൨. ലഖുമാവിമാനവണ്ണനാ

അഭിക്കന്തേന വണ്ണേനാതി ലഖുമാവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവതി ബാരാണസിയം വിഹരന്തേ കേവട്ടദ്വാരം നാമ ബാരാണസിനഗരസ്സ ഏകം ദ്വാരം, തസ്സ അവിദൂരേ നിവിട്ഠഗാമോപി ‘‘കേവട്ടദ്വാര’’ന്ത്വേവ പഞ്ഞായിത്ഥ. തത്ഥ ലഖുമാ നാമ ഏകാ ഇത്ഥീ സദ്ധാ പസന്നാ ബുദ്ധിസമ്പന്നാ തേന ദ്വാരേന പവിസന്തേ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ വന്ദിത്വാ അത്തനോ ഗേഹം നേത്വാ കടച്ഛുഭിക്ഖം ദത്വാ തേനേവ പരിചയേന സദ്ധായ വഡ്ഢമാനായ ആസനസാലം കാരേത്വാ തത്ഥ പവിട്ഠാനം ഭിക്ഖൂനം ആസനം ഉപനേതി, പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠപേതി. യഞ്ച ഓദനകുമ്മാസഡാകാദി അത്തനോ ഗേഹേ വിജ്ജതി, തം ഭിക്ഖൂനം ദേതി. സാ ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ സരണേസു ച സീലേസു ച പതിട്ഠായ സമാഹിതാ ഹുത്വാ വിപസ്സനാകമ്മട്ഠാനം ഉഗ്ഗഹേത്വാ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേന്തീ ഉപനിസ്സയസമ്പന്നതായ ന ചിരസ്സേവ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹി. സാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ താവതിംസഭവനേ മഹതി വിമാനേ നിബ്ബത്തി, അച്ഛരാസഹസ്സഞ്ചസ്സാ പരിവാരോ അഹോസി. സാ തത്ഥ ദിബ്ബസമ്പത്തിം അനുഭവന്തീ പമോദമാനാ വിചരതി. തം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ദേവചാരികം ചരന്തോ ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേനാ’’തിആദിഗാഥാഹി പുച്ഛീതി സബ്ബം വുത്തനയമേവ. തേന വുത്തം –

൧൭൩. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൧൭൪. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൧൭൫. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൧൭൬. ‘‘സാ ദേവതാ അത്തമനാ, മോഗ്ഗല്ലാനേന പുച്ഛിതാ;

പഞ്ഹം പുട്ഠാ വിയാകാസി, യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം’’.

൧൭൭. ‘‘കേവട്ടദ്വാരാ നിക്ഖമ്മ, അഹു മയ്ഹം നിവേസനം;

തത്ഥ സഞ്ചരമാനാനം, സാവകാനം മഹേസിനം.

൧൭൮. ‘‘ഓദനം കുമ്മാസം ഡാകം, ലോണസോവീരകഞ്ചഹം;

അദാസിം ഉജുഭൂതേസു, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൧൭൯. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, അട്ഠങ്ഗസുസമാഗതം.

൧൮൦. ‘‘ഉപോസഥം ഉപവസിസ്സം, സദാ സീലേസു സംവുതാ;

സഞ്ഞമാ സംവിഭാഗാ ച, വിമാനം ആവസാമഹം.

൧൮൧. ‘‘പാണാതിപാതാ വിരതാ, മുസാവാദാ ച സഞ്ഞതാ;

ഥേയ്യാ ച അതിചാരാ ച, മജ്ജപാനാ ച ആരകാ.

൧൮൨. ‘‘പഞ്ചസിക്ഖാപദേ രതാ, അരിയസച്ചാന കോവിദാ;

ഉപാസികാ ചക്ഖുമതോ, ഗോതമസ്സ യസസ്സിനോ.

൧൮൩. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ… വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

മമ ച, ഭന്തേ, വചനേന ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദേയ്യാസി ‘‘ലഖുമാ നാമ, ഭന്തേ, ഉപാസികാ ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദതീ’’തി. അനച്ഛരിയം ഖോ പനേതം, ഭന്തേ, യം മം ഭഗവാ അഞ്ഞതരസ്മിം സാമഞ്ഞഫലേ ബ്യാകരേയ്യ. തം ഭഗവാ സകദാഗാമിഫലേ ബ്യാകാസീതി.

൧൭൭. തത്ഥ കേവട്ടദ്വാരാ നിക്ഖമ്മാതി കേവട്ടദ്വാരതോ നിക്ഖമനട്ഠാനേ.

൧൭൮. ഡാകന്തി തണ്ഡുലേയ്യകാദിസാകബ്യഞ്ജനം. ലോണസോവീരകന്തി ധഞ്ഞരസാദീഹി ബഹൂഹി സമ്ഭാരേഹി സമ്പാദേതബ്ബം ഏകം പാനകം. ‘‘ആചാമകഞ്ജികലോണൂദക’’ന്തിപി വദന്തി.

പുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാവസാനേ സാ ഥേരസ്സ ധമ്മദേസനായ സകദാഗാമിഫലം പാപുണി. സേസം ഉത്തരാവിധാനേ വുത്തനയാനുസാരേന ഏവ വേദിതബ്ബം.

ലഖുമാവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.