൫. അനോപമാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

ഉച്ചേ കുലേതിആദികാ അനോപമായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തീ അനുക്കമേന വിമുത്തിപരിപാചനീയേ ധമ്മേ പരിബ്രൂഹിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാകേതനഗരേ മജ്ഝസ്സ നാമ സേട്ഠിനോ ധീതാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. തസ്സാ രൂപസമ്പത്തിയാ അനോപമാതി നാമം അഹോസി. തസ്സാ വയപ്പത്തകാലേ ബഹൂ സേട്ഠിപുത്താ രാജമഹാമത്താ രാജാനോ ച പിതു ദൂതം പാഹേസും – ‘‘അത്തനോ ധീതരം അനോപമം ദേഹി, ഇദഞ്ചിദഞ്ച തേ ദസ്സാമാ’’തി. സാ തം സുത്വാ ഉപനിസ്സയസമ്പന്നതായ ‘‘ഘരാവാസേന മയ്ഹം അത്ഥോ നത്ഥീ’’തി സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ ധമ്മം സുത്വാ ഞാണസ്സ പരിപാകം ഗതത്താ ദേസനാനുസാരേന വിപസ്സനം ആരഭിത്വാ തം ഉസ്സുക്കാപേന്തീ മഗ്ഗപടിപാടിയാ തതിയഫലേ പതിട്ഠാസി. സാ സത്ഥാരം പബ്ബജ്ജം യാചിത്വാ സത്ഥുആണായ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ സത്തമേ ദിവസേ അരഹത്തം സച്ഛികത്വാ അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ ഉദാനവസേന –

൧൫൧. ‘‘ഉച്ചേ കുലേ അഹം ജാതാ, ബഹുവിത്തേ മഹദ്ധനേ;

വണ്ണരൂപേന സമ്പന്നാ, ധീതാ മജ്ഝസ്സ അത്രജാ.

൧൫൨. ‘‘പത്ഥിതാ രാജപുത്തേഹി, സേട്ഠിപുത്തേഹി ഗിജ്ഝിതാ;

പിതു മേ പേസയീ ദൂതം, ദേഥ മയ്ഹം അനോപമം.

൧൫൩. ‘‘യത്തകം തുലിതാ ഏസാ, തുയ്ഹം ധീതാ അനോപമാ;

തതോ അട്ഠഗുണം ദസ്സം, ഹിരഞ്ഞം രതനാനി ച.

൧൫൪. ‘‘സാഹം ദിസ്വാന സമ്ബുദ്ധം, ലോകജേട്ഠം അനുത്തരം;

തസ്സ പാദാനി വന്ദിത്വാ, ഏകമന്തം ഉപാവിസിം.

൧൫൫. ‘‘സോ മേ ധമ്മമദേസേസി, അനുകമ്പായ ഗോതമോ;

നിസിന്നാ ആസനേ തസ്മിം, ഫുസയിം തതിയം ഫലം.

൧൫൬. ‘‘തതോ കേസാനി ഛേത്വാന, പബ്ബജിം അനഗാരിയം;

അജ്ജ മേ സത്തമീ രത്തി, യതോ തണ്ഹാ വിസേസിതാ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ ഉച്ചേ കുലേതി ഉളാരതമേ വേസ്സകുലേ. ബഹുവിത്തേതി അലങ്കാരാദിപഹൂതവിത്തൂപകരണേ. മഹദ്ധനേതി നിധാനഗതസ്സേവ ചത്താരീസകോടിപരിമാണസ്സ മഹതോ ധനസ്സ അത്ഥിഭാവേന മഹദ്ധനേ അഹം ജാതാതി യോജനാ. വണ്ണരൂപേന സമ്പന്നാതി വണ്ണസമ്പന്നാ ചേവ രൂപസമ്പന്നാ ച, സിനിദ്ധഭാസുരായ ഛവിസമ്പത്തിയാ വത്ഥാഭരണാദിസരീരാവയവസമ്പത്തിയാ ച സമന്നാഗതാതി അത്ഥോ. ധീതാ മജ്ഝസ്സ അത്രജാതി മജ്ഝനാമസ്സ സേട്ഠിനോ ഓരസാ ധീതാ.

പത്ഥിതാ രാജപുത്തേഹീതി ‘‘കഥം നു ഖോ തം ലഭേയ്യാമാ’’തി രാജകുമാരേഹി അഭിപത്ഥിതാ. സേട്ഠിപുത്തേഹി ഗിജ്ഝിതാതി തഥാ സേട്ഠികുമാരേഹിപി അഭിഗിജ്ഝിതാ പച്ചാസീസിതാ. ദേഥ മയ്ഹം അനോപമന്തി രാജപുത്താദയോ ‘‘ദേഥ മയ്ഹം അനോപമം ദേഥ മയ്ഹ’’ന്തി പിതു സന്തികേ ദൂതം പേസയിംസു.

യത്തകം തുലിതാ ഏസാതി ‘‘തുയ്ഹം ധീതാ അനോപമാ യത്തകം ധനം അഗ്ഘതീ’’തി തുലിതാ ലക്ഖണഞ്ഞൂഹി പരിച്ഛിന്നാ, ‘‘തതോ അട്ഠഗുണം ദസ്സാമീ’’തി പിതു മേ പേസയി ദൂതന്തി യോജനാ. സേസം ഹേട്ഠാ വുത്തനയമേവ.

അനോപമാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.