൯. ഭദ്ദാകുണ്ഡലകേസാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

ലൂനകേസീതിആദികാ ഭദ്ദായ കുണ്ഡലകേസായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഹംസവതീനഗരേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്വാ ഏകദിവസം സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുണന്തീ സത്ഥാരം ഏകം ഭിക്ഖുനിം ഖിപ്പാഭിഞ്ഞാനം അഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപേന്തം ദിസ്വാ, അധികാരകമ്മം കത്വാ തം ഠാനന്തരം പത്ഥേത്വാ യാവജീവം പുഞ്ഞാനി കത്വാ കപ്പസതസഹസ്സം ദേവമനുസ്സേസു സംസരിത്വാ കസ്സപബുദ്ധകാലേ കികിസ്സ കാസിരഞ്ഞോ ഗേഹേ സത്തന്നം ഭഗിനീനം അബ്ഭന്തരാ ഹുത്വാ, വീസതി വസ്സസഹസ്സാനി ദസ സീലാനി സമാദായ കോമാരിബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തീ സങ്ഘസ്സ വസനപരിവേണം കാരേത്വാ, ഏകം ബുദ്ധന്തരം സുഗതീസുയേവ സംസരിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹേ സേട്ഠികുലേ നിബ്ബത്തി. ഭദ്ദാതിസ്സാ നാമം അഹോസി. സാ മഹതാ പരിവാരേന വഡ്ഢമാനാ വയപ്പത്താ, തസ്മിംയേവ നഗരേ പുരോഹിതസ്സ പുത്തം സത്തുകം നാമ ചോരം സഹോഡ്ഢം ഗഹേത്വാ രാജാണായ നഗരഗുത്തികേന മാരേതും ആഘാതനം നിയ്യമാനം, സീഹപഞ്ജരേന ഓലോകേന്തീ ദിസ്വാ പടിബദ്ധചിത്താ ഹുത്വാ സചേ തം ലഭാമി, ജീവിസ്സാമി; നോ ചേ, മരിസ്സാമീതി സയനേ അധോമുഖീ നിപജ്ജി.

അഥസ്സാ പിതാ തം പവത്തിം സുത്വാ ഏകധീതുതായ ബലവസിനേഹോ സഹസ്സലഞ്ജം ദത്വാ ഉപായേനേവ ചോരം വിസ്സജ്ജാപേത്വാ ഗന്ധോദകേന ന്ഹാപേത്വാ സബ്ബാഭരണപടിമണ്ഡിതം കാരേത്വാ പാസാദം പേസേസി. ഭദ്ദാപി പരിപുണ്ണമനോരഥാ അതിരേകാലങ്കാരേന അലങ്കരിത്വാ തം പരിചരതി. സത്തുകോ കതിപാഹം വീതിനാമേത്വാ തസ്സാ ആഭരണേസു ഉപ്പന്നലോഭോ ഭദ്ദേ, അഹം നഗരഗുത്തികേന ഗഹിതമത്തോവ ചോരപപാതേ അധിവത്ഥായ ദേവതായ ‘‘സചാഹം ജീവിതം ലഭാമി, തുയ്ഹം ബലികമ്മം ഉപസംഹരിസ്സാമീ’’തി പത്ഥനം ആയാചിം, തസ്മാ ബലികമ്മം സജ്ജാപേഹീതി. സാ ‘‘തസ്സ മനം പൂരേസ്സാമീ’’തി ബലികമ്മം സജ്ജാപേത്വാ സബ്ബാഭരണവിഭൂസിതാ സാമികേന സദ്ധിം ഏകം യാനം അഭിരുയ്ഹ ‘‘ദേവതായ ബലികമ്മം കരിസ്സാമീ’’തി ചോരപപാതം അഭിരുഹിതും ആരദ്ധാ.

സത്തുകോ ചിന്തേസി – ‘‘സബ്ബേസു അഭിരുഹന്തേസു ഇമിസ്സാ ആഭരണം ഗഹേതും ന സക്കാ’’തി പരിവാരജനം തത്ഥേവ ഠപേത്വാ തമേവ ബലിഭാജനം ഗാഹാപേത്വാ പബ്ബതം അഭിരുഹന്തോ തായ സദ്ധിം പിയകഥം ന കഥേസി. സാ ഇങ്ഗിതേനേവ തസ്സാധിപ്പായം അഞ്ഞാസി. സത്തുകോ, ‘‘ഭദ്ദേ, തവ ഉത്തരസാടകം ഓമുഞ്ചിത്വാ കായാരൂള്ഹപസാധനം ഭണ്ഡികം കരോഹീ’’തി. സാ, ‘‘സാമി, മയ്ഹം കോ അപരാധോ’’തി? ‘‘കിം നു മം, ബാലേ,‘ബലികമ്മത്ഥം ആഗതോ’തി സഞ്ഞം കരോസി? ബലികമ്മാപദേസേന പന തവ ആഭരണം ഗഹേതും ആഗതോ’’തി. ‘‘കസ്സ പന, അയ്യ, പസാധനം, കസ്സ അഹ’’ന്തി? ‘‘നാഹം ഏതം വിഭാഗം ജാനാമീ’’തി. ‘‘ഹോതു, അയ്യ, ഏകം പന മേ അധിപ്പായം പൂരേഹി, അലങ്കതനിയാമേന ച ആലിങ്ഗിതും ദേഹീ’’തി. സോ ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛി. സാ തേന സമ്പടിച്ഛിതഭാവം ഞത്വാ പുരതോ ആലിങ്ഗിത്വാ പച്ഛതോ ആലിങ്ഗന്തീ വിയ പബ്ബതപപാതേ പാതേസി. സോ പതിത്വാ ചുണ്ണവിചുണ്ണം അഹോസി. തായ കതം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ പബ്ബതേ അധിവത്ഥാ ദേവതാ കോസല്ലം വിഭാവേന്തീ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

‘‘ന ഹി സബ്ബേസു ഠാനേസു, പുരിസോ ഹോതി പണ്ഡിതോ;

ഇത്ഥീപി പണ്ഡിതാ ഹോതി, തത്ഥ തത്ഥ വിചക്ഖണാ.

‘‘ന ഹി സബ്ബേസു ഠാനേസു, പുരിസോ ഹോതി പണ്ഡിതോ;

ഇത്ഥീപി പണ്ഡിതാ ഹോതി, ലഹും അത്ഥവിചിന്തികാ’’തി. (അപ. ഥേരീ. ൨.൩.൩൧-൩൨);

തതോ ഭദ്ദാ ചിന്തേസി – ‘‘ന സക്കാ മയാ ഇമിനാ നിയാമേന ഗേഹം ഗന്തും, ഇതോവ ഗന്ത്വാ ഏകം പബ്ബജ്ജം പബ്ബജിസ്സാമീ’’തി നിഗണ്ഠാരാമം ഗന്ത്വാ നിഗണ്ഠേ പബ്ബജ്ജം യാചി. അഥ നം തേ ആഹംസു – ‘‘കേന നിയാമേന പബ്ബജ്ജാ ഹോതൂ’’തി? ‘‘യം തുമ്ഹാകം പബ്ബജ്ജായ ഉത്തമം, തദേവ കരോഥാ’’തി. തേ ‘‘സാധൂ’’തി തസ്സാ താലട്ഠിനാ കേസേ ലുഞ്ചിത്വാ പബ്ബാജേസും. പുന കേസാ വഡ്ഢന്താ കുണ്ഡലാവട്ടാ ഹുത്വാ വഡ്ഢേസും. തതോ പട്ഠായ സാ കുണ്ഡലകേസാതി നാമ ജാതാ. സാ തത്ഥ ഉഗ്ഗഹേതബ്ബം സമയം വാദമഗ്ഗഞ്ച ഉഗ്ഗഹേത്വാ ‘‘ഏത്തകം നാമ ഇമേ ജാനന്തി, ഇതോ ഉത്തരി വിസേസോ നത്ഥീ’’തി ഞത്വാ തതോ അപക്കമിത്വാ യത്ഥ യത്ഥ പണ്ഡിതാ അത്ഥി, തത്ഥ തത്ഥ ഗന്ത്വാ തേസം ജാനനസിപ്പം ഉഗ്ഗഹേത്വാ അത്തനാ സദ്ധിം കഥേതും സമത്ഥം അദിസ്വാ യം യം ഗാമം വാ നിഗമം വാ പവിസതി, തസ്സ ദ്വാരേ വാലുകാരാസിം കത്വാ തത്ഥ ജമ്ബുസാഖം ഠപേത്വാ ‘‘യോ മമ വാദം ആരോപേതും സക്കോതി, സോ ഇമം സാഖം മദ്ദതൂ’’തി സമീപേ ഠിതദാരകാനം സഞ്ഞം ദത്വാ വസനട്ഠാനം ഗച്ഛതി. സത്താഹമ്പി ജമ്ബുസാഖായ തഥേവ ഠിതായ തം ഗഹേത്വാ പക്കമതി.

തേന ച സമയേന അമ്ഹാകം ഭഗവാ ലോകേ ഉപ്പജ്ജിത്വാ പവത്തിതവരധമ്മചക്കോ അനുപുബ്ബേന സാവത്ഥിം ഉപനിസ്സായ ജേതവനേ വിഹരതി. കുണ്ഡലകേസാപി വുത്തനയേന ഗാമനിഗമരാജധാനീസു വിചരന്തീ സാവത്ഥിം പത്വാ നഗരദ്വാരേ വാലുകാരാസിമ്ഹി ജമ്ബുസാഖം ഠപേത്വാ ദാരകാനം സഞ്ഞം ദത്വാ സാവത്ഥിം പാവിസി.

അഥായസ്മാ ധമ്മസേനാപതി ഏകകോവ നഗരം പവിസന്തോ തം സാഖം ദിസ്വാ തം ദമേതുകാമോ ദാരകേ പുച്ഛി – ‘‘കസ്മായം സാഖാ ഏവം ഠപിതാ’’തി? ദാരകാ തമത്ഥം ആരോചേസും. ഥേരോ ‘‘യദി ഏവം ഇമം സാഖം മദ്ദഥാ’’തി ആഹ. ദാരകാ തം മദ്ദിംസു. കുണ്ഡലകേസാ കതഭത്തകിച്ചാ നഗരതോ നിക്ഖമന്തീ തം സാഖം മദ്ദിതം ദിസ്വാ ‘‘കേനിദം മദ്ദിത’’ന്തി പുച്ഛിത്വാ ഥേരേന മദ്ദാപിതഭാവം ഞത്വാ ‘‘അപക്ഖികോ വാദോ ന സോഭതീ’’തി സാവത്ഥിം പവിസിത്വാ വീഥിതോ വീഥിം വിചരന്തീ ‘‘പസ്സേയ്യാഥ സമണേഹി സക്യപുത്തിയേഹി സദ്ധിം മയ്ഹം വാദ’’ന്തി ഉഗ്ഘോസേത്വാ മഹാജനപരിവുതാ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ നിസിന്നം ധമ്മസേനാപതിം ഉപസങ്കമിത്വാ പടിസന്ഥാരം കത്വാ ഏകമന്തം ഠിതാ ‘‘കിം തുമ്ഹേഹി മമ ജമ്ബുസാഖാ മദ്ദാപിതാ’’തി പുച്ഛി. ‘‘ആമ, മയാ മദ്ദാപിതാ’’തി. ‘‘ഏവം സന്തേ തുമ്ഹേഹി സദ്ധിം മയ്ഹം വാദോ ഹോതൂ’’തി. ‘‘ഹോതു, ഭദ്ദേ’’തി. ‘‘കസ്സ പുച്ഛാ, കസ്സ വിസ്സജ്ജനാ’’തി? ‘‘പുച്ഛാ നാമ അമ്ഹാകം പത്താ, ത്വം യം അത്തനോ ജാനനകം പുച്ഛാ’’തി. സാ സബ്ബമേവ അത്തനോ ജാനനകം വാദം പുച്ഛി. ഥേരോ തം സബ്ബം വിസ്സജ്ജേസി. സാ ഉപരി പുച്ഛിതബ്ബം അജാനന്തീ തുണ്ഹീ അഹോസി. അഥ നം ഥേരോ ആഹ – ‘‘തയാ ബഹും പുച്ഛിതം, മയമ്പി തം ഏകം പഞ്ഹം പുച്ഛാമാ’’തി. ‘‘പുച്ഛഥ, ഭന്തേ’’തി. ഥേരോ ‘‘ഏകം നാമ കി’’ന്തി ഇമം പഞ്ഹം പുച്ഛി. കുണ്ഡലകേസാ നേവ അന്തം ന കോടിം പസ്സന്തീ അന്ധകാരം പവിട്ഠാ വിയ ഹുത്വാ ‘‘ന ജാനാമി, ഭന്തേ’’തി ആഹ. ‘‘ത്വം ഏത്തകമ്പി അജാനന്തീ അഞ്ഞം കിം ജാനിസ്സസീ’’തി വത്വാ ധമ്മം ദേസേസി. സാ ഥേരസ്സ പാദേസു പതിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, തുമ്ഹേ സരണം ഗച്ഛാമീ’’തി ആഹ. ‘‘മാ മം ത്വം, ഭദ്ദേ, സരണം ഗച്ഛ, സദേവകേ ലോകേ അഗ്ഗപുഗ്ഗലം ഭഗവന്തമേവ സരണം ഗച്ഛാ’’തി. ‘‘ഏവം കരിസ്സാമി, ഭന്തേ’’തി സാ സായന്ഹസമയേ ധമ്മദേസനാവേലായം സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. സത്ഥാ തസ്സാ ഞാണപരിപാകം ഞത്വാ –

‘‘സഹസ്സമപി ചേ ഗാഥാ, അനത്ഥപദസംഹിതാ;

ഏകം ഗാഥാപദം സേയ്യോ, യം സുത്വാ സുപസമ്മതീ’’തി. –

ഇമം ഗാഥമാഹ. ഗാഥാപരിയോസാനേ യഥാഠിതാവ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേരീ ൨.൩.൧-൫൪) –

‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, സബ്ബധമ്മാന പാരഗൂ;

ഇതോ സതസഹസ്സമ്ഹി, കപ്പേ ഉപ്പജ്ജി നായകോ.

‘‘തദാഹം ഹംസവതിയം, ജാതാ സേട്ഠികുലേ അഹും;

നാനാരതനപജ്ജോതേ, മഹാസുഖസമപ്പിതാ.

‘‘ഉപേത്വാ തം മഹാവീരം, അസ്സോസിം ധമ്മദേസനം;

തതോ ജാതപ്പസാദാഹം, ഉപേസിം സരണം ജിനം.

‘‘തദാ മഹാകാരുണികോ, പദുമുത്തരനാമകോ;

ഖിപ്പാഭിഞ്ഞാനമഗ്ഗന്തി, ഠപേസി ഭിക്ഖുനിം സുഭം.

‘‘തം സുത്വാ മുദിതാ ഹുത്വാ, ദാനം ദത്വാ മഹേസിനോ;

നിപച്ച സിരസാ പാദേ, തം ഠാനമഭിപത്ഥയിം.

‘‘അനുമോദി മഹാവീരോ, ഭദ്ദേ യം തേഭിപത്ഥിതം;

സമിജ്ഝിസ്സതി തം സബ്ബം, സുഖിനീ ഹോഹി നിബ്ബുതാ.

‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, ഓക്കാകകുലസമ്ഭവോ;

ഗോതമോ നാമ ഗോത്തേന, സത്ഥാ ലോകേ ഭവിസ്സതി.

‘‘തസ്സ ധമ്മേസു ദായാദാ, ഓരസാ ധമ്മനിമ്മിതാ;

ഭദ്ദാകുണ്ഡലകേസാതി, ഹേസ്സതി സത്ഥു സാവികാ.

‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

‘‘തതോ ചുതാ യാമമഗം, തതോഹം തുസിതം ഗതാ;

തതോ ച നിമ്മാനരതിം, വസവത്തിപുരം തതോ.

‘‘യത്ഥ യത്ഥൂപപജ്ജാമി, തസ്സ കമ്മസ്സ വാഹസാ;

തത്ഥ തത്ഥേവ രാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം.

‘‘തതോ ചുതാ മനുസ്സേസു, രാജൂനം ചക്കവത്തിനം;

മണ്ഡലീനഞ്ച രാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം.

‘‘സമ്പത്തിം അനുഭോത്വാന, ദേവേസു മാനുസേസു ച;

സബ്ബത്ഥ സുഖിതാ ഹുത്വാ, നേകകപ്പേസു സംസരിം.

‘‘ഇമമ്ഹി ഭദ്ദകേ കപ്പേ, ബ്രഹ്മബന്ധു മഹായസോ;

കസ്സപോ നാമ ഗോത്തേന, ഉപ്പജ്ജി വദതം വരോ.

‘‘ഉപട്ഠാകോ മഹേസിസ്സ, തദാ ആസി നരിസ്സരോ;

കാസിരാജാ കികീ നാമ, ബാരാണസിപുരുത്തമേ.

‘‘തസ്സ ധീതാ ചതുത്ഥാസിം, ഭിക്ഖുദായീതി വിസ്സുതാ;

ധമ്മം സുത്വാ ജിനഗ്ഗസ്സ, പബ്ബജ്ജം സമരോചയിം.

‘‘അനുജാനി ന നോ താതോ, അഗാരേവ തദാ മയം;

വീസവസ്സസഹസ്സാനി, വിചരിമ്ഹ അതന്ദിതാ.

‘‘കോമാരിബ്രഹ്മചരിയം, രാജകഞ്ഞാ സുഖേധിതാ;

ബുദ്ധോപട്ഠാനനിരതാ, മുദിതാ സത്ത ധീതരോ.

‘‘സമണീ സമണഗുത്താ ച, ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുദായികാ;

ധമ്മാ ചേവ സുധമ്മാ ച, സത്തമീ സങ്ഘദായികാ.

‘‘ഖേമാ ഉപ്പലവണ്ണാ ച, പടാചാരാ അഹം തദാ;

കിസാഗോതമീ ധമ്മദിന്നാ, വിസാഖാ ഹോതി സത്തമീ.

‘‘തേഹി കമ്മേഹി സുകതേഹി, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

‘‘പച്ഛിമേ ച ഭവേ ദാനി, ഗിരിബ്ബജപുരുത്തമേ;

ജാതാ സേട്ഠികുലേ ഫീതേ, യദാഹം യോബ്ബനേ ഠിതാ.

‘‘ചോരം വധത്ഥം നീയന്തം, ദിസ്വാ രത്താ തഹിം അഹം;

പിതാ മേ തം സഹസ്സേന, മോചയിത്വാ വധാ തതോ.

‘‘അദാസി തസ്സ മം താതോ, വിദിത്വാന മനം മമ;

തസ്സാഹമാസിം വിസട്ഠാ, അതീവ ദയിതാ ഹിതാ.

‘‘സോ മേ ഭൂസനലോഭേന, ബലിമജ്ഝാസയോ ദിസോ;

ചോരപ്പപാതം നേത്വാന, പബ്ബതം ചേതയീ വധം.

‘‘തദാഹം പണമിത്വാന, സത്തുകം സുകതഞ്ജലീ;

രക്ഖന്തീ അത്തനോ പാണം, ഇദം വചനമബ്രവിം.

‘‘ഇദം സുവണ്ണകേയൂരം, മുത്താ വേളുരിയാ ബഹൂ;

സബ്ബം ഹരസ്സു ഭദ്ദന്തേ, മഞ്ച ദാസീതി സാവയ.

‘‘ഓരോപയസ്സു കല്യാണീ, മാ ബാള്ഹം പരിദേവസി;

ന ചാഹം അഭിജാനാമി, അഹന്ത്വാ ധനമാഭതം.

‘‘യതോ സരാമി അത്താനം, യതോ പത്തോസ്മി വിഞ്ഞുതം;

ന ചാഹം അഭിജാനാമി, അഞ്ഞം പിയതരം തയാ.

‘‘ഏഹി തം ഉപഗൂഹിസ്സം, കത്വാന തം പദക്ഖിണം;

ന ച ദാനി പുനോ അത്ഥി, മമ തുയ്ഹഞ്ച സങ്ഗമോ.

‘‘ന ഹി സബ്ബേസു ഠാനേസു, പുരിസോ ഹോതി പണ്ഡിതോ;

ഇത്ഥീപി പണ്ഡിതാ ഹോതി, തത്ഥ തത്ഥ വിചക്ഖണാ.

‘‘ന ഹി സബ്ബേസു ഠാനേസു, പുരിസോ ഹോതി പണ്ഡിതോ;

ഇത്ഥീപി പണ്ഡിതാ ഹോതി, ലഹും അത്ഥവിചിന്തികാ.

‘‘ലഹുഞ്ച വത ഖിപ്പഞ്ച, നികട്ഠേ സമചേതയിം;

മിഗം ഉണ്ണാ യഥാ ഏവം, തദാഹം സത്തുകം വധിം.

‘‘യോ ച ഉപ്പതിതം അത്ഥം, ന ഖിപ്പമനുബുജ്ഝതി;

സോ ഹഞ്ഞതേ മന്ദമതി, ചോരോവ ഗിരിഗബ്ഭരേ.

‘‘യോ ച ഉപ്പതിതം അത്ഥം, ഖിപ്പമേവ നിബോധതി;

മുച്ചതേ സത്തുസമ്ബാധാ, തദാഹം സത്തുകാ യഥാ.

‘‘തദാഹം പാതയിത്വാന, ഗിരിദുഗ്ഗമ്ഹി സത്തുകം;

സന്തികം സേതവത്ഥാനം, ഉപേത്വാ പബ്ബജിം അഹം.

‘‘സണ്ഡാസേന ച കേസേ മേ, ലുഞ്ചിത്വാ സബ്ബസോ തദാ;

പബ്ബജിത്വാന സമയം, ആചിക്ഖിംസു നിരന്തരം.

‘‘തതോ തം ഉഗ്ഗഹേത്വാഹം, നിസീദിത്വാന ഏകികാ;

സമയം തം വിചിന്തേസിം, സുവാനോ മാനുസം കരം.

‘‘ഛിന്നം ഗയ്ഹ സമീപേ മേ, പാതയിത്വാ അപക്കമി;

ദിസ്വാ നിമിത്തമലഭിം, ഹത്ഥം തം പുളവാകുലം.

‘‘തതോ ഉട്ഠായ സംവിഗ്ഗാ, അപുച്ഛിം സഹധമ്മികേ;

തേ അവോചും വിജാനന്തി, തം അത്ഥം സക്യഭിക്ഖവോ.

‘‘സാഹം തമത്ഥം പുച്ഛിസ്സം, ഉപേത്വാ ബുദ്ധസാവകേ;

തേ മമാദായ ഗച്ഛിംസു, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ സന്തികം.

‘‘സോ മേ ധമ്മമദേസേസി, ഖന്ധായതനധാതുയോ;

അസുഭാനിച്ചദുക്ഖാതി, അനത്താതി ച നായകോ.

‘‘തസ്സ ധമ്മം സുണിത്വാഹം, ധമ്മചക്ഖും വിസോധയിം;

തതോ വിഞ്ഞാതസദ്ധമ്മാ, പബ്ബജ്ജം ഉപസമ്പദം.

‘‘ആയാചിതോ തദാ ആഹ, ഏഹി ഭദ്ദേതി നായകോ;

തദാഹം ഉപസമ്പന്നാ, പരിത്തം തോയമദ്ദസം.

‘‘പാദപക്ഖാലനേനാഹം, ഞത്വാ സഉദയബ്ബയം;

തഥാ സബ്ബേപി സങ്ഖാരേ, ഈദിസം ചിന്തയിം തദാ.

‘‘തതോ ചിത്തം വിമുച്ചി മേ, അനുപാദായ സബ്ബസോ;

ഖിപ്പാഭിഞ്ഞാനമഗ്ഗം മേ, തദാ പഞ്ഞാപയീ ജിനോ.

‘‘ഇദ്ധീസു ച വസീ ഹോമി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ;

പരചിത്താനി ജാനാമി, സത്ഥുസാസനകാരികാ.

‘‘പുബ്ബേനിവാസം ജാനാമി, ദിബ്ബചക്ഖു വിസോധിതം;

ഖേപേത്വാ ആസവേ സബ്ബേ, വിസുദ്ധാസിം സുനിമ്മലാ.

‘‘പരിചിണ്ണോ മയാ സത്ഥാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം;

ഓഹിതോ ഗരുകോ ഭാരോ, ഭവനേത്തി സമൂഹതാ.

‘‘യസ്സത്ഥായ പബ്ബജിതാ, അഗാരസ്മാനഗാരിയം;

സോ മേ അത്ഥോ അനുപ്പത്തോ, സബ്ബസംയോജനക്ഖയോ.

‘‘അത്ഥധമ്മനിരുത്തീസു, പടിഭാനേ തഥേവ ച;

ഞാണം മേ വിമലം സുദ്ധം, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ സാസനേ.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ താവദേവ പബ്ബജ്ജം യാചി. സത്ഥാ തസ്സാ പബ്ബജ്ജം അനുജാനി. സാ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഗന്ത്വാന പബ്ബജിത്വാ ഫലസുഖേന നിബ്ബാനസുഖേന ച വീതിനാമേന്തീ അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ ഉദാനവസേന –

൧൦൭. ‘‘ലൂനകേസീ പങ്കധരീ, ഏകസാടീ പുരേ ചരിം;

അവജ്ജേ വജ്ജമതിനീ, വജ്ജേ ചാവജ്ജദസ്സിനീ.

൧൦൮. ‘‘ദിവാവിഹാരാ നിക്ഖമ്മ, ഗിജ്ഝകൂടമ്ഹി പബ്ബതേ;

അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരക്ഖതം.

൧൦൯. ‘‘നിഹച്ച ജാണും വന്ദിത്വാ, സമ്മുഖാ അഞ്ജലിം അകം;

ഏഹി ഭദ്ദേതി മം അവച, സാ മേ ആസൂപസമ്പദാ.

൧൧൦. ‘‘ചിണ്ണാ അങ്ഗാ ച മഗധാ, വജ്ജീ കാസീ ച കോസലാ;

അനകാ പണ്ണാസ വസ്സാനി, രട്ഠപിണ്ഡം അഭുഞ്ജഹം.

൧൧൧. ‘‘പുഞ്ഞം വത പസവി ബഹും, സപ്പഞ്ഞോ വതായം ഉപാസകോ;

യോ ഭദ്ദായ ചീവരം അദാസി, വിപ്പമുത്തായ സബ്ബഗന്ഥേഹീ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ ലൂനകേസീതി ലൂനാ ലുഞ്ചിതാ കേസാ മയ്ഹന്തി ലൂനകേസീ, നിഗണ്ഠേസു പബ്ബജ്ജായ താലട്ഠിനാ ലുഞ്ചിതകേസാ, തം സന്ധായ വദതി. പങ്കധരീതി ദന്തകട്ഠസ്സ അഖാദനേന ദന്തേസു മലപങ്കധാരണതോ പങ്കധരീ. ഏകസാടീതി നിഗണ്ഠചാരിത്തവസേന ഏകസാടികാ. പുരേ ചരിന്തി പുബ്ബേ നിഗണ്ഠീ ഹുത്വാ ഏവം വിചരിം. അവജ്ജേ വജ്ജമതിനീതി ന്ഹാനുച്ഛാദനദന്തകട്ഠഖാദനാദികേ അനവജ്ജേ സാവജ്ജസഞ്ഞീ. വജ്ജേ ചാവജ്ജദസ്സിനീതി മാനമക്ഖപലാസവിപല്ലാസാദികേ സാവജ്ജേ അനവജ്ജദിട്ഠീ.

ദിവാവിഹാരാ നിക്ഖമ്മാതി അത്തനോ ദിവാവിഹാരട്ഠാനതോ നിക്ഖമിത്വാ. അയമ്പി ഠിതമജ്ഝന്ഹികവേലായം ഥേരേന സമാഗതാ തസ്സ പഞ്ഹസ്സ വിസ്സജ്ജനേന ധമ്മദേസനായ ച നിഹതമാനദബ്ബാ പസന്നമാനസാ ഹുത്വാ സത്ഥു സന്തികം ഉപസങ്കമിതുകാമാവ അത്തനോ വസനട്ഠാനം ഗന്ത്വാ ദിവാട്ഠാനേ നിസീദിത്വാ സായന്ഹസമയേ സത്ഥു സന്തികം ഉപസങ്കമിത്വാ.

നിഹച്ച ജാണും വന്ദിത്വാതി ജാണുദ്വയം പഥവിയം നിഹന്ത്വാ പതിട്ഠപേത്വാ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ. സമ്മുഖാ അഞ്ജലിം അകന്തി സത്ഥു സമ്മുഖാ ദസനഖസമോധാനസമുജ്ജലം അഞ്ജലിം അകാസിം. ഏഹി, ഭദ്ദേതി മം അവച, സാ മേ ആസൂപസമ്പദാതി യം മം ഭഗവാ അരഹത്തം പത്വാ പബ്ബജ്ജഞ്ച ഉപസമ്പദഞ്ച യാചിത്വാ ഠിതം ‘‘ഏഹി, ഭദ്ദേ, ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം സന്തികേ പബ്ബജ ഉപസമ്പജ്ജസ്സൂ’’തി അവച ആണാപേസി. സാ സത്ഥു ആണാ മയ്ഹം ഉപസമ്പദായ കാരണത്താ ഉപസമ്പദാ ആസി അഹോസി.

ചിണ്ണാതിആദികാ ദ്വേ ഗാഥാ അഞ്ഞാബ്യാകരണഗാഥാ. തത്ഥ ചിണ്ണാ അങ്ഗാ ച മഗധാതി യേ ഇമേ അങ്ഗാ ച മഗധാ ച വജ്ജീ ച കാസീ ച കോസലാ ച ജനപദാ പുബ്ബേ സാണായ മയാ രട്ഠപിണ്ഡം ഭുഞ്ജന്തിയാ ചിണ്ണാ ചരിതാ, തേസുയേവ സത്ഥാരാ സമാഗമതോ പട്ഠായ അനണാ നിദ്ദോസാ അപഗതകിലേസാ ഹുത്വാ പഞ്ഞാസ സംവച്ഛരാനി രട്ഠപിണ്ഡം അഭുഞ്ജിം അഹം.

യേന അഭിപ്പസന്നമാനസേന ഉപാസകേന അത്തനോ ചീവരം ദിന്നം, തസ്സ പുഞ്ഞവിസേസകിത്തനമുഖേന അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തീ ‘‘പുഞ്ഞം വത പസവീ ബഹു’’ന്തി ഓസാനഗാഥമാഹ. സാ സുവിഞ്ഞേയ്യാവ.

ഭദ്ദാകുണ്ഡലകേസാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.