൮. സോണാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

ദസ പുത്തേ വിജായിത്വാതിആദികാ സോണായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഹംസവതീനഗരേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്വാ ഏകദിവസം സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുണന്തീ സത്ഥാരം ഏകം ഭിക്ഖുനിം ആരദ്ധവീരിയാനം ഭിക്ഖുനീനം അഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപേന്തം ദിസ്വാ, അധികാരകമ്മം കത്വാ സയമ്പി തം ഠാനന്തരം പത്ഥേത്വാ യാവജീവം പുഞ്ഞാനി കത്വാ, തതോ ചുതാ കപ്പസതസഹസ്സം ദേവമനുസ്സേസു സംസരിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്താ പതികുലം ഗതാ ദസ പുത്തധീതരോ ലഭിത്വാ ബഹുപുത്തികാതി പഞ്ഞായിത്ഥ. സാ സാമികേ പബ്ബജിതേ വയപ്പത്തേ പുത്തധീതരോ ഘരാവാസേ പതിട്ഠാപേത്വാ സബ്ബം ധനം പുത്താനം വിഭജിത്വാ അദാസി, ന കിഞ്ചി അത്തനോ ഠപേസി. തം പുത്താ ച ധീതരോ ച കതിപാഹമേവ ഉപട്ഠഹിത്വാ പരിഭവം അകംസു. സാ ‘‘കിം മയ്ഹം ഇമേഹി പരിഭവായ ഘരേ വസന്തിയാ’’തി ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസങ്കമിത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. തം ഭിക്ഖുനിയോ പബ്ബാജേസും. സാ ലദ്ധൂപസമ്പദാ ‘‘അഹം മഹല്ലികാകാലേ പബ്ബജിത്വാ അപ്പമത്തായ ഭവിതബ്ബ’’ന്തി ഭിക്ഖുനീനം വത്തപടിവത്തം കരോന്തീ ‘‘സബ്ബരത്തിം സമണധമ്മം കരിസ്സാമീ’’തി ഹേട്ഠാപാസാദേ ഏകഥമ്ഭം ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ തം അവിജഹമാനാ സമണധമ്മം കരോന്തീ ചങ്കമമാനാപി ‘‘അന്ധകാരേ ഠാനേ രുക്ഖാദീസു യത്ഥ കത്ഥചി മേ സീസം പടിഹഞ്ഞേയ്യാ’’തി രുക്ഖം ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ തം അവിജഹമാനാവ സമണധമ്മം കരോതി. തതോ പട്ഠായ സാ ആരദ്ധവീരിയതായ പാകടാ അഹോസി. സത്ഥാ തസ്സാ ഞാണപരിപാകം ദിസ്വാ ഗന്ധകുടിയം നിസിന്നോവ ഓഭാസം ഫരിത്വാ സമ്മുഖേ നിസിന്നോ വിയ അത്താനം ദസ്സേത്വാ –

‘‘യോ ച വസ്സസതം ജീവേ, അപസ്സം ധമ്മമുത്തമം;

ഏകാഹം ജീവിതം സേയ്യോ, പസ്സതോ ധമ്മമുത്തമ’’ന്തി. (ധ. പ. ൧൧൫) –

ഗാഥം അഭാസി. സാ ഗാഥാപരിയോസാനേ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേരീ ൨.൩.൨൨൦-൨൪൩) –

‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, സബ്ബധമ്മാന പാരഗൂ;

ഇതോ സതസഹസ്സമ്ഹി, കപ്പേ ഉപ്പജ്ജി നായകോ.

‘‘തദാ സേട്ഠികുലേ ജാതാ, സുഖിതാ പൂജിതാ പിയാ;

ഉപേത്വാ തം മുനിവരം, അസ്സോസിം മധുരം വചം.

‘‘ആരദ്ധവീരിയാനഗ്ഗം, വണ്ണേസി ഭിക്ഖുനിം ജിനോ;

തം സുത്വാ മുദിതാ ഹുത്വാ, കാരം കത്വാന സത്ഥുനോ.

‘‘അഭിവാദിയ സമ്ബുദ്ധം, ഠാനം തം പത്ഥയിം തദാ;

അനുമോദി മഹാവീരോ, സിജ്ഝതം പണിധീ തവ.

‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, ഓക്കാകകുലസമ്ഭവോ;

ഗോതമോ നാമ ഗോത്തേന, സത്ഥാ ലോകേ ഭവിസ്സതി.

‘‘തസ്സ ധമ്മേസു ദായാദാ, ഓരസാ ധമ്മനിമ്മിതാ;

സോണാതി നാമ നാമേന, ഹേസ്സതി സത്ഥു സാവികാ.

‘‘തം സുത്വാ മുദിതാ ഹുത്വാ, യാവജീവം തദാ ജിനം;

മേത്തചിത്താ പരിചരിം, പച്ചയേഹി വിനായകം.

‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

‘‘പച്ഛിമേ ച ഭവേ ദാനി, ജാതാ സേട്ഠികുലേ അഹം;

സാവത്ഥിയം പുരവരേ, ഇദ്ധേ ഫീതേ മഹദ്ധനേ.

‘‘യദാ ച യോബ്ബനപ്പത്താ, ഗന്ത്വാ പതികുലം അഹം;

ദസ പുത്താനി അജനിം, സുരൂപാനി വിസേസതോ.

‘‘സുഖേധിതാ ച തേ സബ്ബേ, ജനനേത്തമനോഹരാ;

അമിത്താനമ്പി രുചിതാ, മമ പഗേവ തേ സിയാ.

‘‘തതോ മയ്ഹം അകാമായ, ദസപുത്തപുരക്ഖതോ;

പബ്ബജിത്ഥ സ മേ ഭത്താ, ദേവദേവസ്സ സാസനേ.

‘‘തദേകികാ വിചിന്തേസിം, ജീവിതേനാലമത്ഥു മേ;

ചത്തായ പതിപുത്തേഹി, വുഡ്ഢായ ച വരാകിയാ.

‘‘അഹമ്പി തത്ഥ ഗച്ഛിസ്സം, സമ്പത്തോ യത്ഥ മേ പതി;

ഏവാഹം ചിന്തയിത്വാന, പബ്ബജിം അനഗാരിയം.

‘‘തതോ ച മം ഭിക്ഖുനിയോ, ഏകം ഭിക്ഖുനുപസ്സയേ;

വിഹായ ഗച്ഛുമോവാദം, താപേഹി ഉദകം ഇതി.

‘‘തദാ ഉദകമാഹിത്വാ, ഓകിരിത്വാന കുമ്ഭിയാ;

ചുല്ലേ ഠപേത്വാ ആസീനാ, തതോ ചിത്തം സമാദഹിം.

‘‘ഖന്ധേ അനിച്ചതോ ദിസ്വാ, ദുക്ഖതോ ച അനത്തതോ;

ഖേപേത്വാ ആസവേ സബ്ബേ, അരഹത്തമപാപുണിം.

‘‘തദാഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ, ഉണ്ഹോദകമപുച്ഛിസും;

തേജോധാതുമധിട്ഠായ, ഖിപ്പം സന്താപയിം ജലം.

‘‘വിമ്ഹിതാ താ ജിനവരം, ഏതമത്ഥമസാവയും;

തം സുത്വാ മുദിതോ നാഥോ, ഇമം ഗാഥം അഭാസഥ.

‘‘യോ ച വസ്സസതം ജീവേ, കുസീതോ ഹീനവീരിയോ;

ഏകാഹം ജീവിതം സേയ്യോ, വീരിയമാരഭതോ ദള്ഹം.

‘‘ആരാധിതോ മഹാവീരോ, മയാ സുപ്പടിപത്തിയാ;

ആരദ്ധവീരിയാനഗ്ഗം, മമാഹ സ മഹാമുനി.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അഥ നം ഭഗവാ ഭിക്ഖുനിയോ പടിപാടിയാ ഠാനന്തരേ ഠപേന്തോ ആരദ്ധവീരിയാനം അഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപേസി. സാ ഏകദിവസം അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ ഉദാനവസേന –

൧൦൨. ‘‘ദസ പുത്തേ വിജായിത്വാ, അസ്മിം രൂപസമുസ്സയേ;

തതോഹം ദുബ്ബലാ ജിണ്ണാ, ഭിക്ഖുനിം ഉപസങ്കമിം.

൧൦൩. ‘‘സാ മേ ധമ്മമദേസേസി, ഖന്ധായതനധാതുയോ;

തസ്സാ ധമ്മം സുണിത്വാന, കേസേ ഛേത്വാന പബ്ബജിം.

൧൦൪. ‘‘തസ്സാ മേ സിക്ഖമാനായ, ദിബ്ബചക്ഖു വിസോധിതം;

പുബ്ബേനിവാസം ജാനാമി, യത്ഥ മേ വുസിതം പുരേ.

൧൦൫. ‘‘അനിമിത്തഞ്ച ഭാവേമി, ഏകഗ്ഗാ സുസമാഹിതാ;

അനന്തരാവിമോക്ഖാസിം, അനുപാദായ നിബ്ബുതാ.

൧൦൬. ‘‘പഞ്ചക്ഖന്ധാ പരിഞ്ഞാതാ, തിട്ഠന്തി ഛിന്നമൂലകാ;

ധി തവത്ഥു ജരേ ജമ്മേ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി. – ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി;

തത്ഥ രൂപസമുസ്സയേതി രൂപസങ്ഖാതേ സമുസ്സയേ. അയഞ്ഹി രൂപസദ്ദോ ‘‘ചക്ഖുഞ്ച പടിച്ച രൂപേ ച ഉപ്പജ്ജതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണ’’ന്തിആദീസു (സം. നി. ൪.൬൦) രൂപായതനേ ആഗതോ. ‘‘യംകിഞ്ചി രൂപം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്ന’’ന്തിആദീസു (അ. നി. ൪.൧൮൧) രൂപക്ഖന്ധേ. ‘‘പിയരൂപേ സാതരൂപേ രജ്ജതീ’’തിആദീസു (മ. നി. ൧.൪൦൯) സഭാവേ. ‘‘ബഹിദ്ധാ രൂപാനി പസ്സതീ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൩.൩൩൮; അ. നി. ൧.൪൨൭-൪൩൪) കസിണായതനേ. ‘‘രൂപീ രൂപാനി പസ്സതീ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൩.൩൩൯; അ. നി. ൧.൪൩൫-൪൪൨) രൂപഝാനേ. ‘‘അട്ഠിഞ്ച പടിച്ച ന്ഹാരുഞ്ച പടിച്ച മംസഞ്ച പടിച്ച ചമ്മഞ്ച പടിച്ച ആകാസോ പരിവാരിതോ രൂപന്ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതീ’’തിആദീസു (മ. നി. ൧.൩൦൬) രൂപകായേ. ഇധാപി രൂപകായേവ ദട്ഠബ്ബോ. സമുസ്സയസദ്ദോപി അട്ഠീനം സരീരസ്സ പരിയായോ. ‘‘സതന്തി സമുസ്സയാ’’തിആദീസു അട്ഠിസരീരപരിയായേ. ‘‘ആതുരം അസുചിം പൂതിം, പസ്സ നന്ദേ സമുസ്സയ’’ന്തിആദീസു (ഥേരഗാ. ൧൯) സരീരേ. ഇധാപി സരീരേ ഏവ ദട്ഠബ്ബോ. തേന വുത്തം – ‘‘രൂപസമുസ്സയേ’’തി, രൂപസങ്ഖാതേ സമുസ്സയേ സരീരേതി അത്ഥോ. ഠത്വാതി വചനസേസോ. അസ്മിം രൂപസമുസ്സയേതി ഹി ഇമസ്മിം രൂപസമുസ്സയേ ഠത്വാ ഇമം രൂപകായം നിസ്സായ ദസ പുത്തേ വിജായിത്വാതി യോജനാ. തതോതി തസ്മാ ദസപുത്തവിജായനഹേതു. സാ ഹി പഠമവയം അതിക്കമിത്വാ പുത്തകേ വിജായന്തീ അനുക്കമേന ദുബ്ബലസരീരാ ജരാജിണ്ണാ ച അഹോസി. തേന വുത്തം ‘‘തതോഹം ദുബ്ബലാ ജിണ്ണാ’’തി.

തസ്സാതി തതോ, തസ്സാതി വാ തസ്സാ സന്തികേ. പുന തസ്സാതി കരണേ സാമിവചനം, തായാതി അത്ഥോ. സിക്ഖമാനായാതി തിസ്സോപി സിക്ഖാ സിക്ഖമാനാ.

അനന്തരാവിമോക്ഖാസിന്തി അഗ്ഗമഗ്ഗസ്സ അനന്തരാ ഉപ്പന്നവിമോക്ഖാ ആസിം. രൂപീ രൂപാനി പസ്സതീതിആദയോ ഹി അട്ഠപി വിമോക്ഖാ അനന്തരവിമോക്ഖാ നാമ ന ഹോന്തി. മഗ്ഗാനന്തരം അനുപ്പത്താ ഹി ഫലവിമോക്ഖാ ഫലസമാപത്തികാലേ പവത്തമാനാപി പഠമമഗ്ഗാനന്തരമേവ സമുപ്പത്തിതോ തം ഉപാദായ അനന്തരവിമോക്ഖാ നാമ, യഥാ മഗ്ഗസമാധി ആനന്തരികസമാധീതി വുച്ചതി. അനുപാദായ നിബ്ബുതാതി രൂപാദീസു കിഞ്ചിപി അഗ്ഗഹേത്വാ കിലേസപരിനിബ്ബാനേന നിബ്ബുതാ ആസിം.

ഏവം വിജ്ജാത്തയം വിഭാവേത്വാ അരഹത്തഫലേന കൂടം ഗണ്ഹന്തീ ഉദാനേത്വാ, ഇദാനി ജരായ ചിരകാലം ഉപദ്ദുതസരീരം വിഗരഹന്തീ സഹ വത്ഥുനാ തസ്സ സമതിക്കന്തഭാവം വിഭാവേതും ‘‘പഞ്ചക്ഖന്ധാ പരിഞ്ഞാതാ’’തി ഓസാനഗാഥമാഹ. തത്ഥ ധി തവത്ഥു ജരേ ജമ്മേതി അങ്ഗാനം സിഥിലഭാവകരണാദിനാ ജരേ ജമ്മേ ലാമകേ ഹീനേ തവ തുയ്ഹം ധി അത്ഥു ധികാരോ ഹോതു. നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോതി തസ്മാ ത്വം മയാ അതിക്കന്താ അഭിഭൂതാസീതി അധിപ്പായോ.

സോണാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.