൯. സധായമാനസുത്തവണ്ണനാ

൪൯. നവമേ മാണവകാതി തരുണാ. പഠമേ യോബ്ബനേ ഠിതാ ബ്രാഹ്മണകുമാരകാ ഇധാധിപ്പേതാ.

സധായമാനരൂപാതി ഉപ്പണ്ഡനജാതികം വചനം സന്ധായ വുത്തം. അഞ്ഞേസം ഉപ്പണ്ഡേന്താ സധന്തി, തദത്ഥവചനസീലാതി അത്ഥോ. തസ്സായം വചനത്ഥോ – സധനം സധോ, തം ആചിക്ഖന്തീതി സധയമാനാതി വത്തബ്ബേ ദീഘം കത്വാ ‘‘സധായമാനാ’’തി വുത്തം. അഥ വാ വിസേസതോ സസേധേ വിയ അത്താനം ആവദന്തീതി സധായമാനാ. തേ ഏവം സഭാവതായ ‘‘സധായമാനരൂപാ’’തി വുത്തം. ‘‘സദ്ദായമാനരൂപാ’’തിപി പാഠോ, ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദം കരോന്താതി അത്ഥോ. ഭഗവതോ അവിദൂരേ അതിക്കമന്തീതി ഭഗവതോ സവനവിസയേ തം തം മുഖാരുള്ഹം വദന്താ അതിയന്തി.

ഏതമത്ഥം വിദിത്വാതി ഏതം തേസം വാചായ അസഞ്ഞതഭാവം ജാനിത്വാ തദത്ഥദീപകം ധമ്മസംവേഗവസേന ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി.

തത്ഥ പരിമുട്ഠാതി ദന്ധാ മുട്ഠസ്സതിനോ. പണ്ഡിതാഭാസാതി പണ്ഡിതപതിരൂപകാ ‘‘കേ അഞ്ഞേ ജാനന്തി, മയമേവേത്ഥ ജാനാമാ’’തി തസ്മിം തസ്മിം അത്ഥേ അത്താനമേവ ജാനന്തം കത്വാ സമുദാചരണതോ. വാചാഗോചരഭാണിനോതി യേസം വാചാ ഏവ ഗോചരോ വിസയോ, തേ വാചാഗോചരഭാണിനോ, വാചാവത്ഥുമത്തസ്സേവ ഭാണിനോ അത്ഥസ്സ അപരിഞ്ഞാതത്താ. അഥ വാ വാചായ അഗോചരം അരിയാനം കഥായ അവിസയം മുസാവാദം ഭണന്തീതി വാചാഗോചരഭാണിനോ. അഥ വാ ‘‘ഗോചരഭാണിനോ’’തി ഏത്ഥ ആകാരസ്സ രസ്സഭാവോ കതോ. വാചാഗോചരാ, ന സതിപട്ഠാനാദിഗോചരാ ഭാണിനോവ. കഥം ഭാണിനോ? യാവിച്ഛന്തി മുഖായാമം അത്തനോ യാവ മുഖായാമം യാവ മുഖപ്പസാരണം ഇച്ഛന്തി, താവ പസാരേത്വാ ഭാണിനോ, പരേസു ഗാരവേന, അത്തനോ അവിസയതായ ച മുഖസങ്കോചം ന കരോന്തീതി അത്ഥോ. അഥ വാ വാചാഗോചരാ ഏവ ഹുത്വാ ഭാണിനോ, സയം അജാനിത്വാ പരപത്തികാ ഏവ ഹുത്വാ വത്താരോതി അത്ഥോ. തതോ ഏവ യാവിച്ഛന്തി മുഖായാമം യേന വചനേന സാവേതബ്ബാ, തം അചിന്തേത്വാ യാവദേവ അത്തനോ മുഖപ്പസാരണമത്തം ഇച്ഛന്തീതി അത്ഥോ. യേന നീതാ ന തം വിദൂതി യേന മുട്ഠസ്സച്ചാദിനാ നില്ലജ്ജഭാവം പണ്ഡിതമാനീഭാവഞ്ച നീതാ ‘‘മയമേവം ഭണാമാ’’തി, തം തഥാ അത്തനോ ഭണന്തസ്സ കാരണം ന വിദൂ, അവിദ്ദസുനോ അസൂരാ ന ജാനന്തീതി അത്ഥോ.

നവമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.