൨. ദുതിയലകുണ്ഡകഭദ്ദിയസുത്തവണ്ണനാ

൬൨. ദുതിയേ സേഖം മഞ്ഞമാനോതി ‘‘സേഖോ അയ’’ന്തി മഞ്ഞമാനോ. തത്രായം വചനത്ഥോ – സിക്ഖതീതി സേഖോ. കിം സിക്ഖതി? അധിസീലം അധിചിത്തം അധിപഞ്ഞഞ്ച. അഥ വാ സിക്ഖനം സിക്ഖാ, സാ ഏതസ്സ സീലന്തി സേഖോ. സോ ഹി അപരിയോസിതസിക്ഖത്താ തദധിമുത്തത്താ ച ഏകന്തേന സിക്ഖനസീലോ, ന പരിനിട്ഠിതസിക്ഖോ അസേഖോ വിയ തത്ഥ പടിപ്പസ്സദ്ധുസ്സുക്കോ, നാപി വിസ്സട്ഠസിക്ഖോ പചുരജനോ വിയ തത്ഥ അനധിമുത്തോ. അഥ വാ അരിയായ ജാതിയാ തീസു സിക്ഖാസു ജാതോ, തത്ഥ വാ ഭവോതി സേഖോ. ഭിയ്യോസോമത്തായാതി പമാണതോ ഉത്തരി, പമാണം അതിക്കമിത്വാ അധികതരന്തി അത്ഥോ. ആയസ്മാ ഹി ലകുണ്ഡകഭദ്ദിയോ പഠമസുത്തേ വുത്തേന വിധിനാ പഠമോവാദേന യഥാനിസിന്നോവ ആസവക്ഖയപ്പത്തോ. ധമ്മസേനാപതി പന തസ്സ തം അരഹത്തപ്പത്തിം അനാവജ്ജനേന അജാനിത്വാ ‘‘സേഖോയേവാ’’തി മഞ്ഞമാനോ അപ്പം യാചിതോ ബഹും ദദമാനോ ഉളാരപുരിസോ വിയ ഭിയ്യോ ഭിയ്യോ അനേകപരിയായേന ആസവക്ഖയായ ധമ്മം കഥേതിയേവ. ആയസ്മാപി ലകുണ്ഡകഭദ്ദിയോ ‘‘കതകിച്ചോ ദാനാഹം, കിം ഇമിനാ ഓവാദേനാ’’തി അചിന്തേത്വാ സദ്ധമ്മഗാരവേന പുബ്ബേ വിയ സക്കച്ചം സുണാതിയേവ. തം ദിസ്വാ ഭഗവാ ഗന്ധകുടിയം നിസിന്നോയേവ ബുദ്ധാനുഭാവേന യഥാ ധമ്മസേനാപതി തസ്സ കിലേസക്ഖയം ജാനാതി, തഥാ കത്വാ ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി. തേന വുത്തം ‘‘തേന ഖോ പന സമയേനാ’’തിആദി. തത്ഥ യം വത്തബ്ബം, തം അനന്തരസുത്തേ വുത്തമേവ.

ഗാഥായം പന അച്ഛേച്ഛി വട്ടന്തി അനവസേസതോ കിലേസവട്ടം സമുച്ഛിന്ദി, ഛിന്നേ ച കിലേസവട്ടേ കമ്മവട്ടമ്പി ഛിന്നമേവ. ബ്യഗാ നിരാസന്തി ആസാ വുച്ചതി തണ്ഹാ, നത്ഥി ഏത്ഥ ആസാതി നിരാസം, നിബ്ബാനം. തം നിരാസം വിസേസേന അഗാ അധിഗതോതി ബ്യഗാ, അഗ്ഗമഗ്ഗസ്സ അധിഗതത്താ പുന അധിഗമകാരണേന വിനാ അധിഗതോതി അത്ഥോ. യസ്മാ തണ്ഹാ ദുക്ഖസമുദയഭൂതാ, തായ പഹീനായ അപ്പഹീനോ നാമ കിലേസോ നത്ഥി, തസ്മാസ്സ തണ്ഹാപഹാനം സവിസേസം കത്വാ ദസ്സേന്തോ ‘‘വിസുക്ഖാ സരിതാ ന സന്ദതീ’’തി ആഹ. തസ്സത്ഥോ – ചതുത്ഥസൂരിയപാതുഭാവേന വിയ മഹാനദിയോ ചതുത്ഥമഗ്ഗഞാണുപ്പാദേന അനവസേസതോ വിസുക്ഖാ വിസോസിതാ തണ്ഹാസരിതാ നദീ ന സന്ദതി, ഇതോ പട്ഠായ ന പവത്തതി. തണ്ഹാ ഹി ‘‘സരിതാ’’തി വുച്ചതി. യഥാഹ – ‘‘സരിതാനി സിനേഹിതാനി ച, സോമനസ്സാനി ഭവന്തി ജന്തുനോ’’തി (ധ. പ. ൩൪൧), ‘‘സരിതാ വിസത്തികാ’’തി (ധ. സ. ൧൦൬൫; മഹാനി. ൩) ച. ഛിന്നം വട്ടം ന വത്തതീതി ഏവം കിലേസവട്ടസമുച്ഛേദേന ഛിന്നം വട്ടം അനുപ്പാദധമ്മതം അവിപാകധമ്മതഞ്ച ആപാദനേന ഉപച്ഛിന്നം കമ്മവട്ടം ന വത്തതി ന പവത്തതി. ഏസേവന്തോ ദുക്ഖസ്സാതി യദേതം സബ്ബസോ കിലേസവട്ടാഭാവതോ കമ്മവട്ടസ്സ അപ്പവത്തനം, സോ ആയതിം വിപാകവട്ടസ്സ ഏകംസേനേവ അനുപ്പാദോ ഏവ സകലസ്സാപി സംസാരദുക്ഖസ്സ അന്തോ പരിച്ഛേദോ പരിവടുമഭാവോതി.

ദുതിയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.