൨. ചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

സതിം ഉപട്ഠപേത്വാനാതിആദികാ ചാലായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ മഗധേസു നാലകഗാമേ രൂപസാരിബ്രാഹ്മണിയാ കുച്ഛിമ്ഹി നിബ്ബത്തി. തസ്സാ നാമഗ്ഗഹണദിവസേ ചാലാതി നാമം അകംസു, തസ്സാ കനിട്ഠായ ഉപചാലാതി, അഥ തസ്സാ കനിട്ഠായ സീസൂപചാലാതി. ഇമാ തിസ്സോപി ധമ്മസേനാപതിസ്സ കനിട്ഠഭഗിനിയോ, ഇമാസം പുത്താനമ്പി തിണ്ണം ഇദമേവ നാമം. യേ സന്ധായ ഥേരഗാഥായ ‘‘ചാലേ ഉപചാലേ സീസൂപചാലേ’’തി (ഥേരഗാ. ൪൨) ആഗതം.

ഇമാ പന തിസ്സോപി ഭഗിനിയോ ‘‘ധമ്മസേനാപതി പബ്ബജീ’’തി സുത്വാ ‘‘ന ഹി നൂന സോ ഓരകോ ധമ്മവിനയോ, ന സാ ഓരികാ പബ്ബജ്ജാ, യത്ഥ അമ്ഹാകം അയ്യോ പബ്ബജിതോ’’തി ഉസ്സാഹജാതാ തിബ്ബച്ഛന്ദാ അസ്സുമുഖം രുദമാനം ഞാതിപരിജനം പഹായ പബ്ബജിംസു. പബ്ബജിത്വാ ച ഘടേന്തിയോ വായമന്തിയോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണിംസു. അരഹത്തം പന പത്വാ നിബ്ബാനസുഖേന ഫലസുഖേന വിഹരന്തി.

താസു ചാലാ ഭിക്ഖുനീ ഏകദിവസം പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താ അന്ധവനം പവിസിത്വാ ദിവാവിഹാരം നിസീദി. അഥ നം മാരോ ഉപസങ്കമിത്വാ കാമേഹി ഉപനേസി. യം സന്ധായ സുത്തേ വുത്തം –

‘‘അഥ ഖോ ചാലാ ഭിക്ഖുനീ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരം ആദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസി. സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താ യേന അന്ധവനം, തേനുപസങ്കമി ദിവാവിഹാരായ. അന്ധവനം അജ്ഝോഗാഹേത്വാ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ ദിവാവിഹാരം നിസീദി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ചാലാ ഭിക്ഖുനീ, തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ചാലം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോചാ’’തി (സം. നി. ൧.൧൬൭).

അന്ധവനമ്ഹി ദിവാവിഹാരം നിസിന്നം മാരോ ഉപസങ്കമിത്വാ ബ്രഹ്മചരിയവാസതോ വിച്ഛിന്ദിതുകാമോ ‘‘കം നു ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസീ’’തിആദിം പുച്ഛി. അഥസ്സ സത്ഥു ഗുണേ ധമ്മസ്സ ച നിയ്യാനികഭാവം പകാസേത്വാ അത്തനോ കതകിച്ചഭാവവിഭാവനേന തസ്സ വിസയാതിക്കമം പവേദേസി. തം സുത്വാ മാരോ ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായി. അഥ സാ അത്തനാ മാരേന ച ഭാസിതാ ഗാഥാ ഉദാനവസേന കഥേന്തീ –

൧൮൨. ‘‘സതിം ഉപട്ഠപേത്വാന, ഭിക്ഖുനീ ഭാവിതിന്ദ്രിയാ;

പടിവിജ്ഝി പദം സന്തം, സങ്ഖാരൂപസമം സുഖം.

൧൮൩. ‘‘കം നു ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസി, സമണീ വിയ ദിസ്സതി;

ന ച രോചേസി പാസണ്ഡേ, കിമിദം ചരസി മോമുഹാ.

൧൮൪. ‘‘ഇതോ ബഹിദ്ധാ പാസണ്ഡാ, ദിട്ഠിയോ ഉപനിസ്സിതാ;

ന തേ ധമ്മം വിജാനന്തി, ന തേ ധമ്മസ്സ കോവിദാ.

൧൮൫. ‘‘അത്ഥി സക്യകുലേ ജാതോ, ബുദ്ധോ അപ്പടിപുഗ്ഗലോ;

സോ മേ ധമ്മമദേസേസി, ദിട്ഠീനം സമതിക്കമം.

൧൮൬. ‘‘ദുക്ഖം ദുക്ഖസമുപ്പാദം, ദുക്ഖസ്സ ച അതിക്കമം;

അരിയം ചട്ഠങ്ഗികം മഗ്ഗം, ദുക്ഖൂപസമഗാമിനം.

൧൮൭. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, വിഹരിം സാസനേ രതാ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൮൮. ‘‘സബ്ബത്ഥ വിഹതാ നന്ദീ, തമോക്ഖന്ധോ പദാലിതോ;

ഏവം ജാനാഹി പാപിമ, നിഹതോ ത്വമസി അന്തകാ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ സതിം ഉപട്ഠപേത്വാനാതി സതിപട്ഠാനഭാവനാവസേന കായാദീസു അസുഭദുക്ഖാനിച്ചാനത്തവസേന സതിം സുട്ഠു ഉപട്ഠിതം കത്വാ. ഭിക്ഖുനീതി അത്താനം സന്ധായ വദതി. ഭാവിതിന്ദ്രിയാതി അരിയമഗ്ഗഭാവനായ ഭാവിതസദ്ധാദിപഞ്ചിന്ദ്രിയാ. പടിവിജ്ഝി പദം സന്തന്തി സന്തം പദം നിബ്ബാനം സച്ഛികിരിയാപടിവേധേന പടിവിജ്ഝി സച്ഛാകാസി. സങ്ഖാരൂപസമന്തി സബ്ബസങ്ഖാരാനം ഉപസമഹേതുഭൂതം. സുഖന്തി അച്ചന്തസുഖം.

‘‘കം നു ഉദ്ദിസ്സാ’’തി ഗാഥാ മാരേന വുത്താ. തത്രായം സങ്ഖേപത്ഥോ – ഇമസ്മിം ലോകേ ബഹൂ സമയാ തേസഞ്ച ദേസേതാരോ ബഹൂ ഏവ തിത്ഥകരാ, തേസു കം നു ഖോ ത്വം ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസി മുണ്ഡിതകേസാ അസി. ന കേവലം മുണ്ഡാവ, അഥ ഖോ കാസാവധാരണേന ച സമണീ വിയ ദിസ്സതി. ന ച രോചേസി പാസണ്ഡേതി താപസപരിബ്ബാജകാദീനം ആദാസഭൂതേ പാസണ്ഡേ തേ തേ സമയന്തരേ നേവ രോചേസി. കിമിദം ചരസി മോമുഹാതി കിം നാമിദം, യം പാസണ്ഡവിഹിതം ഉജും നിബ്ബാനമഗ്ഗം പഹായ അജ്ജ കാലികം കുമഗ്ഗം പടിപജ്ജന്തീ അതിവിയ മൂള്ഹാ ചരസി പരിബ്ഭമസീതി.

തം സുത്വാ ഥേരീ പടിവചനദാനമുഖേന തം തജ്ജേന്തീ ‘‘ഇതോ ബഹിദ്ധാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ ഇതോ ബഹിദ്ധാ പാസണ്ഡാ നാമ ഇതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സാസനതോ ബഹിദ്ധാ കുടീസകബഹുകാരാദികാ. തേ ഹി സത്താനം തണ്ഹാപാസം ദിട്ഠിപാസഞ്ച ഡേന്തി ഓഡ്ഡേന്തീതി പാസണ്ഡാതി വുച്ചതി. തേനാഹ – ‘‘ദിട്ഠിയോ ഉപനിസ്സിതാ’’തി സസ്സതദിട്ഠിഗതാനി ഉപേച്ച നിസ്സിതാ, ദിട്ഠിഗതാനി ആദിയിംസൂതി അത്ഥോ. യദഗ്ഗേന ച ദിട്ഠിസന്നിസ്സിതാ, തദഗ്ഗേന പാസണ്ഡസന്നിസ്സിതാ. ന തേ ധമ്മം വിജാനന്തീതി യേ പാസണ്ഡിനോ സസ്സതദിട്ഠിഗതസന്നിസ്സിതാ ‘‘അയം പവത്തി ഏവം പവത്തതീ’’തി പവത്തിധമ്മമ്പി യഥാഭൂതം ന വിജാനന്തി. ന തേ ധമ്മസ്സ കോവിദാതി ‘‘അയം നിവത്തി ഏവം നിവത്തതീ’’തി നിവത്തിധമ്മസ്സാപി അകുസലാ, പവത്തിധമ്മമഗ്ഗേപി ഹി തേ സംമൂള്ഹാ, കിമങ്ഗം പന നിവത്തിധമ്മേതി.

ഏവം പാസണ്ഡവാദാനം അനിയ്യാനികതം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി കം നു ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസീതി പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേതും ‘‘അത്ഥി സക്യകുലേ ജാതോ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ദിട്ഠീനം സമതിക്കമന്തി സബ്ബാസം ദിട്ഠീനം സമതിക്കമനുപായം ദിട്ഠിജാലവിനിവേഠനം. സേസം വുത്തനയമേവ.

ചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.