൩. പല്ലങ്കവിമാനവണ്ണനാ

പല്ലങ്കസേട്ഠേ മണിസോണ്ണചിത്തേതി പല്ലങ്കവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ. തേന ച സമയേന സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരസ്സ ഉപാസകസ്സ ധീതാ കുലപദേസാദിനാ സദിസസ്സ തത്ഥേവ അഞ്ഞതരസ്സ കുലപുത്തസ്സ ദിന്നാ, സാ ച ഹോതി അക്കോധനാ സീലാചാരസമ്പന്നാ പതിദേവതാ സമാദിന്നപഞ്ചസീലാ, ഉപോസഥേ സക്കച്ചം ഉപോസഥസീലാനി ച രക്ഖതി. സാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ താവതിംസേസു ഉപ്പജ്ജി. തം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ ഗന്ത്വാ –

൩൦൭. ‘‘പല്ലങ്കസേട്ഠേ മണിസോണ്ണചിത്തേ, പുപ്ഫാഭികിണ്ണേ സയനേ ഉളാരേ;

തത്ഥച്ഛസി ദേവി മഹാനുഭാവേ, ഉച്ചാവചാ ഇദ്ധി വികുബ്ബമാനാ.

൩൦൮. ‘‘ഇമാ ച തേ അച്ഛരായോ സമന്തതോ, നച്ചന്തി ഗായന്തി പമോദയന്തി;

ദേവിദ്ധിപത്താസി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി. –

ഗാഥാഹി പുച്ഛി.

സാപിസ്സ ഇമാഹി ഗാഥാഹി ബ്യാകാസി –

൩൦൯. ‘‘അഹം മനുസ്സേസു മനുസ്സഭൂതാ, അഡ്ഢേ കുലേ സുണിസാ അഹോസിം;

അക്കോധനാ ഭത്തു വസാനുവത്തിനീ, ഉപോസഥേ അപ്പമത്താ അഹോസിം.

൩൧൦. ‘‘മനുസ്സഭൂതാ ദഹരാ അപാപികാ, പസന്നചിത്താ പതിമാഭിരാധയിം;

ദിവാ ച രത്തോ ച മനാപചാരിനീ, അഹം പുരേ സീലവതീ അഹോസിം.

൩൧൧. ‘‘പാണാതിപാതാ വിരതാ അചോരികാ, സംസുദ്ധകായാ സുചിബ്രഹ്മചാരിനീ;

അമജ്ജപാ നോ ച മുസാ അഭാണിം, സിക്ഖാപദേസു പരിപൂരകാരിനീ.

൩൧൨. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, പസന്നമാനസാ അഹം.

൩൧൩. ‘‘അട്ഠങ്ഗുപേതം അനുധമ്മചാരിനീ, ഉപോസഥം പീതിമനാ ഉപാവസിം;

ഇമഞ്ച അരിയം അട്ഠങ്ഗവരേഹുപേതം, സമാദിയിത്വാ കുസലം സുഖുദ്രയം;

പതിമ്ഹി കല്യാണീ വസാനുവത്തിനീ, അഹോസിം പുബ്ബേ സുഗതസ്സ സാവികാ.

൩൧൪. ‘‘ഏതാദിസം കുസലം ജീവലോകേ, കമ്മം കരിത്വാന വിസേസഭാഗിനീ;

കായസ്സ ഭേദാ അഭിസമ്പരായം, ദേവിദ്ധിപത്താ സുഗതിമ്ഹി ആഗതാ.

൩൧൫. ‘‘വിമാനപാസാദവരേ മനോരമേ, പരിവാരിതാ അച്ഛരാസങ്ഗണേന;

സയംപഭാ ദേവഗണാ രമേന്തി മം, ദീഘായുകിം ദേവവിമാനമാഗത’’ന്തി.

൩൦൭. തത്ഥ പല്ലങ്കസേട്ഠേതി പല്ലങ്കവരേ ഉത്തമപല്ലങ്കേ. തംയേവസ്സ സേട്ഠതം ദസ്സേതും ‘‘മണിസോണ്ണചിത്തേ’’തി വുത്തം, വിവിധരതനരംസിജാലസമുജ്ജലേഹി മണീഹി ചേവ സുവണ്ണേന ച വിചിത്തേ ‘‘തത്ഥാ’’തി ‘‘സയനേ’’തി ച വുത്തേ സയിതബ്ബട്ഠാനഭൂതേ പല്ലങ്കസേട്ഠേ.

൩൦൮. തേതി തുയ്ഹം സമന്തതോ. ‘‘പമോദയന്തീ’’തി പദം പന അപേക്ഖിത്വാ ‘‘ത’’ന്തി വിഭത്തി വിപരിണാമേതബ്ബാ. പമോദയന്തീതി വാ പമോദനം കരോന്തി, പമോദനം തുയ്ഹം ഉപ്പാദേന്തീതി അത്ഥോ.

൩൧൦. ദഹരാ അപാപികാതി ദഹരാപി അപാപികാ. ‘‘ദഹരാസു പാപികാ’’തി വാ പാഠോ, സോയേവത്ഥോ. ‘‘ദഹരസ്സാപാപികാ’’തിപി പഠന്തി, ദഹരസ്സ സാമികസ്സ അപാപികാ, സക്കച്ചം ഉപട്ഠാനേന അനതിചരിയായ ച ഭദ്ദികാതി അത്ഥോ. തേന വുത്തം ‘‘പസന്നചിത്താ’’തിആദി. അഭിരാധയിന്തി ആരാധേസിം. രത്തോതി രത്തിയം.

൩൧൧. അചോരികാതി ചോരിയരഹിതാ, അദിന്നാദാനാ പടിവിരതാതി അത്ഥോ. ‘‘വിരതാ ച ചോരിയാ’’തിപി പാഠോ, ഥേയ്യതോ ച വിരതാതി അത്ഥോ. സംസുദ്ധകായാതി പരിസുദ്ധകായകമ്മന്തതായ സമ്മദേവ സുദ്ധകായാ, തതോ ഏവ സുചിബ്രഹ്മചാരിനീ സാമികതോ അഞ്ഞത്ഥ അബ്രഹ്മചരിയാസമ്ഭവതോ. തഥാ ഹി വുത്തം –

‘‘മയഞ്ച ഭരിയാ നാതിക്കമാമ,

അമ്ഹേപി ഭരിയാ നാതിക്കമന്തി;

അഞ്ഞത്ര താഹി ബ്രഹ്മചരിയം ചരാമ,

തസ്മാ ഹി അമ്ഹം ദഹരാ നി മിയ്യരേ’’തി. (ജാ. ൧.൧൦.൯൭);

അഥ വാ സുചിബ്രഹ്മചാരിനീതി സുചിനോ സുദ്ധസ്സ ബ്രഹ്മസ്സ സേട്ഠസ്സ ഉപോസഥസീലസ്സ, മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയസ്സ വാ അനുരൂപസ്സ പുബ്ബഭാഗബ്രഹ്മചരിയസ്സ വസേന സുചിബ്രഹ്മചാരിനീ.

൩൧൩. അനുധമ്മചാരിനീതി അരിയാനം ധമ്മസ്സ അനുധമ്മം ചരണസീലാ. ഇമഞ്ച അനന്തരം വുത്തം നിദ്ദോസതായ അരിയം, അട്ഠങ്ഗവരേഹി അട്ഠഹി ഉത്തമങ്ഗേഹി അരിയത്താ ഏവ വാ അരിയട്ഠങ്ഗവരേഹി ഉപേതം ആരോഗ്യട്ഠേന അനവജ്ജട്ഠേന ച കുസലം സുഖവിപാകതായ സുഖാനിസംസതായ ച സുഖുദ്രയം ഉപാവസിന്തി യോജനാ.

൩൧൪. വിസേസഭാഗിനീതി വിസേസസ്സ ദിബ്ബസ്സ സമ്പത്തിഭവസ്സ ഭാഗിനീ. സുഗതിമ്ഹി ആഗതാതി സുഗതിം ആഗതാ ഉപഗതാ, സുഗതിമ്ഹി വാ സുഗതിയം ദിബ്ബസമ്പത്തിയം ആഗതാ. ‘‘സുഗതിഞ്ഹി ആഗതാ’’തിപി പാഠോ. തത്ഥ ഹീതി നിപാതമത്തം, ഹേതുഅത്ഥോ വാ, യസ്മാ സുഗതിം ആഗതാ, തസ്മാ വിസേസഭാഗിനീതി യോജനാ.

൩൧൫. വിമാനപാസാദവരേതി വിമാനേസു ഉത്തമപാസാദേ, വിമാനസങ്ഖാതേ വാ അഗ്ഗപാസാദേ, വിമാനേ വാ വിഗതമാനേ അപ്പമാണേ മഹന്തേ വരപാസാദേ പരിവാരിതാ അച്ഛരാസങ്ഗണേന സയംപഭാ പമോദാമി, ‘‘അമ്ഹീ’’തി വാ പദം ആനേത്വാ യോജേതബ്ബം. ദീഘായുകിന്തി ഹേട്ഠിമേഹി ദേവേഹി ദീഘതരായുകതായ തത്രൂപപന്നേഹി അനപ്പായുകതായ ച ദീഘായുകിം മം യഥാവുത്തം ദേവവിമാനമാഗതം ഉപഗതം ദേവഗണാ രമേന്തീതി യോജനാ. സേസം വുത്തനയമേവ.

പല്ലങ്കവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.