ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണമണിമേവ രാസികതം പസ്സാമീ’’തി വുത്തേ ‘‘ഏതാനി അമ്ഹാകം കമ്മബലേന അന്തരധായന്താനി തവ പുഞ്ഞവിസേസേന പുന വിസേസാനി ജാതാനി, തസ്മാ ഇതോ പട്ഠായ ഇമസ്മിം ഗേഹേ സബ്ബം ത്വംയേവ വിചാരേഹി, തയാ ദിന്നമേവ മയം പരിഭുഞ്ജിസ്സാമാ’’തി വത്വാ തതോ പഭുതി തം ‘‘പേസവതീ’’തി വോഹരിംസു.

തേന ച സമയേന ആയസ്മാ ധമ്മസേനാപതി അത്തനോ ആയുസങ്ഖാരാനം പരിക്ഖീണഭാവം ഞത്വാ ‘‘മയ്ഹം മാതുയാ രൂപസാരിബ്രാഹ്മണിയാ പോസാവനികമൂലം ദത്വാ പരിനിബ്ബായിസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ പരിനിബ്ബാനം അനുജാനാപേത്വാ സത്ഥു ആണായ മഹന്തം പാടിഹാരിയം ദസ്സേത്വാ അനേകേഹി ഥുതിസഹസ്സേഹി ഭഗവന്തം ഥോമേത്വാ യാവ ദസ്സനവിസയാതിക്കമാ അഭിമുഖോവ അപക്കമിത്വാ പുന വന്ദിത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവുതോ വിഹാരാ നിക്ഖമ്മ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഓവാദം ദത്വാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം സമസ്സാസേത്വാ ചതസ്സോപി പരിസാ നിവത്തേത്വാ അനുക്കമേന നാലകഗാമം പത്വാ മാതരം സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠാപേത്വാ പച്ചൂസസമയേ ജാതോവരകേ പരിനിബ്ബായി. പരിനിബ്ബുതസ്സ ചസ്സ സരീരസക്കാരകരണവസേന ദേവാ ചേവ മനുസ്സാ ച സത്താഹം വീതിനാമേസും, അഗരുചന്ദനാദീഹി ഹത്ഥസതുബ്ബേധം ചിതകമകംസു.

പേസവതീപി ഥേരസ്സ പരിനിബ്ബാനം സുത്വാ ‘‘ഗന്താ പൂജേസ്സാമീ’’തി സുവണ്ണപുപ്ഫേഹി ഗന്ധജാതേഹി ച പൂരിതാനി ചങ്കോടകാനി ഗാഹാപേത്വാ ഗന്തുകാമാ സസുരം ആപുച്ഛിത്വാ തേന ‘‘ത്വം ഗരുഭാരാ, തത്ഥ ച മഹാജനസമ്മദ്ദോ, പുപ്ഫഗന്ധാനി പേസേത്വാ ഇധേവ ഹോഹീ’’തി വുത്താപി സദ്ധാജാതാ ‘‘യദിപി മേ തത്ഥ ജീവിതന്തരായോ സിയാ, ഗന്താവ പൂജാസക്കാരം കരിസ്സാമീ’’തി തം വചനം അഗ്ഗഹേത്വാ സപരിവാരാ തത്ഥ ഗന്ത്വാ ഗന്ധപുപ്ഫാദീഹി പൂജേത്വാ കതഞ്ജലീ അട്ഠാസി. തസ്മിഞ്ച സമയേ ഥേരം പൂജേതും ആഗതാനം രാജപരിസാനം ഹത്ഥീ മത്തോ ഹുത്വാ തം പദേസം ഉപഗഞ്ഛി. തം ദിസ്വാ മരണഭയഭീതേസു മനുസ്സേസു പലായന്തേസു ജനസമ്മദ്ദേന പതിതം പേസവതിം മഹാജനോ അക്കമിത്വാ മാരേസി. സാ പൂജാസക്കാരം കത്വാ ഥേരഗതായ സദ്ധായ സമ്പന്നചിത്താ ഏവ കാലം കത്വാ താവതിംസഭവനേ നിബ്ബത്തി, അച്ഛരാസഹസ്സഞ്ചസ്സാ പരിവാരോ അഹോസി.

സാ താവദേവ അത്തനോ ദിബ്ബസമ്പത്തിം ഓലോകേത്വാ ‘‘കീദിസേന നു ഖോ പുഞ്ഞേന മയാ ഏസാ ലദ്ധാ’’തി, തസ്സാ ഹേതും ഉപധാരേന്തീ ഥേരം ഉദ്ദിസ്സ കതം പൂജാസക്കാരം ദിസ്വാ, രതനത്തയേ അഭിപ്പസന്നമാനസാ സത്ഥാരം വന്ദിതും അച്ഛരാസഹസ്സപരിവുതാ സട്ഠിസകടഭാരാലങ്കാരപടിമണ്ഡിതത്തഭാവാ സുമഹതിയാ ദേവിദ്ധിയാ ചന്ദോ വിയ ച സൂരിയോ വിയ ച ദസ ദിസാ ഓഭാസയമാനാ സഹ വിമാനേന ആഗന്ത്വാ വിമാനതോ ഓരുയ്ഹ ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ അട്ഠാസി. തേന ച സമയേന ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ ഭഗവതോ സമീപേ നിസിന്നോ ഭഗവന്തം ഏവമാഹ ‘‘പടിഭാതി മം ഭഗവാ ഇമിസ്സാ ദേവതായ കതകമ്മം പുച്ഛിതു’’ന്തി. ‘‘പടിഭാതു തം, വങ്ഗീസാ’’തി ഭഗവാ അവോച. അഥ ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ തായ ദേവതായ കതകമ്മം പുച്ഛിതുകാമോ പഠമം താവസ്സാ വിമാനം സംവണ്ണേന്തോ ആഹ –

൬൪൬. ‘‘ഫലികരജതഹേമജാലഛന്നം, വിവിധചിത്രതലമദ്ദസം സുരമ്മം;

ബ്യമ്ഹം സുനിമ്മിതം തോരണൂപപന്നം, രുചകുപകിണ്ണമിദം സുഭം വിമാനം.

൬൪൭. ‘‘ഭാതി ച ദസ ദിസാ നഭേവ സുരിയോ, സരദേ തമോനുദോ സഹസ്സരംസീ;

തഥാ തപതി മിദം തവ വിമാനം, ജലമിവ ധൂമസിഖോ നിസേ നഭഗ്ഗേ.

൬൪൮. ‘‘മുസതീവ നയനം സതേരതാവ, ആകാസേ ഠപിതമിദം മനുഞ്ഞം;

വീണാമുരജസമ്മതാളഘുട്ഠം, ഇദ്ധം ഇന്ദപുരം യഥാ തവേദം.

൬൪൯. ‘‘പദുമകുമുദുപ്പലകുവലയം, യോധികബന്ധുകനോജകാ ച സന്തി;

സാലകുസുമിതപുപ്ഫിതാ അസോകാ, വിവിധദുമഗ്ഗസുഗന്ധസേവിതമിദം.

൬൫൦. ‘‘സളലലബുജഭുജകസംയുത്താ, കുസകസുഫുല്ലിതലതാവലമ്ബിനീഹി;

മണിജാലസദിസാ യസസ്സിനീ, രമ്മാ പോക്ഖരണീ ഉപട്ഠിതാ തേ.

൬൫൧. ‘‘ഉദകരുഹാ ച യേത്ഥി പുപ്ഫജാതാ, ഥലജാ യേ ച സന്തി രുക്ഖജാതാ;

മാനുസകാമാനുസ്സകാ ച ദിബ്ബാ, സബ്ബേ തുയ്ഹം നിവേസനമ്ഹി ജാതാ.

൬൫൨. ‘‘കിസ്സ സംയമദമസ്സയം വിപാകോ, കേനാസി കമ്മഫലേനിധൂപപന്നാ;

യഥാ ച തേ അധിഗതമിദം വിമാനം, തദനുപദം അവചാസിളാരപമ്ഹേ’’തി.

൬൪൬. തത്ഥ ഫലികരജതഹേമജാലഛന്നന്തി ഫലികമണീഹി രജതഹേമജാലേഹി ച ഛാദിതം, ഫലികമണിമയാഹി ഭിത്തീഹി രജതഹേമമയേഹി ജാലേഹി ച സമന്തതോ ഹേട്ഠാ ച ഉപരി ച ഛാദിതം, വിവിധവണ്ണാനം വിചിത്തസന്നിവേസാനഞ്ച തലാനം ഭൂമീനം വസേന വിവിധചിത്രതലം അദ്ദസം പസ്സിം. സുരമ്മന്തി സുട്ഠു രമണീയം. വിഹരിതുകാമാ വസന്തി ഏത്ഥാതി ബ്യമ്ഹം, ഭവനം. തോരണൂപപന്നന്തി വിവിധമാലാകമ്മാദിവിചിത്തേന സത്തരതനമയേന തോരണേന ഉപേതം. തോരണന്തി വാ ദ്വാരകോട്ഠകപാസാദസ്സ നാമം, തേന ച അനേകഭൂമകേന വിചിത്താകാരേന തം വിമാനം ഉപേതം. രുചകുപതിണ്ണന്തി സുവണ്ണവാലികാഹി ഓകിണ്ണങ്ഗണം. വാലികസദിസാ ഹി സുവണ്ണഖണ്ഡാ രുചാ നാമ, രുചമേവ രുചകന്തി വുത്തം. സുഭന്തി സോഭതി, സുട്ഠു ഭാതീതി വാ സുഭം. വിമാനന്തി വിസിട്ഠമാനം, പമാണതോ മഹന്തന്തി അത്ഥോ.

൬൪൭. ഭാതീതി ജോതതി ഉജ്ജലതി. നഭേവ സുരിയോതി ആകാസേ ആദിച്ചോ വിയ. സരദേതി സരദസമയേ. തമോനുദോതി അന്ധകാരവിദ്ധംസനോ. തഥാ തപതി മിദന്തി യഥാ സരദകാലേ സഹസ്സരംസീ സൂരിയോ, തഥാ തപതി ദിബ്ബതി ഇദം തവ വിമാനം, മ-കാരോ പദസന്ധികരോ. ജലമിവ ധൂമസിഖോതി ജലന്തോ അഗ്ഗി വിയ. അഗ്ഗി ഹി തസ്സ അഗ്ഗതോ ധൂമോ പഞ്ഞായതീതി ‘‘ധൂമസിഖോ ധൂമകേതൂ’’തി ച വുച്ചതി. നിസേതി നിസതി, രത്തിയന്തി അത്ഥോ. നഭഗ്ഗേതി നഭകോട്ഠാസേ, ആകാസപദേസേതി വുത്തം ഹോതി. ‘‘നഗഗ്ഗേ’’തി വാ പാഠോ, പബ്ബതസിഖരേതി അത്ഥോ. ഇദം തവ വിമാനന്തി യോജനാ.

൬൪൮. മുസതീവ നയനന്തി അതിവിയ അത്തനോ പഭസ്സരതായ പടിഹനന്തം ദസ്സനകിച്ചം കാതും അദേന്തം ഓലോകേന്താനം ചക്ഖും മുസതി വിയ. തേനാഹ ‘‘സതേരതാവാ’’തി, വിജ്ജുലതാ വിയാതി അത്ഥോ. വീണാമുരജസമ്മതാളഘുട്ഠന്തി മഹതീആദിവീണാനം ഭേരിആദിപടഹാനം ഹത്ഥതാളകംസതാളാനഞ്ച സദ്ദേഹി ഘോസിതം ഏകനിന്നാദം. ഇദ്ധന്തി ദേവപുത്തേഹി ദേവധീതാഹി ദിബ്ബസമ്പത്തിയാ ച സമിദ്ധം. ഇന്ദപുരം യഥാതി സുദസ്സനനഗരം വിയ.

൬൪൯. പദുമാനി ച കുമുദാനി ച ഉപ്പലാനി ച കുവലയാനി ച പദുമകുമുദുപ്പലകുവലയന്തി ഏകത്തവസേന വുത്തം. അത്ഥീതി വചനം പരിണാമേത്വാ യോജേതബ്ബം. തത്ഥ പദുമഗ്ഗഹണേന പുണ്ഡരീകമ്പി ഗഹിതം, കുമുദഗ്ഗഹണേന സേതരത്തഭേദാനി സബ്ബാനി കുമുദാനി, ഉപ്പലഗ്ഗഹണേന രത്തഉപ്പലം സബ്ബാ വാ ഉപ്പലജാതി, കുവലയഗ്ഗഹണേന നീലുപ്പലമേവ ഗഹിതന്തി വേദിതബ്ബം. യോധികബന്ധുകനോജകാ ച സന്തീതി ച-കാരോ നിപാതമത്തം, യോധികബന്ധുജീവകഅനോജകരുക്ഖാ ച സന്തീതി അത്ഥോ. കേചി ‘‘അനോജകാപി സന്തീ’’തി പാഠം വത്വാ ‘‘അനോജകാപീതി വുത്തം ഹോതീ’’തി അത്ഥം വദന്തി. സാലകുസുമിതപുപ്ഫിതാ അസോകാതി സാലാ കുസുമിതാ പുപ്ഫിതാ അസോകാതി യോജേതബ്ബം. വിവിധദുമഗ്ഗസുഗന്ധസേവിതമിദന്തി നാനാവിധാനം ഉത്തമരുക്ഖാനം സോഭനേഹി ഗന്ധേഹി സേവിതം പരിഭാവിതം ഇദം തേ വിമാനന്തി അത്ഥോ.

൬൫൦. സളലലബുജഭുജകസംയുത്താതി തീരേ ഠിതേഹി സളലേഹി ലബുജേഹി ഭുജകരുക്ഖേഹി ച സഹിതാ. ഭുജകോ നാമ ഏകോ സുഗന്ധരുക്ഖോ ദേവലോകേ ച ഗന്ധമാദനേ ച അത്ഥി, അഞ്ഞത്ഥ നത്ഥീതി വദന്തി. കുസകസുഫുല്ലിതലതാവലമ്ബിനീഹീതി കുസകേഹി താലനാളികേരാദീഹി തിണജാതീഹി ഓലമ്ബമാനാഹി സന്താനകവല്ലിആദീഹി സുട്ഠു കുസുമിതലതാഹി ച സംയുത്താതി യോജനാ. മണിജാലസദിസാതി മണിജാലസദിസജലാ. ‘‘മണിജലസദിസാ’’തിപി പാളി, മണിസദിസജലാതി അത്ഥോ. യസസ്സിനീതി ദേവതായ ആലപനം. ഉപട്ഠിതാ തേതി യഥാവുത്തഗുണാ രമണീയാ പോക്ഖരണീ തവ വിമാനസമീപേ ഠിതാ.

൬൫൧. ഉദകരുഹാതി യഥാവുത്തേ പദുമാദികേ സന്ധായ വദതി. യേത്ഥീതി യേ അത്ഥി. ഥലജാതി യോധികാദികാ. യേ ച സന്തീതി യേ അഞ്ഞേപി രുക്ഖജാതാ പുപ്ഫൂപഗാ ച ഫലൂപഗാ ച, തേപി തവ വിമാനസമീപേ സന്തിയേവ.

൬൫൨. കിസ്സ സംയമദമസ്സയം വിപാകോതി കായസംയമാദീസു കീദിസസ്സ സംയമസ്സ, ഇന്ദ്രിയദമനാദീസു കീദിസസ്സ ദമസ്സ അയം വിപാകോ. കേനാസീതി അഞ്ഞമേവ ഉപപത്തിനിബ്ബത്തകം, അഞ്ഞം ഉപഭോഗസുഖനിബ്ബത്തകം ഹോതീതി ‘‘കേനാസി കമ്മഫലേനിധൂപപന്നാ’’തി വത്വാ പുന ‘‘യഥാ ച തേ അധിഗതമിദം വിമാന’’ന്തി ആഹ. തത്ഥ കമ്മഫലേനാതി കമ്മഫലേന വിപച്ചിതും ആരദ്ധേനാതി വചനസേസോ, ഇത്ഥമ്ഭൂതലക്ഖണേ ചേതം കരണവചനം. തദനുപദം അവചാസീതി തം കമ്മം മയാ വുത്തപദസ്സ അനുപദം അനുരൂപപദം കത്വാ കഥേയ്യാസി. അളാരപമ്ഹേതി ബഹലസംഹതപഖുമേ, ഗോപഖുമേതി അധിപ്പായോ.

അഥ ദേവതാ ആഹ –

൬൫൩. ‘‘യഥാ ച മേ അധിഗതമിദം വിമാനം, കോഞ്ചമയൂരചകോര സങ്ഘചരിതം;

ദിബ്യപിലവഹംസരാജചിണ്ണം, ദിജകാരണ്ഡവകോകിലാഭിനദിതം.

൬൫൪. ‘‘നാനാസന്താനകപുപ്ഫരുക്ഖവിവിധാ, പാടലിജമ്ബുഅസോകരുക്ഖവന്തം;

യഥാ ച മേ അധിഗതമിദം വിമാനം, തം തേ പവേദയാമി സുണോഹി ഭന്തേ.

൬൫൫. ‘‘മഗധവരപുരത്ഥിമേന, നാലകഗാമോ നാമ അത്ഥി ഭന്തേ;

തത്ഥ അഹോസിം പുരേ സുണിസാ, പേസവതീതി തത്ഥ ജാനിംസു മമം.

൬൫൬. ‘‘സാഹമപചിതത്ഥധമ്മകുസലം, ദേവമനുസ്സപൂജിതം മഹന്തം;

ഉപതിസ്സം നിബ്ബുതമപ്പമേയ്യം, മുദിതമനാ കുസുമേഹി അബ്ഭുകിരിം.

൬൫൭. ‘‘പരമഗതിഗതഞ്ച പൂജയിത്വാ, അന്തിമദേഹധരം ഇസിം ഉളാരം;

പഹായ മാനുസകം സമുസ്സയം, തിദസഗതാ ഇധ മാവസാമി ഠാന’’ന്തി.

൬൫൩. തത്ഥ കോഞ്ചമയൂരചകോരസങ്ഘചരിതന്തി സാരസസിഖണ്ഡികുമ്ഭകാരകുക്കുടഗണേഹി തത്ഥ തത്ഥ വിചരിതം. ദിബ്യപിലവഹംസരാജചിണ്ണന്തി ഉദകേ പിലവിത്വാ വിചരണതോ ‘‘പിലവാ’’തി ലദ്ധനാമേഹി ഉദകസകുണേഹി ഹംസരാജേഹി ച തഹിം തഹിം വിചരിതം. ദിജകാരണ്ഡവകോകിലാഭിനദിതന്തി കാരണ്ഡവേഹി കാദമ്ബേഹി കോകിലേഹി അഞ്ഞേഹി ച ദിജേഹി അഭിനാദിതം.

൬൫൪. നാനാസന്താനകപുപ്ഫരുക്ഖവിവിധാതി നാനാവിധസാഖാപസാഖവന്താ നാനാപുപ്ഫരുക്ഖാ നാനാസന്താനകപുപ്ഫരുക്ഖാ, തേഹി വിവിധം ചിത്താകാരം വിചിത്തസന്നിവേസം നാനാസന്താനകപുപ്ഫരുക്ഖവിവിധാ. ‘‘വിവിധ’’ന്തി ഹി വത്തബ്ബേ ‘‘വിവിധാ’’തി വുത്തം. സന്താനകാതി ഹി കാമവല്ലിയോ, നാനാവിധപുപ്ഫരുക്ഖാ ച വിവിധാ ഏത്ഥ സന്തി, തേഹി വാ വിവിധന്തി നാനാസന്താനകപുപ്ഫരുക്ഖവിവിധാ. ‘‘നാനാസന്താനകപുപ്ഫരുക്ഖവിവിധം, പാടലിജമ്ബുഅസോകരുക്ഖവന്ത’’ന്തി ച കേചി പഠന്തി. തേഹി ‘‘പുപ്ഫരുക്ഖാ സന്തീ’’തി പദം ആനേത്വാ സമ്ബന്ധിതബ്ബം. ‘‘പുപ്ഫരുക്ഖാ’’തി വാ അവിഭത്തികനിദ്ദേസോ, പുപ്ഫരക്ഖന്തി വുത്തം ഹോതി.

൬൫൫. മഗധവരപുരത്ഥിമേനാതി മഗധവരേ പുരത്ഥിമേന, അഭിസമ്ബോധിട്ഠാനതായ ഉത്തമേ മഗധരട്ഠേ പുരത്ഥിമദിസായ. തത്ഥ അഹോസിം പുരേ സുണിസാതി പുബ്ബേ അഹം തസ്മിം നാലകഗാമേ ഏകസ്മിം ഗഹപതികുലേ സുണിസാ സുണ്ഹാ അഹോസിം.

൬൫൬. സാതി സയം. അത്ഥേ ച ധമ്മേ ച കുസലോതി അത്ഥധമ്മകുസലോ, ഭഗവാ. അപചിതോ അത്ഥധമ്മകുസലോ ഏതേനാതി അപചിതത്ഥധമ്മകുസലോ, ധമ്മസേനാപതി, തം. അപചിതം വാ അപചയോ, നിബ്ബാനം, തസ്മിം അവസിട്ഠഅത്ഥധമ്മേ ച കുസലം, അപചിതേ വാ പൂജനീയേ അത്ഥേ ധമ്മേ നിരോധേ മഗ്ഗേ ച കുസലം. മഹന്തേഹി ഉളാരേഹി സീലക്ഖന്ധാദീഹി സമന്നാഗതത്താ മഹന്തം. കുസുമേഹീതി രതനമയേഹി ഇതരേഹി ച കുസുമേഹി.

൬൫൭. പരമഗതിഗതന്തി അനുപാദിസേസനിബ്ബാനം പത്തം. സമുസ്സയന്തി സരീരം. തിദസഗതാതി തിദസഭവനം ഗതാ, താവതിംസം ദേവനികായം ഉപപന്നാ. ഇധാതി ഇമസ്മിം ദേവലോകേ. ആവസാമി ഠാനന്തി ഇമം വിമാനം അധിവസാമി. സേസം വുത്തനയമേവ.

ഏവം ആയസ്മതാ വങ്ഗീസേന ദേവതായ ച കഥിതകഥാമഗ്ഗം അട്ഠുപ്പത്തിം കത്വാ ഭഗവാ സമ്പത്തപരിസായ വിത്ഥാരേന ധമ്മം ദേസേസി. സാ ദേസനാ മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.

പേസവതീവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.