൩. അപരാ ഉത്തമാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

യേ ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാതിആദികാ അപരായ ഉത്തമായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനന്തീ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബന്ധുമതീനഗരേ കുലദാസീ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. സാ ഏകദിവസം സത്ഥു സാവകം ഏകം ഖീണാസവത്ഥേരം പിണ്ഡായ ചരന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസാ തീണി മോദകാനി അദാസി. സാ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തീ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കോസലജനപദേ അഞ്ഞതരസ്മിം ബ്രാഹ്മണമഹാസാലകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്താ ജനപദചാരികം ചരന്തസ്സ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധാ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേരീ ൨.൨.൩൦-൩൬) –

‘‘നഗരേ ബന്ധുമതിയാ, കുമ്ഭദാസീ അഹോസഹം;

മമ ഭാഗം ഗഹേത്വാന, ഗച്ഛം ഉദകഹാരികാ.

‘‘പന്ഥമ്ഹി സമണം ദിസ്വാ, സന്തചിത്തം സമാഹിതം;

പസന്നചിത്താ സുമനാ, മോദകേ തീണിദാസഹം.

‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ഏകനവുതികപ്പാനി, വിനിപാതം ന ഗച്ഛഹം.

‘‘സമ്പത്തി തം കരിത്വാന, സബ്ബം അനുഭവിം അഹം;

മോദകേ തീണി ദത്വാന, പത്താഹം അചലം പദം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ ഉദാനവസേന –

൪൫. ‘‘യേ ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ, മഗ്ഗാ നിബ്ബാനപത്തിയാ;

ഭാവിതാ തേ മയാ സബ്ബേ, യഥാ ബുദ്ധേന ദേസിതാ.

൪൬. ‘‘സുഞ്ഞതസ്സാനിമിത്തസ്സ, ലാഭിനീഹം യദിച്ഛകം;

ഓരസാ ധീതാ ബുദ്ധസ്സ, നിബ്ബാനാഭിരതാ സദാ.

൪൭. ‘‘സബ്ബേ കാമാ സമുച്ഛിന്നാ, യേ ദിബ്ബാ യേ ച മാനുസാ;

വിക്ഖീണോ ജാതിസംസാരോ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ സുഞ്ഞതസ്സാനിമിത്തസ്സ, ലാഭിനീഹം യദിച്ഛകന്തി സുഞ്ഞതസമാപത്തിയാ ച അനിമിത്തസമാപത്തിയാ ച അഹം യദിച്ഛകം ലാഭിനീ, തത്ഥ യം യം സമാപജ്ജിതും ഇച്ഛാമി യത്ഥ യത്ഥ യദാ യദാ, തം തം തത്ഥ തത്ഥ തദാ തദാ സമാപജ്ജിത്വാ വിഹരാമീതി അത്ഥോ. യദിപി ഹി സുഞ്ഞതാപ്പണിഹിതാദിനാമകസ്സ യസ്സ കസ്സചിപി മഗ്ഗസ്സ സുഞ്ഞതാദിഭേദം തിവിധമ്പി ഫലം സമ്ഭവതി. അയം പന ഥേരീ സുഞ്ഞതാനിമിത്തസമാപത്തിയോവ സമാപജ്ജതി. തേന വുത്തം – ‘‘സുഞ്ഞതസ്സാനിമിത്തസ്സ, ലാഭിനീഹം യദിച്ഛക’’ന്തി. യേഭുയ്യവസേന വാ ഏതം വുത്തം. നിദസ്സനമത്തമേതന്തി അപരേ.

യേ ദിബ്ബാ യേ ച മാനുസാതി യേ ദേവലോകപരിയാപന്നാ യേ ച മനുസ്സലോകപരിയാപന്നാ വത്ഥുകാമാ, തേ സബ്ബേപി തപ്പടിബദ്ധഛന്ദരാഗപ്പഹാനേന മയാ സമ്മദേവ ഉച്ഛിന്നാ, അപരിഭോഗാരഹാ കതാ. വുത്തഞ്ഹി – ‘‘അഭബ്ബോ, ആവുസോ, ഖീണാസവോ ഭിക്ഖു കാമേ പരിഭുഞ്ജിതും. സേയ്യഥാപി പുബ്ബേ അഗാരിയഭൂതോ’’തി. സേസം വുത്തനയമേവ.

അപരാ ഉത്തമാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.