൭. കങ്ഖാരേവതസുത്തവണ്ണനാ

൪൭. സത്തമേ കങ്ഖാരേവതോതി തസ്സ ഥേരസ്സ നാമം. സോ ഹി സാസനേ പബ്ബജിത്വാ ലദ്ധൂപസമ്പദോ സീലവാ കല്യാണധമ്മോ വിഹരതി, ‘‘അകപ്പിയാ മുഗ്ഗാ, ന കപ്പന്തി മുഗ്ഗാ പരിഭുഞ്ജിതും, അകപ്പിയോ ഗുളോ’’തി (മഹാവ. ൨൭൨) ച ആദിനാ വിനയകുക്കുച്ചസങ്ഖാതകങ്ഖാബഹുലോ പന ഹോതി. തേന കങ്ഖാരേവതോതി പഞ്ഞായിത്ഥ. സോ അപരഭാഗേ സത്ഥു സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ ഘടേന്തോ വായമന്തോ ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഝാനസുഖേന ഫലസുഖേന വീതിനാമേതി, യേഭുയ്യേന പന അത്തനാ അധിഗതം അരിയമഗ്ഗം ഗരും കത്വാ പച്ചവേക്ഖതി. തേന വുത്തം – ‘‘അത്തനോ കങ്ഖാവിതരണവിസുദ്ധിം പച്ചവേക്ഖമാനോ’’തി. മഗ്ഗപഞ്ഞാ ഹി ‘‘അഹോസിം നു ഖോ അഹം അതീതമദ്ധാന’’ന്തിആദിനയപവത്തായ (മ. നി. ൧.൧൮; സം. നി. ൨.൨൦) സോളസവത്ഥുകായ, ‘‘ബുദ്ധേ കങ്ഖതി…പേ… പടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു കങ്ഖതീ’’തി (ധ. സ. ൧൦൦൮) ഏവം വുത്തായ അട്ഠവത്ഥുകായ, പഗേവ ഇതരാസന്തി അനവസേസതോ സബ്ബകങ്ഖാനം വിതരണതോ സമതിക്കമനതോ, അഞ്ഞേഹി ച അത്തനാ പഹാതബ്ബകിലേസേഹി അച്ചന്തവിസുജ്ഝനതോ ‘‘കങ്ഖാവിതരണവിസുദ്ധീ’’തി ഇധാധിപ്പേതാ. തഞ്ഹി അയമായസ്മാ ദീഘരത്തം കങ്ഖാപകതത്താ ‘‘ഇമം മഗ്ഗധമ്മം അധിഗമ്മ ഇമാ മേ കങ്ഖാ അനവസേസാ പഹീനാ’’തി ഗരും കത്വാ പച്ചവേക്ഖമാനോ നിസീദി, ന സപ്പച്ചയനാമരൂപദസ്സനം അനിച്ചന്തികത്താ തസ്സ കങ്ഖാവിതരണസ്സ.

ഏതമത്ഥം വിദിത്വാതി ഏതം അരിയമഗ്ഗസ്സ അനവസേസകങ്ഖാവിതരണസങ്ഖാതം അത്ഥം വിദിത്വാ തദത്ഥദീപകം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി.

തത്ഥ യാ കാചി കങ്ഖാ ഇധ വാ ഹുരം വാതി ഇധ ഇമസ്മിം പച്ചുപ്പന്നേ അത്തഭാവേ ‘‘അഹം നു ഖോസ്മി നോ നു ഖോസ്മീ’’തിആദിനാ ഹുരം വാ, അതീതാനാഗതേസു അത്തഭാവേസു ‘‘അഹോസിം നു ഖോ അഹം അതീതമദ്ധാന’’ന്തിആദിനാ ഉപ്പജ്ജനകാ കങ്ഖാ. സകവേദിയാ വാ പരവേദിയാ വാതി താ ഏവം വുത്തനയേനേവ സകഅത്തഭാവേ ആരമ്മണവസേന പടിലഭിതബ്ബായ പവത്തിയാ സകവേദിയാ വാ പരസ്സ അത്തഭാവേ പടിലഭിതബ്ബായ ‘‘ബുദ്ധോ നു ഖോ, നോ നു ഖോ’’തിആദിനാ വാ പരസ്മിം പധാനേ ഉത്തമേ പടിലഭിതബ്ബായ പവത്തിയാ പരവേദിയാ വാ യാ കാചി കങ്ഖാ വിചികിച്ഛാ. യേ ഝായിനോ താ പജഹന്തി സബ്ബാ, ആതാപിനോ ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്താതി യേ ആരമ്മണൂപനിജ്ഝാനേന ലക്ഖണൂപനിജ്ഝാനേന ഝായിനോ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ ചതുബ്ബിധസമ്മപ്പധാനപാരിപൂരിയാ ആതാപിനോ മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയം ചരന്താ അധിഗച്ഛന്താ സദ്ധാനുസാരീആദിപ്പഭേദാ പഠമമഗ്ഗട്ഠാ പുഗ്ഗലാ, താ സബ്ബാ കങ്ഖാ പജഹന്തി സമുച്ഛിന്ദന്തി മഗ്ഗക്ഖണേ. തതോ പരം പന താ പഹീനാ നാമ ഹോന്തി, തസ്മാ ഇതോ അഞ്ഞം താസം അച്ചന്തപ്പഹാനം നാമ നത്ഥീതി അധിപ്പായോ.

ഇതി ഭഗവാ ഝാനമുഖേന ആയസ്മതോ കങ്ഖാരേവതസ്സ ഝാനസീസേന അരിയമഗ്ഗാധിഗമം ഥോമേന്തോ ഥോമനാവസേന ഉദാനം ഉദാനേസി. തേനേവ ച നം ‘‘ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ഝായീനം യദിദം കങ്ഖാരേവതോ’’തി (അ. നി. ൧.൨൦൪) ഝായീഭാവേന ഏതദഗ്ഗേ ഠപേസീതി.

സത്തമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.