൭. സത്തകനിപാതോ

൧. ഉത്തരാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

സത്തകനിപാതേ മുസലാനി ഗഹേത്വാനാതി ഉത്തരായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തീ, അനുക്കമേന സമ്ഭാവിതകുസലമൂലാ സമുപചിതവിമോക്ഖസമ്ഭാരാ പരിപക്കവിമുത്തിപരിപാചനീയധമ്മാ ഹുത്വാ, ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ ഉത്തരാതി ലദ്ധനാമാ അനുക്കമേന വിഞ്ഞുതം പത്വാ പടാചാരായ ഥേരിയാ സന്തികം ഉപസങ്കമി. ഥേരീ തസ്സാ ധമ്മം കഥേസി. സാ ധമ്മം സുത്വാ സംസാരേ ജാതസംവേഗാ സാസനേ അഭിപ്പസന്നാ ഹുത്വാ പബ്ബജി. പബ്ബജിത്വാ ച കതപുബ്ബകിച്ചാ പടാചാരായ ഥേരിയാ സന്തികേ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ ഭാവനമനുയുഞ്ജന്തീ ഉപനിസ്സയസമ്പന്നതായ ഇന്ദ്രിയാനം പരിപാകം ഗതത്താ ച ന ചിരസ്സേവ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണി. അരഹത്തം പന പത്വാ അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ ഉദാനവസേന –

൧൭൫. ‘‘മുസലാനി ഗഹേത്വാന, ധഞ്ഞം കോട്ടേന്തി മാണവാ;

പുത്തദാരാനി പോസേന്താ, ധനം വിന്ദന്തി മാണവാ.

൧൭൬. ‘‘ഘടേഥ ബുദ്ധസാസനേ, യം കത്വാ നാനുതപ്പതി;

ഖിപ്പം പാദാനി ധോവിത്വാ, ഏകമന്തം നിസീദഥ.

൧൭൭. ‘‘ചിത്തം ഉപട്ഠപേത്വാന, ഏകഗ്ഗം സുസമാഹിതം;

പച്ചവേക്ഖഥ സങ്ഖാരേ, പരതോ നോ ച അത്തതോ.

൧൭൮. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, പടാചാരാനുസാസനിം;

പാദേ പക്ഖാലയിത്വാന, ഏകമന്തേ ഉപാവിസിം.

൧൭൯. ‘‘രത്തിയാ പുരിമേ യാമേ, പുബ്ബജാതിമനുസ്സരിം;

രത്തിയാ മജ്ഝിമേ യാമേ, ദിബ്ബചക്ഖും വിസോധയിം.

൧൮൦. ‘‘രത്തിയാ പച്ഛിമേ യാമേ, തമോക്ഖന്ധം പദാലയിം;

തേവിജ്ജാ അഥ വുട്ഠാസിം, കതാ തേ അനുസാസനീ.

൧൮൧. ‘‘സക്കംവ ദേവാ തിദസാ, സങ്ഗാമേ അപരാജിതം;

പുരക്ഖത്വാ വിഹസ്സാമി, തേവിജ്ജാമ്ഹി അനാസവാ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ ചിത്തം ഉപട്ഠപേത്വാനാതി ഭാവനാചിത്തം കമ്മട്ഠാനേ ഉപട്ഠപേത്വാ. കഥം? ഏകഗ്ഗം സുസമാഹിതം പച്ചവേക്ഖഥാതി പടിപത്തിം അവേക്ഖഥ, സങ്ഖാരേ അനിച്ചാതിപി, ദുക്ഖാതിപി, അനത്താതിപി ലക്ഖണത്തയം വിപസ്സഥാതി അത്ഥോ. ഇദഞ്ച ഓവാദകാലേ അത്തനോ അഞ്ഞേസഞ്ച ഭിക്ഖുനീനം ഥേരിയാദീനം ഓവാദസ്സ അനുവാദവസേന വുത്തം. പടാചാരാനുസാസനിന്തി പടാചാരായ ഥേരിയാ അനുസിട്ഠിം. ‘‘പടാചാരായ സാസന’’ന്തിപി വാ പാഠോ.

അഥ വുട്ഠാസിന്തി തേവിജ്ജാഭാവപ്പത്തിതോ പച്ഛാ ആസനതോ വുട്ഠാസിം. അയമ്പി ഥേരീ ഏകദിവസം പടാചാരായ ഥേരിയാ സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം സോധേത്വാ അത്തനോ വസനട്ഠാനം പവിസിത്വാ പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ നിസീദി. ‘‘ന താവിമം പല്ലങ്കം ഭിന്ദിസ്സാമി, യാവ മേ ന അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചതീ’’തി നിച്ഛയം കത്വാ സമ്മസനം ആരഭിത്വാ, അനുക്കമേന വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ മഗ്ഗപടിപാടിയാ അഭിഞ്ഞാപടിസമ്ഭിദാപരിവാരം അരഹത്തം പത്വാ ഏകൂനവീസതിയാ പച്ചവേക്ഖണാഞാണായ പവത്തായ ‘‘ഇദാനിമ്ഹി കതകിച്ചാ’’തി സോമനസ്സജാതാ ഇമാ ഗാഥാ ഉദാനേത്വാ പാദേ പസാരേസി അരുണുഗ്ഗമനവേലായം. തതോ സമ്മദേവ വിഭാതായ രത്തിയാ ഥേരിയാ സന്തികം ഉപഗന്ത്വാ ഇമാ ഗാഥാ പച്ചുദാഹാസി. തേന വുത്തം ‘‘കതാ തേ അനുസാസനീ’’തിആദി. സേസം സബ്ബം ഹേട്ഠാ വുത്തനയമേവ.

ഉത്തരാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

സതിം ഉപട്ഠപേത്വാനാതിആദികാ ചാലായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ മഗധേസു നാലകഗാമേ രൂപസാരിബ്രാഹ്മണിയാ കുച്ഛിമ്ഹി നിബ്ബത്തി. തസ്സാ നാമഗ്ഗഹണദിവസേ ചാലാതി നാമം അകംസു, തസ്സാ കനിട്ഠായ ഉപചാലാതി, അഥ തസ്സാ കനിട്ഠായ സീസൂപചാലാതി. ഇമാ തിസ്സോപി ധമ്മസേനാപതിസ്സ കനിട്ഠഭഗിനിയോ, ഇമാസം പുത്താനമ്പി തിണ്ണം ഇദമേവ നാമം. യേ സന്ധായ ഥേരഗാഥായ ‘‘ചാലേ ഉപചാലേ സീസൂപചാലേ’’തി (ഥേരഗാ. ൪൨) ആഗതം.

ഇമാ പന തിസ്സോപി ഭഗിനിയോ ‘‘ധമ്മസേനാപതി പബ്ബജീ’’തി സുത്വാ ‘‘ന ഹി നൂന സോ ഓരകോ ധമ്മവിനയോ, ന സാ ഓരികാ പബ്ബജ്ജാ, യത്ഥ അമ്ഹാകം അയ്യോ പബ്ബജിതോ’’തി ഉസ്സാഹജാതാ തിബ്ബച്ഛന്ദാ അസ്സുമുഖം രുദമാനം ഞാതിപരിജനം പഹായ പബ്ബജിംസു. പബ്ബജിത്വാ ച ഘടേന്തിയോ വായമന്തിയോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണിംസു. അരഹത്തം പന പത്വാ നിബ്ബാനസുഖേന ഫലസുഖേന വിഹരന്തി.

താസു ചാലാ ഭിക്ഖുനീ ഏകദിവസം പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താ അന്ധവനം പവിസിത്വാ ദിവാവിഹാരം നിസീദി. അഥ നം മാരോ ഉപസങ്കമിത്വാ കാമേഹി ഉപനേസി. യം സന്ധായ സുത്തേ വുത്തം –

‘‘അഥ ഖോ ചാലാ ഭിക്ഖുനീ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരം ആദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസി. സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താ യേന അന്ധവനം, തേനുപസങ്കമി ദിവാവിഹാരായ. അന്ധവനം അജ്ഝോഗാഹേത്വാ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ ദിവാവിഹാരം നിസീദി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ചാലാ ഭിക്ഖുനീ, തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ചാലം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോചാ’’തി (സം. നി. ൧.൧൬൭).

അന്ധവനമ്ഹി ദിവാവിഹാരം നിസിന്നം മാരോ ഉപസങ്കമിത്വാ ബ്രഹ്മചരിയവാസതോ വിച്ഛിന്ദിതുകാമോ ‘‘കം നു ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസീ’’തിആദിം പുച്ഛി. അഥസ്സ സത്ഥു ഗുണേ ധമ്മസ്സ ച നിയ്യാനികഭാവം പകാസേത്വാ അത്തനോ കതകിച്ചഭാവവിഭാവനേന തസ്സ വിസയാതിക്കമം പവേദേസി. തം സുത്വാ മാരോ ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായി. അഥ സാ അത്തനാ മാരേന ച ഭാസിതാ ഗാഥാ ഉദാനവസേന കഥേന്തീ –

൧൮൨. ‘‘സതിം ഉപട്ഠപേത്വാന, ഭിക്ഖുനീ ഭാവിതിന്ദ്രിയാ;

പടിവിജ്ഝി പദം സന്തം, സങ്ഖാരൂപസമം സുഖം.

൧൮൩. ‘‘കം നു ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസി, സമണീ വിയ ദിസ്സതി;

ന ച രോചേസി പാസണ്ഡേ, കിമിദം ചരസി മോമുഹാ.

൧൮൪. ‘‘ഇതോ ബഹിദ്ധാ പാസണ്ഡാ, ദിട്ഠിയോ ഉപനിസ്സിതാ;

ന തേ ധമ്മം വിജാനന്തി, ന തേ ധമ്മസ്സ കോവിദാ.

൧൮൫. ‘‘അത്ഥി സക്യകുലേ ജാതോ, ബുദ്ധോ അപ്പടിപുഗ്ഗലോ;

സോ മേ ധമ്മമദേസേസി, ദിട്ഠീനം സമതിക്കമം.

൧൮൬. ‘‘ദുക്ഖം ദുക്ഖസമുപ്പാദം, ദുക്ഖസ്സ ച അതിക്കമം;

അരിയം ചട്ഠങ്ഗികം മഗ്ഗം, ദുക്ഖൂപസമഗാമിനം.

൧൮൭. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, വിഹരിം സാസനേ രതാ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൮൮. ‘‘സബ്ബത്ഥ വിഹതാ നന്ദീ, തമോക്ഖന്ധോ പദാലിതോ;

ഏവം ജാനാഹി പാപിമ, നിഹതോ ത്വമസി അന്തകാ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ സതിം ഉപട്ഠപേത്വാനാതി സതിപട്ഠാനഭാവനാവസേന കായാദീസു അസുഭദുക്ഖാനിച്ചാനത്തവസേന സതിം സുട്ഠു ഉപട്ഠിതം കത്വാ. ഭിക്ഖുനീതി അത്താനം സന്ധായ വദതി. ഭാവിതിന്ദ്രിയാതി അരിയമഗ്ഗഭാവനായ ഭാവിതസദ്ധാദിപഞ്ചിന്ദ്രിയാ. പടിവിജ്ഝി പദം സന്തന്തി സന്തം പദം നിബ്ബാനം സച്ഛികിരിയാപടിവേധേന പടിവിജ്ഝി സച്ഛാകാസി. സങ്ഖാരൂപസമന്തി സബ്ബസങ്ഖാരാനം ഉപസമഹേതുഭൂതം. സുഖന്തി അച്ചന്തസുഖം.

‘‘കം നു ഉദ്ദിസ്സാ’’തി ഗാഥാ മാരേന വുത്താ. തത്രായം സങ്ഖേപത്ഥോ – ഇമസ്മിം ലോകേ ബഹൂ സമയാ തേസഞ്ച ദേസേതാരോ ബഹൂ ഏവ തിത്ഥകരാ, തേസു കം നു ഖോ ത്വം ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസി മുണ്ഡിതകേസാ അസി. ന കേവലം മുണ്ഡാവ, അഥ ഖോ കാസാവധാരണേന ച സമണീ വിയ ദിസ്സതി. ന ച രോചേസി പാസണ്ഡേതി താപസപരിബ്ബാജകാദീനം ആദാസഭൂതേ പാസണ്ഡേ തേ തേ സമയന്തരേ നേവ രോചേസി. കിമിദം ചരസി മോമുഹാതി കിം നാമിദം, യം പാസണ്ഡവിഹിതം ഉജും നിബ്ബാനമഗ്ഗം പഹായ അജ്ജ കാലികം കുമഗ്ഗം പടിപജ്ജന്തീ അതിവിയ മൂള്ഹാ ചരസി പരിബ്ഭമസീതി.

തം സുത്വാ ഥേരീ പടിവചനദാനമുഖേന തം തജ്ജേന്തീ ‘‘ഇതോ ബഹിദ്ധാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ ഇതോ ബഹിദ്ധാ പാസണ്ഡാ നാമ ഇതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സാസനതോ ബഹിദ്ധാ കുടീസകബഹുകാരാദികാ. തേ ഹി സത്താനം തണ്ഹാപാസം ദിട്ഠിപാസഞ്ച ഡേന്തി ഓഡ്ഡേന്തീതി പാസണ്ഡാതി വുച്ചതി. തേനാഹ – ‘‘ദിട്ഠിയോ ഉപനിസ്സിതാ’’തി സസ്സതദിട്ഠിഗതാനി ഉപേച്ച നിസ്സിതാ, ദിട്ഠിഗതാനി ആദിയിംസൂതി അത്ഥോ. യദഗ്ഗേന ച ദിട്ഠിസന്നിസ്സിതാ, തദഗ്ഗേന പാസണ്ഡസന്നിസ്സിതാ. ന തേ ധമ്മം വിജാനന്തീതി യേ പാസണ്ഡിനോ സസ്സതദിട്ഠിഗതസന്നിസ്സിതാ ‘‘അയം പവത്തി ഏവം പവത്തതീ’’തി പവത്തിധമ്മമ്പി യഥാഭൂതം ന വിജാനന്തി. ന തേ ധമ്മസ്സ കോവിദാതി ‘‘അയം നിവത്തി ഏവം നിവത്തതീ’’തി നിവത്തിധമ്മസ്സാപി അകുസലാ, പവത്തിധമ്മമഗ്ഗേപി ഹി തേ സംമൂള്ഹാ, കിമങ്ഗം പന നിവത്തിധമ്മേതി.

ഏവം പാസണ്ഡവാദാനം അനിയ്യാനികതം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി കം നു ഉദ്ദിസ്സ മുണ്ഡാസീതി പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേതും ‘‘അത്ഥി സക്യകുലേ ജാതോ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ദിട്ഠീനം സമതിക്കമന്തി സബ്ബാസം ദിട്ഠീനം സമതിക്കമനുപായം ദിട്ഠിജാലവിനിവേഠനം. സേസം വുത്തനയമേവ.

ചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഉപചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

സതിമതീതിആദികാ ഉപചാലായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. തസ്സാ വത്ഥു ചാലായ ഥേരിയാ വത്ഥുമ്ഹി വുത്തമേവ. അയമ്പി ഹി ചാലാ വിയ പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ അരഹത്തം പത്വാ ഉദാനേന്തീ –

൧൮൯. ‘‘സതിമതീ ചക്ഖുമതീ, ഭിക്ഖുനീ ഭാവിതിന്ദ്രിയാ;

പടിവിജ്ഝി പദം സന്തം, അകാപുരിസസേവിത’’ന്തി. –

ഇമം ഗാഥം അഭാസി.

തത്ഥ സതിമതീതി സതിസമ്പന്നാ, പുബ്ബഭാഗേ പരമേന സതിനേപക്കേന സമന്നാഗതാ ഹുത്വാ പച്ഛാ അരിയമഗ്ഗസ്സ ഭാവിതത്താ സതിവേപുല്ലപ്പത്തിയാ ഉത്തമായ സതിയാ സമന്നാഗതാതി അത്ഥോ. ചക്ഖുമതീതി പഞ്ഞാചക്ഖുനാ സമന്നാഗതാ, ആദിതോ ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ അരിയായ നിബ്ബേധികായ സമന്നാഗതാ ഹുത്വാ പഞ്ഞാവേപുല്ലപ്പത്തിയാ പരമേന പഞ്ഞാചക്ഖുനാ സമന്നാഗതാതി വുത്തം ഹോതി. അകാപുരിസസേവിതന്തി അലാമകപുരിസേഹി ഉത്തമപുരിസേഹി അരിയേഹി ബുദ്ധാദീഹി സേവിതം.

‘‘കിന്നു ജാതിം ന രോചേസീ’’തി ഗാഥാ ഥേരിം കാമേസു ഉപഹാരേതുകാമേന മാരേന വുത്താ. ‘‘കിം നു ത്വം ഭിക്ഖുനി ന രോചേസീ’’തി (സം. നി. ൧.൧൬൭) ഹി മാരേന പുട്ഠാ ഥേരീ ആഹ – ‘‘ജാതിം ഖ്വാഹം, ആവുസോ, ന രോചേമീ’’തി. അഥ നം മാരോ ജാതസ്സ കാമാ പരിഭോഗാ, തസ്മാ ജാതിപി ഇച്ഛിതബ്ബാ, കാമാപി പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാതി ദസ്സേന്തോ –

൧൯൦. ‘‘കിന്നു ജാതിം ന രോചേസി, ജാതോ കാമാനി ഭുഞ്ജതി;

ഭുഞ്ജാഹി കാമരതിയോ, മാഹു പച്ഛാനുതാപിനീ’’തി. –

ഗാഥമാഹ.

തസ്സത്ഥോ – കിം നു തം കാരണം, യേന ത്വം ഉപചാലേ ജാതിം ന രോചേസി ന രോചേയ്യാസി, ന തം കാരണം അത്ഥി. യസ്മാ ജാതോ കാമാനി ഭുഞ്ജതി ഇധ ജാതോ കാമഗുണസംഹിതാനി രൂപാദീനി പടിസേവന്തോ കാമസുഖം പരിഭുഞ്ജതി. ന ഹി അജാതസ്സ തം അത്ഥി, തസ്മാ ഭുഞ്ജാഹി കാമരതിയോ കാമഖിഡ്ഡാരതിയോ അനുഭവ. മാഹു പച്ഛാനുതാപിനീ ‘‘യോബ്ബഞ്ഞേ സതി വിജ്ജമാനേസു ഭോഗേസു ന മയാ കാമസുഖമനുഭൂത’’ന്തി പച്ഛാനുതാപിനീ മാ അഹോസി. ഇമസ്മിം ലോകേ ധമ്മാ നാമ യാവദേവ അത്ഥാധിഗമത്ഥോ അത്ഥോ ച കാമസുഖത്ഥോതി പാകടോയമത്ഥോതി അധിപ്പായോ.

തം സുത്വാ ഥേരീ ജാതിയാ ദുക്ഖനിമിത്തതം അത്തനോ ച തസ്സ വിസയാതിക്കമം വിഭാവേത്വാ തജ്ജേന്തീ –

൧൯൧. ‘‘ജാതസ്സ മരണം ഹോതി, ഹത്ഥപാദാന ഛേദനം;

വധബന്ധപരിക്ലേസം, ജാതോ ദുക്ഖം നിഗച്ഛതി.

൧൯൨. ‘‘അത്ഥി സക്യകുലേ ജാതോ, സമ്ബുദ്ധോ അപരാജിതോ;

സോ മേ ധമ്മമദേസേസി, ജാതിയാ സമതിക്കമം.

൧൯൩. ‘‘ദുക്ഖം ദുക്ഖസമുപ്പാദം, ദുക്ഖസ്സ ച അതിക്കമം;

അരിയം ചട്ഠങ്ഗികം മഗ്ഗം, ദുക്ഖൂപസമഗാമിനം.

൧൯൪. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, വിഹരിം സാസനേ രതാ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൯൫. ‘‘സബ്ബത്ഥ വിഹതാ നന്ദീ, തമോക്ഖന്ധോ പദാലിതോ;

ഏവം ജാനാഹി പാപിമ, നിഹതോ ത്വമസി അന്തകാ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ ജാതസ്സ മരണം ഹോതീതി യസ്മാ ജാതസ്സ സത്തസ്സ മരണം ഹോതി, ന അജാതസ്സ. ന കേവലം മരണമേവ, അഥ ഖോ ജരാരോഗാദയോ യത്തകാനത്ഥാ, സബ്ബേപി തേ ജാതസ്സ ഹോന്തി ജാതിഹേതുകാ. തേനാഹ ഭഗവാ – ‘‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസാ സമ്ഭവന്തീ’’തി (മഹാവ. ൧; വിഭ. ൨൨൫; ഉദാ. ൧). തേനേവാഹ – ‘‘ഹത്ഥപാദാന ഛേദന’’ന്തി ഹത്ഥപാദാനം ഛേദനം ജാതസ്സേവ ഹോതി, ന അജാതസ്സ. ഹത്ഥപാദഛേദനാപദേസേന ചേത്ഥ ബാത്തിംസ കമ്മകാരണാപി ദസ്സിതാ ഏവാതി ദട്ഠബ്ബം. തേനേവാഹ – ‘‘വധബന്ധപരിക്ലേസം, ജാതോ ദുക്ഖം നിഗച്ഛതീ’’തി. ജീവിതവിയോജനമുട്ഠിപ്പഹാരാദിസങ്ഖാതം വധപരിക്ലേസഞ്ചേവ അന്ദുബന്ധനാദിസങ്ഖാതം ബന്ധപരിക്ലേസം അഞ്ഞഞ്ച യംകിഞ്ചി ദുക്ഖം നാമ തം സബ്ബം ജാതോ ഏവ നിഗച്ഛതി, ന അജാതോ, തസ്മാ ജാതിം ന രോചേമീതി.

ഇദാനി ജാതിയാ കാമാനഞ്ച അച്ചന്തമേവ അത്തനാ സമതിക്കന്തഭാവം മൂലതോ പട്ഠായ ദസ്സേന്തീ – ‘‘അത്ഥി സക്യകുലേ ജാതോ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ അപരാജിതോതി കിലേസമാരാദിനാ കേനചി ന പരാജിതോ. സത്ഥാ ഹി സബ്ബാഭിഭൂ സദേവകം ലോകം അഞ്ഞദത്ഥു അഭിഭവിത്വാ ഠിതോ, തസ്മാ അപരാജിതോ. സേസം വുത്തനയത്താ ഉത്താനമേവ.

ഉപചാലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സത്തകനിപാതവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.