൭. സേലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

നത്ഥി നിസ്സരണം ലോകേതിആദികാ സേലായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തീ ഹംസവതീനഗരേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്താ മാതാപിതൂഹി സമാനജാതികസ്സ കുലപുത്തസ്സ ദിന്നാ, തേന സദ്ധിം ബഹൂനി വസ്സസതാനി സുഖസംവാസം വസിത്വാ തസ്മിം കാലങ്കതേ സയമ്പി അദ്ധഗതാ വയോഅനുപ്പത്താ സംവേഗജാതാ കിംകുസലഗവേസിനീ കാലേന കാലം ആരാമേന ആരാമം വിഹാരേന വിഹാരം അനുവിചരതി ‘‘സമണബ്രാഹ്മണാനം സന്തികേ ധമ്മം സോസ്സാമീ’’തി. സാ ഏകദിവസം സത്ഥു ബോധിരുക്ഖം ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘യദി ബുദ്ധോ ഭഗവാ അസമോ അസമസമോ അപ്പടിപുഗ്ഗലോ, ദസ്സേതു മേ അയം ബോധി പാടിഹാരിയ’’ന്തി നിസീദി. തസ്സാ തഥാ ചിത്തുപ്പാദസമനന്തരമേവ ബോധി പജ്ജലി, സബ്ബസോവണ്ണമയാ സാഖാ ഉട്ഠഹിംസു, സബ്ബാ ദിസാ വിരോചിംസു. സാ തം പാടിഹാരിയം ദിസ്വാ പസന്നമാനസാ ഗരുചിത്തീകാരം ഉപട്ഠപേത്വാ സിരസി അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ സത്തരത്തിന്ദിവം തത്ഥേവ നിസീദി. സത്തമേ ദിവസേ ഉളാരം പൂജാസക്കാരം അകാസി. സാ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തീ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ആളവീരട്ഠേ ആളവികസ്സ രഞ്ഞോ ധീതാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. സേലാതിസ്സാ നാമം അഹോസി. ആളവികസ്സ പന രഞ്ഞോ ധീതാതി കത്വാ ആളവികാതിപി നം വോഹരന്തി. സാ വിഞ്ഞുതം പത്താ സത്ഥരി ആളവകം ദമേത്വാ തസ്സ ഹത്ഥേ പത്തചീവരം ദത്വാ തേന സദ്ധിം ആളവീനഗരം ഉപഗതേ ദാരികാ ഹുത്വാ രഞ്ഞാ സദ്ധിം സത്ഥു സന്തികം ഉപഗന്ത്വാ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധാ ഉപാസികാ അഹോസി. സാ അപരഭാഗേ സഞ്ജാതസംവേഗാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിത്വാ കതപുബ്ബകിച്ചാ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ സങ്ഖാരേ സമ്മസന്തീ ഉപനിസ്സയസമ്പന്നത്താ പരിപക്കഞാണാ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേരീ ൨.൨.൬൧-൮൫) –

‘‘നഗരേ ഹംസവതിയാ, ചാരികീ ആസഹം തദാ;

ആരാമേന ച ആരാമം, ചരാമി കുസലത്ഥികാ.

‘‘കാളപക്ഖമ്ഹി ദിവസേ, അദ്ദസം ബോധിമുത്തമം;

തത്ഥ ചിത്തം പസാദേത്വാ, ബോധിമൂലേ നിസീദഹം.

‘‘ഗരുചിത്തം ഉപട്ഠേത്വാ, സിരേ കത്വാന അഞ്ജലിം;

സോമനസ്സം പവേദേത്വാ, ഏവം ചിന്തേസി താവദേ.

‘‘യദി ബുദ്ധോ അമിതഗുണോ, അസമപ്പടിപുഗ്ഗലോ;

ദസ്സേതു പാടിഹീരം മേ, ബോധി ഓഭാസതു അയം.

‘‘സഹ ആവജ്ജിതേ മയ്ഹം, ബോധി പജ്ജലി താവദേ;

സബ്ബസോണ്ണമയാ ആസി, ദിസാ സബ്ബാ വിരോചതി.

‘‘സത്തരത്തിന്ദിവം തത്ഥ, ബോധിമൂലേ നിസീദഹം;

സത്തമേ ദിവസേ പത്തേ, ദീപപൂജം അകാസഹം.

‘‘ആസനം പരിവാരേത്വാ, പഞ്ചദീപാനി പജ്ജലും;

യാവ ഉദേതി സൂരിയോ, ദീപാ മേ പജ്ജലും തദാ.

‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

‘‘തത്ഥ മേ സുകതം ബ്യമ്ഹം, പഞ്ചദീപാതി വുച്ചതി;

സട്ഠിയോജനമുബ്ബേധം, തിംസയോജനവിത്ഥതം.

‘‘അസങ്ഖിയാനി ദീപാനി, പരിവാരേ ജലിംസു മേ;

യാവതാ ദേവഭവനം, ദീപാലോകേന ജോതതി.

‘‘പരമ്മുഖാ നിസീദിത്വാ, യദി ഇച്ഛാമി പസ്സിതും;

ഉദ്ധം അധോ ച തിരിയം, സബ്ബം പസ്സാമി ചക്ഖുനാ.

‘‘യാവതാ അഭികങ്ഖാമി, ദട്ഠും സുഗതദുഗ്ഗതേ;

തത്ഥ ആവരണം നത്ഥി, രുക്ഖേസു പബ്ബതേസു വാ.

‘‘അസീതിദേവരാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം;

സതാനം ചക്കവത്തീനം, മഹേസിത്തമകാരയിം.

‘‘യം യം യോനുപപജ്ജാമി, ദേവത്തം അഥ മാനുസം;

ദീപസതസഹസ്സാനി, പരിവാരേ ജലന്തി മേ.

‘‘ദേവലോകാ ചവിത്വാന, ഉപ്പജ്ജിം മാതുകുച്ഛിയം;

മാതുകുച്ഛിഗതാ സന്തീ, അക്ഖി മേ ന നിമീലതി.

‘‘ദീപസതസഹസ്സാനി, പുഞ്ഞകമ്മസമങ്ഗിതാ;

ജലന്തി സൂതികാഗേഹേ, പഞ്ചദീപാനിദം ഫലം.

‘‘പച്ഛിമേ ഭവേ സമ്പത്തേ, മാനസം വിനിവത്തയിം;

അജരാമതം സീതിഭാവം, നിബ്ബാനം ഫസ്സയിം അഹം.

‘‘ജാതിയാ സത്തവസ്സാഹം, അരഹത്തമപാപുണിം;

ഉപസമ്പാദയീ ബുദ്ധോ, ഗുണമഞ്ഞായ ഗോതമോ.

‘‘മണ്ഡപേ രുക്ഖമൂലേ വാ, സുഞ്ഞാഗാരേ വസന്തിയാ;

തദാ പജ്ജലതേ ദീപം, പഞ്ചദീപാനിദം ഫലം.

‘‘ദിബ്ബചക്ഖുവിസുദ്ധം മേ, സമാധികുസലാ അഹം;

അഭിഞ്ഞാപാരമിപ്പത്താ, പഞ്ചദീപാനിദം ഫലം.

‘‘സബ്ബവോസിതവോസാനാ, കതകിച്ചാ അനാസവാ;

പഞ്ചദീപാ മഹാവീര, പാദേ വന്ദാമി ചക്ഖുമ.

‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം ദീപമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പഞ്ചദീപാനിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ ഥേരീ സാവത്ഥിയം വിഹരന്തീ ഏകദിവസം പച്ഛാഭത്തം സാവത്ഥിതോ നിക്ഖമിത്വാ ദിവാവിഹാരത്ഥായ അന്ധവനം പവിസിത്വാ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ നിസീദി. അഥ നം മാരോ വിവേകതോ വിച്ഛേദേതുകാമോ അഞ്ഞാതകരൂപേന ഉപഗന്ത്വാ –

൫൭. ‘‘നത്ഥി നിസ്സരണം ലോകേ, കിം വിവേകേന കാഹസി;

ഭുഞ്ജാഹി കാമരതിയോ, മാഹു പച്ഛാനുതാപിനീ’’തി. – ഗാഥമാഹ;

തസ്സത്ഥോ – ഇമസ്മിം ലോകേ സബ്ബസമയേസുപി ഉപപരിക്ഖീയമാനേസു നിസ്സരണം നിബ്ബാനം നാമ നത്ഥി തേസം തേസം സമണബ്രാഹ്മണാനം ഛന്ദസോ പടിഞ്ഞായമാനം വോഹാരമത്തമേവേതം, തസ്മാ കിം വിവേകേന കാഹസി ഏവരൂപേ സമ്പന്നപഠമവയേ ഠിതാ ഇമിനാ കായവിവേകേന കിം കരിസ്സസി? അഥ ഖോ ഭുഞ്ജാഹി കാമരതിയോ വത്ഥുകാമകിലേസകാമസന്നിസ്സിതാ ഖിഡ്ഡാരതിയോ പച്ചനുഭോഹി. കസ്മാ? മാഹു പച്ഛാനുതാപിനീ ‘‘യദത്ഥം ബ്രഹ്മചരിയം ചരാമി, തദേവ നിബ്ബാനം നത്ഥി, തേനേവേതം നാധിഗതം, കാമഭോഗാ ച പരിഹീനാ, അനത്ഥോ വത മയ്ഹ’’ന്തി പച്ഛാ വിപ്പടിസാരിനീ മാ അഹോസീതി അധിപ്പായോ.

തം സുത്വാ ഥേരീ ‘‘ബാലോ വതായം മാരോ, യോ മമ പച്ചക്ഖഭൂതം നിബ്ബാനം പടിക്ഖിപതി. കാമേസു ച മം പവാരേതി, മമ ഖീണാസവഭാവം ന ജാനാതി. ഹന്ദ നം തം ജാനാപേത്വാ തജ്ജേസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ –

൫൮. ‘‘സത്തിസൂലൂപമാ കാമാ, ഖന്ധാസം അധികുട്ടനാ;

യം ത്വം കാമരതിം ബ്രൂസി, അരതീ ദാനി സാ മമ.

൫൯. ‘‘സബ്ബത്ഥ വിഹതാ നന്ദീ, തമോക്ഖന്ധോ പദാലിതോ;

ഏവം ജാനാഹി പാപിമ, നിഹതോ ത്വമസി അന്തകാ’’തി. – ഇമം ഗാഥാദ്വയമാഹ;

തത്ഥ സത്തിസൂലൂപമാ കാമാതി കാമാ നാമ യേന അധിട്ഠിതാ, തസ്സ സത്തസ്സ വിനിവിജ്ഝനതോ നിസിതസത്തി വിയ സൂലം വിയ ച ദട്ഠബ്ബാ. ഖന്ധാതി ഉപാദാനക്ഖന്ധാ. ആസന്തി തേസം. അധികുട്ടനാതി ഛിന്ദനാധിട്ഠാനാ, അച്ചാദാനട്ഠാനന്തി അത്ഥോ. യതോ ഖന്ധേ അച്ചാദായ സത്താ കാമേഹി ഛേജ്ജഭേജ്ജം പാപുണന്തി. യം ത്വം കാമരതിം ബ്രൂസി, അരതി ദാനി സാ മമാതി, പാപിമ, ത്വം യം കാമരതിം രമിതബ്ബം സേവിതബ്ബം കത്വാ വദസി, സാ ദാനി മമ നിരതിജാതികത്താ മീള്ഹസദിസാ, ന തായ മമ കോചി അത്ഥോ അത്ഥീതി.

തത്ഥ കാരണമാഹ ‘‘സബ്ബത്ഥ വിഹതാ നന്ദീ’’തിആദിനാ. തത്ഥ ഏവം ജാനാഹീതി ‘‘സബ്ബസോ പഹീനതണ്ഹാവിജ്ജാ’’തി മം ജാനാഹി, തതോ ഏവ ബലവിധമനവിസയാതിക്കമനേഹി അന്തക ലാമകാചാര, മാര, ത്വം മയാ നിഹതോ ബാധിതോ അസി, ന പനാഹം തയാ ബാധിതബ്ബാതി അത്ഥോ.

ഏവം ഥേരിയാ മാരോ സന്തജ്ജിതോ തത്ഥേവന്തരധായി. ഥേരീപി ഫലസമാപത്തിസുഖേന അന്ധവനേ ദിവസഭാഗം വീതിനാമേത്വാ സായന്ഹേ വസനട്ഠാനമേവ ഗതാ.

സേലാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.