൯. ജടിലസുത്തവണ്ണനാ

൯. നവമേ ഗയായന്തി ഏത്ഥ ഗയാതി ഗാമോപി തിത്ഥമ്പി വുച്ചതി. ഗയാഗാമസ്സ ഹി അവിദൂരേ വിഹരന്തോ ഭഗവാ ‘‘ഗയായം വിഹരതീ’’തി വുച്ചതി, തഥാ ഗയാതിത്ഥസ്സ. ഗയാതിത്ഥന്തി ഹി ഗയാഗാമസ്സ അവിദൂരേ ഏകാ പോക്ഖരണീ അത്ഥി നദീപി, തദുഭയം ‘‘പാപപവാഹനതിത്ഥ’’ന്തി ലോകിയമഹാജനോ സമുദാചരതി. ഗയാസീസേതി ഗജസീസസദിസസിഖരോ തത്ഥ ഏകോ പബ്ബതോ ഗയാസീസനാമകോ, യത്ഥ ഹത്ഥികുമ്ഭസദിസോ പിട്ഠിപാസാണോ ഭിക്ഖുസഹസ്സസ്സ ഓകാസോ പഹോതി, തത്ര ഭഗവാ വിഹരതി. തേന വുത്തം – ‘‘ഗയായം വിഹരതി ഗയാസീസേ’’തി.

ജടിലാതി താപസാ. തേ ഹി ജടാധാരിതായ ഇധ ‘‘ജടിലാ’’തി വുത്താ. അന്തരട്ഠകേ ഹിമപാതസമയേതി ഹേമന്തസ്സ ഉതുനോ അബ്ഭന്തരഭൂതേ മാഘമാസസ്സ അവസാനേ ചത്താരോ ഫഗ്ഗുണമാസസ്സ ആദിമ്ഹി ചത്താരോതി അട്ഠദിവസപരിമാണേ ഹിമസ്സ പതനകാലേ. ഗയായം ഉമ്മുജ്ജന്തീതി കേചി തസ്മിം തിത്ഥസമ്മതേ ഉദകേ പഠമം നിമുഗ്ഗസകലസരീരാ തതോ ഉമ്മുജ്ജന്തി വുട്ഠഹന്തി ഉപ്പിലവന്തി. നിമുജ്ജന്തീതി സസീസം ഉദകേ ഓസീദന്തി. ഉമ്മുജ്ജനിമുജ്ജമ്പി കരോന്തീതി പുനപ്പുനം ഉമ്മുജ്ജനനിമുജ്ജനാനിപി കരോന്തി.

തത്ഥ ഹി കേചി ‘‘ഏകുമ്മുജ്ജനേനേവ പാപസുദ്ധി ഹോതീ’’തി ഏവംദിട്ഠികാ, തേ ഉമ്മുജ്ജനമേവ കത്വാ ഗച്ഛന്തി. ഉമ്മുജ്ജനം പന നിമുജ്ജനമന്തരേന നത്ഥീതി അവിനാഭാവതോ നിമുജ്ജനമ്പി തേ കരോന്തിയേവ. യേപി ‘‘ഏകനിമുജ്ജനേനേവ പാപസുദ്ധി ഹോതീ’’തി ഏവംദിട്ഠികാ, തേപി ഏകവാരമേവ നിമുജ്ജിത്വാ വുത്തനയേന അവിനാഭാവതോ ഉമ്മുജ്ജനമ്പി കത്വാ പക്കമന്തി. യേ പന ‘‘തസ്മിം തിത്ഥേ നിമുജ്ജനേനേവ പാപസുദ്ധി ഹോതീ’’തി ഏവംദിട്ഠികാ, തേ തത്ഥ നിമുജ്ജിത്വാ അസ്സാസേ സന്നിരുമ്ഭിത്വാ മരുപ്പപാതപതിതാ വിയ തത്ഥേവ ജീവിതക്ഖയം പാപുണന്തി. അപരേ ‘‘പുനപ്പുനം ഉമ്മുജ്ജനനിമുജ്ജനാനി കത്വാ ന്ഹാതേ പാപസുദ്ധി ഹോതീ’’തി ഏവംദിട്ഠികാ, തേ കാലേന കാലം ഉമ്മുജ്ജനനിമുജ്ജനാനി കരോന്തി. തേ സബ്ബേപി സന്ധായ വുത്തം – ‘‘ഉമ്മുജ്ജന്തിപി നിമുജ്ജന്തിപി ഉമ്മുജ്ജനിമുജ്ജമ്പി കരോന്തീ’’തി. ഏത്ഥ ച കിഞ്ചാപി നിമുജ്ജനപുബ്ബകം ഉമ്മുജ്ജനം, നിമുജ്ജനമേവ പന കരോന്താ കതിപയാ, ഉമ്മുജ്ജനം തദുഭയഞ്ച കരോന്താ ബഹൂതി തേസം യേഭുയ്യഭാവദസ്സനത്ഥം ഉമ്മുജ്ജനം പഠമം വുത്തം. തഥാ സമ്ബഹുലാ ജടിലാതി ജടിലാനം യേഭുയ്യതായ വുത്തം, മുണ്ഡസിഖണ്ഡിനോപി ച ബ്രാഹ്മണാ ഉദകസുദ്ധികാ തസ്മിം കാലേ തത്ഥ തഥാ കരോന്തി.

ഓസിഞ്ചന്തീതി കേചി ഗയായ ഉദകം ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ അത്തനോ സീസേ ച സരീരേ ച ഓസിഞ്ചന്തി, അപരേ ഘടേഹി ഉദകം ഗഹേത്വാ തീരേ ഠത്വാ തഥാ കരോന്തി. അഗ്ഗിം ജുഹന്തീതി കേചി ഗയാതീരേ വേദിം സജ്ജേത്വാ ധൂമദബ്ഭിപൂജാദികേ ഉപകരണേ ഉപനേത്വാ അഗ്ഗിഹുതം ജുഹന്തി അഗ്ഗിഹുതം പരിചരന്തി. ഇമിനാ സുദ്ധീതി ഇമിനാ ഗയായം ഉമ്മുജ്ജനാദിനാ അഗ്ഗിപരിചരണേന ച പാപമലതോ സുദ്ധി പാപപവാഹനാ സംസാരസുദ്ധി ഏവ വാ ഹോതീതി ഏവംദിട്ഠികാ ഹുത്വാതി അത്ഥോ.

ഉമ്മുജ്ജനാദി ചേത്ഥ നിദസ്സനമത്തം വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം. തേസു ഹി കേചി ഉദകവാസം വസന്തി, കേചി ഉദകസ്സഞ്ജലിം ദേന്തി, കേചി തസ്മിം ഉദകേ ഠത്വാ ചന്ദിമസൂരിയേ അനുപരിവത്തന്തി, കേചി അനേകസഹസ്സവാരം സാവിത്തിആദികേ ജപന്തി, കേചി ‘‘ഇന്ദ ആഗച്ഛാ’’തിആദിനാ വിജ്ജാജപം അവ്ഹായന്തി, കേചി മഹതുപട്ഠാനം കരോന്തി, ഏവഞ്ച കരോന്താ കേചി ഓതരന്തി, കേചി ഉത്തരന്തി കേചി ഉത്തരിത്വാ സുദ്ധികആചമനം കരോന്തി, കേചി അന്തോഉദകേ ഠിതാ തന്തീ വാദേന്തി, വീണം വാദേന്തീതി ഏവമാദികാ നാനപ്പകാരകിരിയാ ദസ്സേന്തി. യസ്മാ വാ തേ ഏവരൂപാ വികാരകിരിയാ കരോന്താപി തസ്മിം ഉദകേ നിമുജ്ജനഉമ്മുജ്ജനപുബ്ബകമേവ കരോന്തി, തസ്മാ തം സബ്ബം നിമുജ്ജനുമ്മുജ്ജനന്തോഗധമേവ കത്വാ ‘‘ഉമ്മുജ്ജന്തീ’’തിപിആദി വുത്തം. ഏവം തത്ഥ ആകുലബ്യാകുലേ വത്തമാനേ ഉപരിപബ്ബതേ ഠിതോ ഭഗവാ തേസം തം കോലാഹലം സുത്വാ ‘‘കിന്നു ഖോ ഏത’’ന്തി ഓലോകേന്തോ തം കിരിയവികാരം അദ്ദസ, തം സന്ധായ വുത്തം – ‘‘അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ…പേ… ഇമിനാ സുദ്ധീ’’തി, തം വുത്തത്ഥമേവ.

ഏതമത്ഥം വിദിത്വാതി ഏതം അത്ഥം ഉദകോരോഹനാദിഅസുദ്ധിമഗ്ഗേ തേസം സുദ്ധിമഗ്ഗപരാമസനം സച്ചാദികേ ച സുദ്ധിമഗ്ഗേ അത്തനോ അവിപരീതാവബോധം സബ്ബാകാരതോ വിദിത്വാ. ഇമം ഉദാനന്തി ഇമം ഉദകസുദ്ധിയാ അസുദ്ധിമഗ്ഗഭാവദീപകം സച്ചാദിധമ്മാനഞ്ച യാഥാവതോ സുദ്ധിമഗ്ഗഭാവദീപകം ഉദാനം ഉദാനേസി.

തത്ഥ ന ഉദകേന സുചീ ഹോതീതി ഏത്ഥ ഉദകേനാതി ഉദകുമ്മുജ്ജനാദിനാ. ഉദകുമ്മുജ്ജനാദി ഹി ഇധ ഉത്തരപദലോപേന ‘‘ഉദക’’ന്തി വുത്തം യഥാ രൂപഭവോ രൂപന്തി. അഥ വാ ഉദകേനാതി ഉമ്മുജ്ജനാദികിരിയായ സാധനഭൂതേന ഉദകേന സുചി സത്തസ്സ സുദ്ധി നാമ ന ഹോതി, നത്ഥീതി അത്ഥോ. അഥ വാ സുചീതി തേന യഥാവുത്തേന ഉദകേന സുചി പാപമലതോ സുദ്ധോ നാമ സത്തോ ന ഹോതി. കസ്മാ? ബഹ്വേത്ഥ ന്ഹായതീ ജനോ. യദി ഹി ഉദകോരോഹനാദിനാ യഥാവുത്തേന പാപസുദ്ധി നാമ സിയാ, ബഹു ഏത്ഥ ഉദകേ ജനോ ന്ഹായതി, മാതുഘാതാദിപാപകമ്മകാരീ അഞ്ഞോ ച ഗോമഹിംസാദികോ അന്തമസോ മച്ഛകച്ഛപേ ഉപാദായ, തസ്സ സബ്ബസ്സാപി പാപസുദ്ധി സിയാ, ന പനേവം ഹോതി. കസ്മാ? ന്ഹാനസ്സ പാപഹേതൂനം അപ്പടിപക്ഖഭാവതോ. യഞ്ഹി യം വിനാസേതി, സോ തസ്സ പടിപക്ഖോ യഥാ ആലോകോ അന്ധകാരസ്സ, വിജ്ജാ ച അവിജ്ജായ, ന ഏവം ന്ഹാനം പാപസ്സ. തസ്മാ നിട്ഠമേത്ഥ ഗന്തബ്ബം ‘‘ന ഉദകേന സുചി ഹോതീ’’തി.

യേന പന സുചി ഹോതി, തം ദസ്സേതും ‘‘യമ്ഹി സച്ചഞ്ചാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ യമ്ഹീതി യസ്മിം പുഗ്ഗലേ. സച്ചന്തി വചീസച്ചഞ്ചേവ വിരതിസച്ചഞ്ച. അഥ വാ സച്ചന്തി ഞാണസച്ചഞ്ചേവ പരമത്ഥസച്ചഞ്ച. ധമ്മോതി അരിയമഗ്ഗധമ്മോ, ഫലധമ്മോ ച, സോ സബ്ബോപി യസ്മിം പുഗ്ഗലേ ഉപലബ്ഭതി, സോ സുചീ സോ ച ബ്രാഹ്മണോതി സോ അരിയപുഗ്ഗലോ വിസേസതോ ഖീണാസവോ അച്ചന്തസുദ്ധിയാ സുചി ച ബ്രാഹ്മണോ ചാതി. കസ്മാ പനേത്ഥ സച്ചം ധമ്മതോ വിസും കത്വാ ഗഹിതം? സച്ചസ്സ ബഹൂപകാരത്താ. തഥാ ഹി ‘‘സച്ചം വേ അമതാ വാചാ (സു. നി. ൪൫൫), സച്ചം ഹവേ സാദുതരം രസാനം (സം. നി. ൧.൨൪൬; സു. നി. ൧൮൪), സച്ചേ അത്ഥേ ച ധമ്മേ ച, ആഹു സന്തോ പതിട്ഠിതാ (സു. നി. ൪൫൫), സച്ചേ ഠിതാ സമണബ്രാഹ്മണാ ചാ’’തിആദിനാ (ജാ. ൨.൨൧.൪൩൩) അനേകേസു സുത്തപദേസു സച്ചഗുണാ പകാസിതാ. സച്ചവിപരിയസ്സ ച ‘‘ഏകം ധമ്മം അതീതസ്സ, മുസാവാദിസ്സ ജന്തുനോ (ധ. പ. ൧൭൬), അഭൂതവാദീ നിരയം ഉപേതീ’’തി (ധ. പ. ൩൦൬) ച ആദിനാ പകാസിതാതി.

നവമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.