൫. ഉബ്ബിരിഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

അമ്മ, ജീവാതിആദികാ ഉബ്ബിരിയാ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തീ പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഹംസവതീനഗരേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്താ ഏകദിവസം മാതാപിതൂസു മങ്ഗലം അനുഭവിതും ഗേഹന്തരഗതേസു അദുതിയാ സയം ഗേഹേ ഓഹീനാ ഉപകട്ഠായ വേലായ ഭഗവതോ സാവകം ഏകം ഖീണാസവത്ഥേരം ഗേഹദ്വാരസമീപേന ഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ ഭിക്ഖം ദാതുകാമാ, ‘‘ഭന്തേ, ഇധ പവിസഥാ’’തി വത്വാ ഥേരേ ഗേഹം പവിട്ഠേ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന ഥേരം വന്ദിത്വാ ഗോനകാദീഹി ആസനം പഞ്ഞാപേത്വാ അദാസി. നിസീദി ഥേരോ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. സാ പത്തം ഗഹേത്വാ പിണ്ഡപാതസ്സ പൂരേത്വാ ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ ഠപേസി. ഥേരോ അനുമോദനം കത്വാ പക്കാമി. സാ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന താവതിംസേസു നിബ്ബത്തിത്വാ തത്ഥ യാവതായുകം ഉളാരദിബ്ബസമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ തതോ ചുതാ സുഗതീസുയേവ സംസരന്തീ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം ഗഹപതിമഹാസാലകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ ഉബ്ബിരീതി ലദ്ധനാമാ അഭിരൂപാ ദസ്സനീയാ പാസാദികാ അഹോസി. സാ വയപ്പത്തകാലേ കോസലരഞ്ഞാ അത്തനോ ഗേഹം നീതാ, കതിപയസംവച്ഛരാതിക്കമേന ഏകം ധീതരം ലഭി. തസ്സാ ജീവന്തീതി നാമം അകംസു. രാജാ തസ്സാ ധീതരം ദിസ്വാ തുട്ഠമാനസോ ഉബ്ബിരിയാ അഭിസേകം അദാസി. ധീതാ പനസ്സാ ആധാവിത്വാ പരിധാവിത്വാ വിചരണകാലേ കാലമകാസി. മാതാ യത്ഥ തസ്സാ സരീരനിക്ഖേപോ കതോ, തം സുസാനം ഗന്ത്വാ ദിവസേ ദിവസേ പരിദേവതി. ഏകദിവസം സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ ഥോകം നിസീദിത്വാ ഗതാ അചിരവതീനദിയാ തീരേ ഠത്വാ ധീതരം ആരബ്ഭ പരിദേവതി. തം ദിസ്വാ സത്ഥാ ഗന്ധകുടിയം യഥാനിസിന്നോവ അത്താനം ദസ്സേത്വാ ‘‘കസ്മാ വിപ്പലപസീ’’തി പുച്ഛി. ‘‘മമ ധീതരം ആരബ്ഭ വിപ്പലപാമി, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഇമസ്മിം സുസാനേ ഝാപിതാ തവ ധീതരോ ചതുരാസീതിസഹസ്സമത്താ, താസം കതര സന്ധായ വിപ്പലപസീ’’തി. താസം തം തം ആളാഹനട്ഠാനം ദസ്സേത്വാ –

൫൧. ‘‘അമ്മ ജീവാതി വനമ്ഹി കന്ദസി, അത്താനം അധിഗച്ഛ ഉബ്ബിരി;

ചുല്ലാസീതിസഹസ്സാനി, സബ്ബാ ജീവസനാമികാ;

ഏതമ്ഹാളാഹനേ ദഡ്ഢാ, താസം കമനുസോചസീ’’തി. – സഉപഡ്ഢഗാഥമാഹ;

തത്ഥ, അമ്മ, ജീവാതി മാതുപചാരനാമേന ധീതുയാ ആലപനം, ഇദഞ്ചസ്സാ വിപ്പലപനാകാരദസ്സനം. വനമ്ഹി കന്ദസീതി വനമജ്ഝേ പരിദേവസി. അത്താനം അധിഗച്ഛ ഉബ്ബിരീതി ഉബ്ബിരി തവ അത്താനമേവ താവ ബുജ്ഝസ്സു യാഥാവതോ ജാനാഹി. ചുല്ലാസീതിസഹസ്സാനീതി ചതുരാസീതിസഹസ്സാനി. സബ്ബാ ജീവസനാമികാതി താ സബ്ബാപി ജീവന്തി, യാ സമാനനാമികാ. ഏതമ്ഹാളാഹനേ ദഡ്ഢാതി ഏതമ്ഹി സുസാനേ ഝാപിതാ. താസം കമനുസോചസീതി താസു ജീവന്തീനാമാസു ചതുരാസീതിസഹസ്സമത്താസു കം സന്ധായ ത്വം അനുസോചസി അനുസോകം ആപജ്ജസീതി ഏവം സത്ഥാരാ ധമ്മേ ദേസിതേ ദേസനാനുസാരേന ഞാണം പേസേത്വാ വിപസ്സനം ആരഭിത്വാ സത്ഥു ദേസനാവിലാസേന അത്തനോ ച ഹേതുസമ്പത്തിയാ യഥാഠാതാവ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ മഗ്ഗപടിപാടിയാ അഗ്ഗഫലേ അരഹത്തേ പതിട്ഠാസി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേരീ ൨.൨.൩൭-൬൦) –

‘‘നഗരേ ഹംസവതിയാ, അഹോസിം ബാലികാ തദാ;

മാതാ ച മേ പിതാ ചേവ, കമ്മന്തം അഗമംസു തേ.

‘‘മജ്ഝന്ഹികമ്ഹി സൂരിയേ, അദ്ദസം സമണം അഹം;

വീഥിയാ അനുഗച്ഛന്തം, ആസനം പഞ്ഞപേസഹം.

‘‘ഗോനകാവികതികാഹി, പഞ്ഞപേത്വാ മമാസനം;

പസന്നചിത്താ സുമനാ, ഇദം വചനമബ്രവിം.

‘‘സന്തത്താ കുഥിതാ ഭൂമി, സൂരോ മജ്ഝന്ഹികേ ഠിതോ;

മാലുതാ ച ന വായന്തി, കാലോ ചേവേത്ഥ മേഹിതി.

‘‘പഞ്ഞത്തമാസനമിദം, തവത്ഥായ മഹാമുനി;

അനുകമ്പം ഉപാദായ, നിസീദ മമ ആസനേ.

‘‘നിസീദി തത്ഥ സമണോ, സുദന്തോ സുദ്ധമാനസോ;

തസ്സ പത്തം ഗഹേത്വാന, യഥാരന്ധം അദാസഹം.

‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

‘‘തത്ഥ മേ സുകതം ബ്യമ്ഹം, ആസനേന സുനിമ്മിതം;

സട്ഠിയോജനമുബ്ബേധം, തിംസയോജനവിത്ഥതം.

‘‘സോണ്ണമയാ മണിമയാ, അഥോപി ഫലികാമയാ;

ലോഹിതങ്ഗമയാ ചേവ, പല്ലങ്കാ വിവിധാ മമ.

‘‘തൂലികാവികതികാഹി, കട്ടിസ്സചിത്തകാഹി ച;

ഉദ്ധഏകന്തലോമീ ച, പല്ലങ്കാ മേ സുസണ്ഠിതാ.

‘‘യദാ ഇച്ഛാമി ഗമനം, ഹാസഖിഡ്ഡസമപ്പിതാ;

സഹ പല്ലങ്കസേട്ഠേന, ഗച്ഛാമി മമ പത്ഥിതം.

‘‘അസീതിദേവരാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം;

സത്തതിചക്കവത്തീനം, മഹേസിത്തമകാരയിം.

‘‘ഭവാഭവേ സംസരന്തീ, മഹാഭോഗം ലഭാമഹം;

ഭോഗേ മേ ഊനതാ നത്ഥി, ഏകാസനസ്സിദം ഫലം.

‘‘ദുവേ ഭവേ സംസരാമി, ദേവത്തേ അഥ മാനുസേ;

അഞ്ഞേ ഭവേ ന ജാനാമി, ഏകാസനസ്സിദം ഫലം.

‘‘ദുവേ കുലേ പജായാമി, ഖത്തിയേ ചാപി ബ്രാഹ്മണേ;

ഉച്ചാകുലീനാ സബ്ബത്ഥ, ഏകാസനസ്സിദം ഫലം.

‘‘ദോമനസ്സം ന ജാനാമി, ചിത്തസന്താപനം മമ;

വേവണ്ണിയം ന ജാനാമി, ഏകാസനസ്സിദം ഫലം.

‘‘ധാതിയോ മം ഉപട്ഠന്തി, ഖുജ്ജാ ചേലാപികാ ബഹൂ;

അങ്കേന അങ്കം ഗച്ഛാമി, ഏകാസനസ്സിദം ഫലം.

‘‘അഞ്ഞാ ന്ഹാപേന്തി ഭോജേന്തി, അഞ്ഞാ രമേന്തി മം സദാ;

അഞ്ഞാ ഗന്ധം വിലിമ്പന്തി, ഏകാസനസ്സിദം ഫലം.

‘‘മണ്ഡപേ രുക്ഖമൂലേ വാ, സുഞ്ഞാഗാരേ വസന്തിയാ;

മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, പല്ലങ്കോ ഉപതിട്ഠതി.

‘‘അയം പച്ഛിമകോ മയ്ഹം, ചരിമോ വത്തതേ ഭവോ;

അജ്ജാപി രജ്ജം ഛഡ്ഡേത്വാ, പബ്ബജിം അനഗാരിയം.

‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഏകാസനസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തേ പന പതിട്ഠായ അത്തനാ അധിഗതവിസേസം പകാസേന്തീ –

൫൨. ‘‘അബ്ബഹീ തവ മേ സല്ലം, ദുദ്ദസം ഹദയസ്സിതം;

യം മേ സോകപരേതായ, ധീതുസോകം ബ്യപാനുദി.

൫൩. ‘‘സാജ്ജ അബ്ബൂള്ഹസല്ലാഹം, നിച്ഛാതാ പരിനിബ്ബുതാ;

ബുദ്ധം ധമ്മഞ്ച സങ്ഘഞ്ച, ഉപേമി സരണം മുനി’’ന്തി. –

ഇമാ ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ അബ്ബഹീ വത മേ സല്ലം, ദുദ്ദസം ഹദയസ്സിതന്തി അനുപചിതകുസലസമ്ഭാരേഹി യാഥാവതോ ദുദ്ദസം മമ ചിത്തസന്നിസ്സിതം പീളാജനനതോ ദുന്നീഹരണതോ അന്തോ തുദനതോ ച ‘‘സല്ല’’ന്തി ലദ്ധനാമം സോകം തണ്ഹഞ്ച അബ്ബഹീ വത നീഹരി വത. യം മേ സോകപരേതായാതി യസ്മാ സോകേന അഭിഭൂതായ മയ്ഹം ധീതുസോകം ബ്യപാനുദി അനവസേസതോ നീഹരി, തസ്മാ അബ്ബഹീ വത മേ സല്ലന്തി യോജനാ.

സാജ്ജ അബ്ബൂള്ഹസല്ലാഹന്തി സാ അഹം അജ്ജ സബ്ബസോ ഉദ്ധടതണ്ഹാസല്ലാ തതോ ഏവ നിച്ഛാതാ പരിനിബ്ബുതാ. മുനിന്തി സബ്ബഞ്ഞുബുദ്ധം തദുപദേസിതമഗ്ഗഫലനിബ്ബാനപഭേദം നവവിധലോകുത്തരധമ്മഞ്ച, തത്ഥ പതിട്ഠിതം അട്ഠഅരിയപുഗ്ഗലസമൂഹസങ്ഖാതം സങ്ഘഞ്ച, അനുത്തരേഹി തേഹി യോജനതോ സകലവട്ടദുക്ഖവിനാസനതോ ച സരണം താണം ലേണം പരായണന്തി, ഉപേമി ഉപഗച്ഛാമി ബുജ്ഝാമി സേവാമി ചാതി അത്ഥോ.

ഉബ്ബിരിഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.